Filmwetenschap samenvatting
1. Filmstudies: een inleiding
filmwetenschap: een brede waaier aan analytische brillen
Introduction to film studies - Richard Dyer
- technische aspecten komen binnen filmstudies vrijwel nooit aan bod behalve bij het
ontstaan van film, de opkomst van geluid en kleur
- objectivisten: wetenschap is objectief → technologie wordt opgelegd door
apparaten
- historiscisten: wetenschap en technologie worden gevormd door culturele contexten
Formalistische/esthetische traditie → film is belangrijk wegens intrinsieke waarde
- verdediging van film als kunst, weg van het kermisattractie imago
- filmkritiek: snelle respons → veel afstand met filmwetenschap
- Film als ultieme representatie van de werkelijkheid → beter dan andere
kunstvormen (literatuur en beeldende kunst) → meer directe relatie met de
werkelijkheid
- Avant-Garde → film linken met onderbewuste processen door
camerabewegingen, licht en montage
- Jean Epstein: Photogénie → film kan de innerlijke aard van dingen en ziel
van personages reveleren
- Sergei Eisenstein: Montage van attracties → expressieve en symbolische
montage (inzetten voor maatschappelijke standpunten)
- Auteurstheorie → filmregisseurs als individuele kunstenaars (Cahiers du Cinema)
→ 3 bredere formalistische tradities
- fenomenologie: essentie van verschijnselen begrijpen via zintuigelijke
ervaringen, het lichaam als medium van ervaring, reacties oproepen
- psychoanalyse: hoe films verlangens uitdrukken (cf. Mulvey)
- neo formalisme: wisconsin school: analyseert films als teksten, verbindt
esthetische wijze met cognitieve psychologie (invloed van russische
formalisten)
Maatschappelijk-ideologische traditie → film heeft waarde omwille van maatschappelijke
context, en kan inzichten in onze maatschappij geven
- 20e eeuw: eeuw van de cinema → piek jaren 40/50
- daarna dalend bioscoopbezoek wegens opkomst Tv, DVD ed
- vandaag: releases van nieuwe films nog steeds belangrijk (barbenheimer)
- film en moderniteit: kan ons veel leren over modernisme
- technologische vooruitgang van de jaren 30
- complexiteit van het moderne leven : optimisme en pessimisme
- montage weerspiegelt de moderne samenleving
- cultural studies: film binnen maatschappelijk kader bekijken
, - film creëert en beïnvloedt hoe mensen betekenis geven aan de wereld met
aandacht voor machtsverhoudingen en identiteiten
- circuit of culture- Stuart Hall: representatie, identiteit, productie, consumptie
en regulatie
- ideologische analyse, culturele hegemonie en verzet in films
Conclusie: open geest behouden als je een specifiek gebied bestudeert → je kan niet over
esthetische waarde praten zonder maatschappelijke impact te bespreken
2. Avant-Garde en Art cinema
Het ontstaan van film en andere kunsten
- impressionistische thema's komen veel voor in vroege films (het vastleggen van
vluchtige momenten) → maar films kunnen dit veel realistischer
- filmmakers: nieuwe impressionisten → schilderkunst en film waren erg gelinkt
- de opkomst van modernisme als reactie op de realistische films
- realisme stond eerst centraal voor de beeldende kunsten → opkomst film en
fotografie → afstappen van realisme en op zichzelf focussen
- modernisme als reactie op de moderniteit: manier om de vervreemding vast te leggen
in kunst
- opkomst van de psychoanalyse: kunst die naar binnen is gekeerd
- op zoek naar de essentie van kunst en zien wat het effect was van moderniteit
op de mens
Modernisme in de kunst
- betekenisproductie in vraag stellen → tegen realistische illusies
- Jackson Pollock & Mark Rothko
- in vraag stellen wat schilderkunst is
- Literatuur: Virginia woolf → fragmentering van het subject en narratief
- afstappen lineaire verhaalstructuur → een zoektocht naar een nieuwe taal
die aansluit bij de modernistische kijk
Film als artistiek medium?
- cinema is een nieuwe uitvinding met een ouderwetse insteek → vroege film had
een ingeboren realisme >< modernisme in de andere kunsten
- film sterk geassocieerd met massaenyerainment en commercieel belang
- film is ontstaan uit moderne en industriële technologie ipv uit rituelen
- nu staat filmwetenschap los van de kunstwetenschappen
- vroeger pogingen om film een artistiek status te verlenen
- Film d’Art → literaire verhalen verfilmen, connectie literatuur en theater
- was ook een Europese reactie op het succes van het Amerikaanse
Hollywood → gingen zich focussen op artistieke films
Film en de Kunsten in de vroege filmtheorie
- Voor WOI → esthetische opvatting, kan het dezelfde effecten hebben als andere
kunstvormen op het publiek?
, - Hugo Münsterberg: duitse psycholoog die gegrepen was door de potentie van films en
zelf films maakt als psychologische experimenteren
- The Photoplay: A Psychological studies
- cinema als reflectie vd menselijke geest
- film kan aandacht sturen via montage (theater niet!)
- film is de meest democratische kunstvorm
- opgaan in verhaal psychologisch proces (aandacht voor de
toeschouwer)
- Vachel Lindsay - The Art of the moving picture
- film in verhouding met andere kunstvormen (theater)
- film is een universele taal en dus ook voor niet geletterd publiek toegankelijk
- Ricciotti Canudo: Parijse avant-garde
- La Naissance d’un sixième art → film als zesde kunst
- plastische kunst in beweging
- kunstvorm in vorming → moet de andere vormen in zich opnemen
- voortreffelijke verzoening van de ritmes vd ruimte en ritmes vd tijd
- Réflections sur le septième art → film als zevende kunst (toevoeging dans)
- synthese tempel van alle kunsten → hybride gelaagdheid van het
medium
- gesamtkunstwerk/totaalkunstwerk → film moet alle kunsten in zich
opnemen om een totaalkunst te zien
- verwijzing Laocoön (Lessing): schilderkunst en poëzie moeten
gescheiden blijven omdat ze elkaars tegengestelde
- Na WOI → bloeiperiode historisch avant-garde
- film specifieke opvatting: films als autonome kunst naast andere kunstvormen
- historische Avant-garde (dada, structuralisme…)
- grote artistieke drang naar vernieuwing
- zelfreflexiviteit en mediumspecificiteit
- kunst als instituut aanvallen: kunst alleen kunst als het in een museum staat
(Duchamp en Loringhoven, Fountain)
- Avant-garde en experimentele cinema
- film legeitmeineren tot een serieuze kunstvorm
- essentie van film blootleggen
- reduceren tot kern en zuiveren van tendensen die niet eigen waren aan het
medium → beeld moest centraal staan (boeee geluid)
- Sergei Eisenstein → sovjet realisme
- montage als essentie van het filmedium
- montage van attracties: betekenisgeving door de kijker
- industriële associatie en marxistische notie van dialectiek
- Laocoön → schilderkunst als model voor cinema, geen scherp contrast
tussen schilderkunst en film
1. Filmstudies: een inleiding
filmwetenschap: een brede waaier aan analytische brillen
Introduction to film studies - Richard Dyer
- technische aspecten komen binnen filmstudies vrijwel nooit aan bod behalve bij het
ontstaan van film, de opkomst van geluid en kleur
- objectivisten: wetenschap is objectief → technologie wordt opgelegd door
apparaten
- historiscisten: wetenschap en technologie worden gevormd door culturele contexten
Formalistische/esthetische traditie → film is belangrijk wegens intrinsieke waarde
- verdediging van film als kunst, weg van het kermisattractie imago
- filmkritiek: snelle respons → veel afstand met filmwetenschap
- Film als ultieme representatie van de werkelijkheid → beter dan andere
kunstvormen (literatuur en beeldende kunst) → meer directe relatie met de
werkelijkheid
- Avant-Garde → film linken met onderbewuste processen door
camerabewegingen, licht en montage
- Jean Epstein: Photogénie → film kan de innerlijke aard van dingen en ziel
van personages reveleren
- Sergei Eisenstein: Montage van attracties → expressieve en symbolische
montage (inzetten voor maatschappelijke standpunten)
- Auteurstheorie → filmregisseurs als individuele kunstenaars (Cahiers du Cinema)
→ 3 bredere formalistische tradities
- fenomenologie: essentie van verschijnselen begrijpen via zintuigelijke
ervaringen, het lichaam als medium van ervaring, reacties oproepen
- psychoanalyse: hoe films verlangens uitdrukken (cf. Mulvey)
- neo formalisme: wisconsin school: analyseert films als teksten, verbindt
esthetische wijze met cognitieve psychologie (invloed van russische
formalisten)
Maatschappelijk-ideologische traditie → film heeft waarde omwille van maatschappelijke
context, en kan inzichten in onze maatschappij geven
- 20e eeuw: eeuw van de cinema → piek jaren 40/50
- daarna dalend bioscoopbezoek wegens opkomst Tv, DVD ed
- vandaag: releases van nieuwe films nog steeds belangrijk (barbenheimer)
- film en moderniteit: kan ons veel leren over modernisme
- technologische vooruitgang van de jaren 30
- complexiteit van het moderne leven : optimisme en pessimisme
- montage weerspiegelt de moderne samenleving
- cultural studies: film binnen maatschappelijk kader bekijken
, - film creëert en beïnvloedt hoe mensen betekenis geven aan de wereld met
aandacht voor machtsverhoudingen en identiteiten
- circuit of culture- Stuart Hall: representatie, identiteit, productie, consumptie
en regulatie
- ideologische analyse, culturele hegemonie en verzet in films
Conclusie: open geest behouden als je een specifiek gebied bestudeert → je kan niet over
esthetische waarde praten zonder maatschappelijke impact te bespreken
2. Avant-Garde en Art cinema
Het ontstaan van film en andere kunsten
- impressionistische thema's komen veel voor in vroege films (het vastleggen van
vluchtige momenten) → maar films kunnen dit veel realistischer
- filmmakers: nieuwe impressionisten → schilderkunst en film waren erg gelinkt
- de opkomst van modernisme als reactie op de realistische films
- realisme stond eerst centraal voor de beeldende kunsten → opkomst film en
fotografie → afstappen van realisme en op zichzelf focussen
- modernisme als reactie op de moderniteit: manier om de vervreemding vast te leggen
in kunst
- opkomst van de psychoanalyse: kunst die naar binnen is gekeerd
- op zoek naar de essentie van kunst en zien wat het effect was van moderniteit
op de mens
Modernisme in de kunst
- betekenisproductie in vraag stellen → tegen realistische illusies
- Jackson Pollock & Mark Rothko
- in vraag stellen wat schilderkunst is
- Literatuur: Virginia woolf → fragmentering van het subject en narratief
- afstappen lineaire verhaalstructuur → een zoektocht naar een nieuwe taal
die aansluit bij de modernistische kijk
Film als artistiek medium?
- cinema is een nieuwe uitvinding met een ouderwetse insteek → vroege film had
een ingeboren realisme >< modernisme in de andere kunsten
- film sterk geassocieerd met massaenyerainment en commercieel belang
- film is ontstaan uit moderne en industriële technologie ipv uit rituelen
- nu staat filmwetenschap los van de kunstwetenschappen
- vroeger pogingen om film een artistiek status te verlenen
- Film d’Art → literaire verhalen verfilmen, connectie literatuur en theater
- was ook een Europese reactie op het succes van het Amerikaanse
Hollywood → gingen zich focussen op artistieke films
Film en de Kunsten in de vroege filmtheorie
- Voor WOI → esthetische opvatting, kan het dezelfde effecten hebben als andere
kunstvormen op het publiek?
, - Hugo Münsterberg: duitse psycholoog die gegrepen was door de potentie van films en
zelf films maakt als psychologische experimenteren
- The Photoplay: A Psychological studies
- cinema als reflectie vd menselijke geest
- film kan aandacht sturen via montage (theater niet!)
- film is de meest democratische kunstvorm
- opgaan in verhaal psychologisch proces (aandacht voor de
toeschouwer)
- Vachel Lindsay - The Art of the moving picture
- film in verhouding met andere kunstvormen (theater)
- film is een universele taal en dus ook voor niet geletterd publiek toegankelijk
- Ricciotti Canudo: Parijse avant-garde
- La Naissance d’un sixième art → film als zesde kunst
- plastische kunst in beweging
- kunstvorm in vorming → moet de andere vormen in zich opnemen
- voortreffelijke verzoening van de ritmes vd ruimte en ritmes vd tijd
- Réflections sur le septième art → film als zevende kunst (toevoeging dans)
- synthese tempel van alle kunsten → hybride gelaagdheid van het
medium
- gesamtkunstwerk/totaalkunstwerk → film moet alle kunsten in zich
opnemen om een totaalkunst te zien
- verwijzing Laocoön (Lessing): schilderkunst en poëzie moeten
gescheiden blijven omdat ze elkaars tegengestelde
- Na WOI → bloeiperiode historisch avant-garde
- film specifieke opvatting: films als autonome kunst naast andere kunstvormen
- historische Avant-garde (dada, structuralisme…)
- grote artistieke drang naar vernieuwing
- zelfreflexiviteit en mediumspecificiteit
- kunst als instituut aanvallen: kunst alleen kunst als het in een museum staat
(Duchamp en Loringhoven, Fountain)
- Avant-garde en experimentele cinema
- film legeitmeineren tot een serieuze kunstvorm
- essentie van film blootleggen
- reduceren tot kern en zuiveren van tendensen die niet eigen waren aan het
medium → beeld moest centraal staan (boeee geluid)
- Sergei Eisenstein → sovjet realisme
- montage als essentie van het filmedium
- montage van attracties: betekenisgeving door de kijker
- industriële associatie en marxistische notie van dialectiek
- Laocoön → schilderkunst als model voor cinema, geen scherp contrast
tussen schilderkunst en film
