Inleiding tot het economisch recht
H1: Het begrip recht
● normen: wat mag, moet, verboden is
● uitwendig gedrag (in je hoofd mag je denken wat je wil)
● maatschappelijke fenomeen (
● uitgevaardigd door een bevoegd orgaan
● handhaving en sancties →wordt afgedwongen
○ onderscheid een rechtsregel van vb een religieuze regel
● onderscheid met andere normsystemenen
→ recht= de door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk gedrag in de
samenleving
onderscheid objectief/subjectief recht
objectief recht (“the law”)= geheel van regels dat uiterlijke gedragingen van mensen die in een
maatschappij leven regelt en dat wordt afgedwongen door de overheid
→ vb. codex (regels over eigendommen)
→ een gegeven dat op een bepaald moment aan een individu verschijnt
subjectief recht (“my right”)= door (objectief) recht beschermende aanspraken op andermans gedrag
→ rechten + plichten waarop individuen aanspraak kunnen doen
→ ik heb recht op iets…(codex)
Enkele begrippen in het objectief recht
● positief recht
○ = recht dat op een bepaald tijdstip op een bepaalde plaats geldt
○ de lege lata (= bestaande recht zoals die nu geldt zonder wijzigingen/toevoegingen)
<-> lege ferenda (= toekomstige wet, houdt zich bezig met toekomstige
wijzigingen/hervormingen)
● gemeen recht
○ het algemeen geldende recht
○ vb. burgerlijk recht
● bijzonder recht
○ recht dat enkel geldt voor enkele mensen vb. ondernemingen
○ bijzonder recht heeft voorrang op het gemeen recht
● formeel recht
○ regelt hoe rechtsregels via gerechtelijke weg kunnen worden afgedwongen
(procedure)
○ procedures voor het handhaven van het materieel recht
■ = procedure die van toepassing is bij het niet-naleving vh materiële recht
● materieel recht
○ eigenlijke gedragsvoorschriften
■ hoe leden van een samenleving zich moeten gedragen
,Zoek art. 5.27 BW op: "Voor de geldigheid van een contract moeten de volgende vereisten vervuld
zijn ….”
Dit is een regel van:
a)Subjectief recht en formeel recht
● geen formeel recht→ geen procedure van iets
● geen subjectief recht → ik heb aanspraak op iets…
b)Objectief recht en materieel recht
→ objectief= zoals het in de codex staat
c)Positief recht en subjectief recht
d)Bijzonder recht en materieel recht
● geen bijzonder recht → het gaat over het BW
● aanvullend (suppletief) recht
○ principe van wilsautonomie (Art. 1134 oud BW)
■ partijen behartigen hun belangen het best
○ suppletief recht vult leemtes/gemis/tekortkoming partijregeling aan
■ noodzaak aanvulling partijregeling (lacunes)
● rechtszekerheid
■ modeloplossing van wetgever
● stemt veelal overeen met vermoede wil van partijen
■ bindende regeling tenzij partijen eigen afspraken maken(= partijen mogen
ervan afwijken)
○ aanvulling vh contract, wanneer dit partijen dit niet specifiek hebben afgesproken →
dan mogen ze terugvallen op het aanvullend recht
● dwingend recht
○ bescherming tegen excessen van wilsautonomie (=individuen oefenen hun vrijheid
van wil op een extreme/onverantwoorde manier uitoefenen→ mogelijk schade aan
hunzelf/anderen)
○ onderverdeeld in: gewoon dwingend recht & dwingend recht van openbare orde
○ NIET afwijken
→ gewoon dwingend recht
● bescherming bepaalde (groepen) van personen → beschermt zuivere
particuliere belangen
○ diverse categorieën van beschermde personen
■ personen die onvoldoende matuur zijn
● geestesziekten, minderjarigen…
■ economisch zwakkere klasse
● huurders, consumenten, werknemers..;
■ gewone burger tegen onbedachtzaamheid (= ondoordachte
acties/ beslissingen)
● diverse beschermingstechnieken
● wanneer is de regel van (gewoon) dwingend recht
○ norm bepaald zelf dwingend karakter
, ■ uitdrukkelijk (=norm kan expliciet vermelden dat deze
dwingend is)
■ indirect
● “verbod op afwijking”
● “ongeacht elk andersluidend beding”
● “op straffe van nietigheid”
■ elke verbodsbepaling is in principe van dwingend recht
→ dwingend recht van openbare orde/ goede zeden
● bescherming van grondslagen van maatschappij
○ politiek
○ economisch
○ moreel
● aard van beschermde belangen is bepalend→ voor het doel vd wetgeving
● tijdsgebonden en expansief begrip
○ omdat het evolueert naargelang de veranderende behoeften en
waarden van de samenleving
● vb. regel die minderjarigen beschermt tegen vroegtijdig huwelijk →
beschermt algemeen belang dus niet enkel het particuliere belang vd
betrokkken patijen
→ onderscheid: algemeen recht en dwingend recht
➔ algemeen recht → vult leegtes in contracten en kan worden aangepast door de partijen
➔ dwingend recht → beschermt fundamentele belangen en kan niet worden gewijzigd door de
wil van partijen
, Zoek artikel VI.64 WER op: “Voordat de consument door een buiten verkoopruimten gesloten
overeenkomst, daartoe gebonden is, verstrekt de onderneming de consument op duidelijke en
begrijpelijke wijze de volgende informatie:…”. Dit is een regel van
a)Objectief recht en dwingend recht
objectief recht→ regel in het wetboek
dwingend recht→ beschermd zwakkere partijen (consument tegen ondernemer)
b)Subjectief recht en aanvullend recht
c)Objectief recht en aanvullend recht
d)Subjectief recht en dwingend recht
H2: de indelingen van het objectief recht (lezen?)
● publiek recht
○ gericht op de behartiging vh algemeen belang
○ regelt werking staat en verhoudingen tussen staatsorganen onderling en ter attentie
van burgers
● privaatrecht
○ gericht op private belangen
○ regelt verhoudingen tussen private burgers
● gemengde rechtstakken
H3: De rechtsstaat
● ook de Staat is aan het recht onderworpen:
H1: Het begrip recht
● normen: wat mag, moet, verboden is
● uitwendig gedrag (in je hoofd mag je denken wat je wil)
● maatschappelijke fenomeen (
● uitgevaardigd door een bevoegd orgaan
● handhaving en sancties →wordt afgedwongen
○ onderscheid een rechtsregel van vb een religieuze regel
● onderscheid met andere normsystemenen
→ recht= de door een overheid georganiseerde ordening van uiterlijk menselijk gedrag in de
samenleving
onderscheid objectief/subjectief recht
objectief recht (“the law”)= geheel van regels dat uiterlijke gedragingen van mensen die in een
maatschappij leven regelt en dat wordt afgedwongen door de overheid
→ vb. codex (regels over eigendommen)
→ een gegeven dat op een bepaald moment aan een individu verschijnt
subjectief recht (“my right”)= door (objectief) recht beschermende aanspraken op andermans gedrag
→ rechten + plichten waarop individuen aanspraak kunnen doen
→ ik heb recht op iets…(codex)
Enkele begrippen in het objectief recht
● positief recht
○ = recht dat op een bepaald tijdstip op een bepaalde plaats geldt
○ de lege lata (= bestaande recht zoals die nu geldt zonder wijzigingen/toevoegingen)
<-> lege ferenda (= toekomstige wet, houdt zich bezig met toekomstige
wijzigingen/hervormingen)
● gemeen recht
○ het algemeen geldende recht
○ vb. burgerlijk recht
● bijzonder recht
○ recht dat enkel geldt voor enkele mensen vb. ondernemingen
○ bijzonder recht heeft voorrang op het gemeen recht
● formeel recht
○ regelt hoe rechtsregels via gerechtelijke weg kunnen worden afgedwongen
(procedure)
○ procedures voor het handhaven van het materieel recht
■ = procedure die van toepassing is bij het niet-naleving vh materiële recht
● materieel recht
○ eigenlijke gedragsvoorschriften
■ hoe leden van een samenleving zich moeten gedragen
,Zoek art. 5.27 BW op: "Voor de geldigheid van een contract moeten de volgende vereisten vervuld
zijn ….”
Dit is een regel van:
a)Subjectief recht en formeel recht
● geen formeel recht→ geen procedure van iets
● geen subjectief recht → ik heb aanspraak op iets…
b)Objectief recht en materieel recht
→ objectief= zoals het in de codex staat
c)Positief recht en subjectief recht
d)Bijzonder recht en materieel recht
● geen bijzonder recht → het gaat over het BW
● aanvullend (suppletief) recht
○ principe van wilsautonomie (Art. 1134 oud BW)
■ partijen behartigen hun belangen het best
○ suppletief recht vult leemtes/gemis/tekortkoming partijregeling aan
■ noodzaak aanvulling partijregeling (lacunes)
● rechtszekerheid
■ modeloplossing van wetgever
● stemt veelal overeen met vermoede wil van partijen
■ bindende regeling tenzij partijen eigen afspraken maken(= partijen mogen
ervan afwijken)
○ aanvulling vh contract, wanneer dit partijen dit niet specifiek hebben afgesproken →
dan mogen ze terugvallen op het aanvullend recht
● dwingend recht
○ bescherming tegen excessen van wilsautonomie (=individuen oefenen hun vrijheid
van wil op een extreme/onverantwoorde manier uitoefenen→ mogelijk schade aan
hunzelf/anderen)
○ onderverdeeld in: gewoon dwingend recht & dwingend recht van openbare orde
○ NIET afwijken
→ gewoon dwingend recht
● bescherming bepaalde (groepen) van personen → beschermt zuivere
particuliere belangen
○ diverse categorieën van beschermde personen
■ personen die onvoldoende matuur zijn
● geestesziekten, minderjarigen…
■ economisch zwakkere klasse
● huurders, consumenten, werknemers..;
■ gewone burger tegen onbedachtzaamheid (= ondoordachte
acties/ beslissingen)
● diverse beschermingstechnieken
● wanneer is de regel van (gewoon) dwingend recht
○ norm bepaald zelf dwingend karakter
, ■ uitdrukkelijk (=norm kan expliciet vermelden dat deze
dwingend is)
■ indirect
● “verbod op afwijking”
● “ongeacht elk andersluidend beding”
● “op straffe van nietigheid”
■ elke verbodsbepaling is in principe van dwingend recht
→ dwingend recht van openbare orde/ goede zeden
● bescherming van grondslagen van maatschappij
○ politiek
○ economisch
○ moreel
● aard van beschermde belangen is bepalend→ voor het doel vd wetgeving
● tijdsgebonden en expansief begrip
○ omdat het evolueert naargelang de veranderende behoeften en
waarden van de samenleving
● vb. regel die minderjarigen beschermt tegen vroegtijdig huwelijk →
beschermt algemeen belang dus niet enkel het particuliere belang vd
betrokkken patijen
→ onderscheid: algemeen recht en dwingend recht
➔ algemeen recht → vult leegtes in contracten en kan worden aangepast door de partijen
➔ dwingend recht → beschermt fundamentele belangen en kan niet worden gewijzigd door de
wil van partijen
, Zoek artikel VI.64 WER op: “Voordat de consument door een buiten verkoopruimten gesloten
overeenkomst, daartoe gebonden is, verstrekt de onderneming de consument op duidelijke en
begrijpelijke wijze de volgende informatie:…”. Dit is een regel van
a)Objectief recht en dwingend recht
objectief recht→ regel in het wetboek
dwingend recht→ beschermd zwakkere partijen (consument tegen ondernemer)
b)Subjectief recht en aanvullend recht
c)Objectief recht en aanvullend recht
d)Subjectief recht en dwingend recht
H2: de indelingen van het objectief recht (lezen?)
● publiek recht
○ gericht op de behartiging vh algemeen belang
○ regelt werking staat en verhoudingen tussen staatsorganen onderling en ter attentie
van burgers
● privaatrecht
○ gericht op private belangen
○ regelt verhoudingen tussen private burgers
● gemengde rechtstakken
H3: De rechtsstaat
● ook de Staat is aan het recht onderworpen:
