Vrijheid van meningsuiting
Inleiding
Situatie in Europa
RSF press freedom index 2018: “In no other region in the world the situation of press freedom has
deteriorated as much as in Europe".
Slechtste in de ranking?
- Turkije
- Rusland
- Syrië
- Noord-Korea
Beste in de ranking?
- Noorwegen
- Zweden
- Nederland
- Jamaica
Er is een significante relatie tussen vrijheid van meningsuiting en respecteren van
mensenrechten
Situatie in België
België staat op nr. 7 (/180) in de ranking
Bronnen?
- grondwet
- EVRM
Absoluut? Nee, er zijn duidelijk grenzen/beperkingen
Vb. Verbod op racisme
Wat is vrije meningsuiting?
Maatschappelijk belang
Zaak PVDD t. HUMO
PVDD (ex-politicus) dagvaardde Humo omdat die geschreven hadden over
getuigenissen/geruchten over seksuele intimidatie (over hem). Rb. Leuven vond dit geen
lasterlijke belediging maar haalde vrijheid van meningsuiting boven. Het was van
maatschappelijk belang om dit soort dingen in openbaarheid te brengen.
1
, Preventieve censuur
Zaak Thomas Gijs t. VRT (Koppen)
Voor het tv-programma Koppen ging men undercover om te zoeken naar de manier hoe er aan
grooming gedaan wordt. Hoe oudere mannen in contact komen met jonge meisjes. Ze hadden
een andere identiteit aangenomen om op die manier bewijs te leveren. De ouders van de jongen
van wie men de identiteit had aangenomen vroegen aan de rechter een preventief verbod op
uitzending van het programma omdat ze niet wouden dat hun zoon met grooming geassocieerd
zou worden. Er was een verbod, maar later is deze ingetrokken.
Preventieve censuur kan niet worden opgelegd krachtens onze grondwet
OM, Minister van Justitie t. Medialaan en het Nieuwsblad (2019)
Een televisieploeg van het nieuwshuis en vtm hebben een aantal maanden gewerkt rond een
coldcase, namelijk een moord van 20 jaar geleden in Antwerpen. Ze toonde hierdoor aan dat
justitie nalatig was geweest en ze wouden dit onder aandacht brengen. Het OM en de Minister
van Justitie vroegen aan de Brusselse rechtbank om dit programma te verbieden, zelfs voor het
was uitgezonden. Ze waren van mening dat de uitzending een belemmering zou zijn van het
strafonderzoek dat ze nu, na 20 jaar, opnieuw hadden opgestart. Ook hier heeft de rechter
gezegd dat dit niet kon. Dergelijke vordering maakt geen kans want het is strijdig met basis
principes van de Belgische grondwet.
Gevolgen voor derden
Zaak Desmet t. Schoeters
Mag een journalist van DMorgen kritiek uitoefenen op de procureur-generaal van Antwerpen
met betrekking tot een belangrijk dossier? De journalist had de procureur onder andere
beschuldigd van klasse justitie. Door het artikel in de morgen werd de vrouw van de procureur
overal aangesproken over haar man en zelfs haar kinderen op school hadden er last van. Ze vond
dus dat ze een rede had om te dagvaarden wegens schede berokkende journalistiek die over de
grens ging.
Afbeeldingen en cartoons
Zaak Forrest t. MO
Mo publiceerde een artikel over de mijnbouw in Afrika waarbij een Belgische firma ter spraken
komt (de Forest Group). Deze hebben een bedenkelijke rol in het exploiteren van de lokale
bevolking die actief is in de mijnbouw. Op de cover van het tijdschrift publiceren ze een grote
foto van George Forest (de baas van de Forest Group) gekleed als een voormalige dictator.
Meneer Forest dagvaart het tijdschrift omwille van het artikel en de foto. Gaat het hier om
vrijheid van meningsuiting of aantasting van de goede naam? Het hof van beroep heeft
geoordeeld dat het artikel geen probleem is, maar dat men niet het recht heeft om die foto (als
persoonlijke aanval) te publiceren. Maar het Hof van Cassatie heeft deze uitspraak vernietigd
dus de zaak is terug hangende.
ZAZA en MAREC cartoon: hoe ver kan men gaan met cartoons?
2
Inleiding
Situatie in Europa
RSF press freedom index 2018: “In no other region in the world the situation of press freedom has
deteriorated as much as in Europe".
Slechtste in de ranking?
- Turkije
- Rusland
- Syrië
- Noord-Korea
Beste in de ranking?
- Noorwegen
- Zweden
- Nederland
- Jamaica
Er is een significante relatie tussen vrijheid van meningsuiting en respecteren van
mensenrechten
Situatie in België
België staat op nr. 7 (/180) in de ranking
Bronnen?
- grondwet
- EVRM
Absoluut? Nee, er zijn duidelijk grenzen/beperkingen
Vb. Verbod op racisme
Wat is vrije meningsuiting?
Maatschappelijk belang
Zaak PVDD t. HUMO
PVDD (ex-politicus) dagvaardde Humo omdat die geschreven hadden over
getuigenissen/geruchten over seksuele intimidatie (over hem). Rb. Leuven vond dit geen
lasterlijke belediging maar haalde vrijheid van meningsuiting boven. Het was van
maatschappelijk belang om dit soort dingen in openbaarheid te brengen.
1
, Preventieve censuur
Zaak Thomas Gijs t. VRT (Koppen)
Voor het tv-programma Koppen ging men undercover om te zoeken naar de manier hoe er aan
grooming gedaan wordt. Hoe oudere mannen in contact komen met jonge meisjes. Ze hadden
een andere identiteit aangenomen om op die manier bewijs te leveren. De ouders van de jongen
van wie men de identiteit had aangenomen vroegen aan de rechter een preventief verbod op
uitzending van het programma omdat ze niet wouden dat hun zoon met grooming geassocieerd
zou worden. Er was een verbod, maar later is deze ingetrokken.
Preventieve censuur kan niet worden opgelegd krachtens onze grondwet
OM, Minister van Justitie t. Medialaan en het Nieuwsblad (2019)
Een televisieploeg van het nieuwshuis en vtm hebben een aantal maanden gewerkt rond een
coldcase, namelijk een moord van 20 jaar geleden in Antwerpen. Ze toonde hierdoor aan dat
justitie nalatig was geweest en ze wouden dit onder aandacht brengen. Het OM en de Minister
van Justitie vroegen aan de Brusselse rechtbank om dit programma te verbieden, zelfs voor het
was uitgezonden. Ze waren van mening dat de uitzending een belemmering zou zijn van het
strafonderzoek dat ze nu, na 20 jaar, opnieuw hadden opgestart. Ook hier heeft de rechter
gezegd dat dit niet kon. Dergelijke vordering maakt geen kans want het is strijdig met basis
principes van de Belgische grondwet.
Gevolgen voor derden
Zaak Desmet t. Schoeters
Mag een journalist van DMorgen kritiek uitoefenen op de procureur-generaal van Antwerpen
met betrekking tot een belangrijk dossier? De journalist had de procureur onder andere
beschuldigd van klasse justitie. Door het artikel in de morgen werd de vrouw van de procureur
overal aangesproken over haar man en zelfs haar kinderen op school hadden er last van. Ze vond
dus dat ze een rede had om te dagvaarden wegens schede berokkende journalistiek die over de
grens ging.
Afbeeldingen en cartoons
Zaak Forrest t. MO
Mo publiceerde een artikel over de mijnbouw in Afrika waarbij een Belgische firma ter spraken
komt (de Forest Group). Deze hebben een bedenkelijke rol in het exploiteren van de lokale
bevolking die actief is in de mijnbouw. Op de cover van het tijdschrift publiceren ze een grote
foto van George Forest (de baas van de Forest Group) gekleed als een voormalige dictator.
Meneer Forest dagvaart het tijdschrift omwille van het artikel en de foto. Gaat het hier om
vrijheid van meningsuiting of aantasting van de goede naam? Het hof van beroep heeft
geoordeeld dat het artikel geen probleem is, maar dat men niet het recht heeft om die foto (als
persoonlijke aanval) te publiceren. Maar het Hof van Cassatie heeft deze uitspraak vernietigd
dus de zaak is terug hangende.
ZAZA en MAREC cartoon: hoe ver kan men gaan met cartoons?
2
