Inleiding tot het Internationaal recht - Deel 2 Samenvatting

Inleiding tot het Internationaal recht


Lesweek 1

Deel 2: De bronnen van het internationaal recht
HB. P. 31 - 62

A. Algemeen

- Er zijn maar een beperkt aantal formele rechtsbronnen.
- Vertrekpunt: Artikel 38 Stat. Internationale Gerechtshof maar niet
exhaustief (= gebrekkig/niet volledig)

1. Het Hof, welks taak het is in de daaraan voorgelegde geschillen te
beslissen overeenkomstig het internationale recht, doet dit met
toepassing van:
De belangrijkste internationale bronnen:
o Internationale verdragen.
 Zowel van algemene als van bijzondere aard. Waarin
regels worden vastgelegd die uitdrukkelijk door de bij
het geschil betrokken staten worden erkend.
o Internationaal gebruik (internationaal gewoonterecht)
 Als blijk van een als rec ht aanvaarde algemene praktijk.
 “Gewoonterechtelijke regels worden daarbij gevormd
doordat staten en andere volkenrechtelijke verbanden
zich in de praktijk naar die regel gedragen vanuit een
gemeenschappelijke rechtsovertuiging.”
o Rechtsbeginselen
 Deze zijn door beschaafde voken erkend.
o Rechtspraak en rechtsleer
 Ze maken geen bindende regels
 Maar ze worden gebruikt als hulpmiddel.
 Wel onder voorbehoud van de bepalingen van Artikel 59.

2. Deze bepaling laat overlet de bevoegdheid van het Hof een beslissing
"ex aequo et bono" te geven indien de partijen daarmede instemmen.
o ex aequo et bono =toewijzing naar billijkheid
(= redelijkheid).
o Men gaat eigenlijk geen oordeel van het hof vragen maar het
geschil tussen de twee staten gaan oplossen.

Formele rechtsbron
= De ‘types’ van bronnen waaruit internationaalrechtelijke rechten en
plichten kunnen voortvloeïen.
- De verschillende wijzen van totstandkoming.




1

,Inleiding tot het Internationaal recht



Materiële rechtsbron
= De contrete manifestaties hiervan waarin de eigenlijke rechten en plicht
zijn terug te vinden
- Voorbeeld:
o Het VN-Zeerechtverdrag van 1982
o Gewoonterechtelijke regels inzake staatsaansprakelijkheid

Het belangrijkste aanknopingspunt van de formele rechtsbronnen van het
internationaal recht vindt men in het Art. 38 van het Statuut van het
Internationaal Gerechtshof (IGH).
- Deze bepaling werd overgenomen uit een Statuut van het
Permanent Internationaal Gerechtshof (= PIGH), dit is de
voorganger van IGH.

In Art 38 staat een oplijsting van:
- De voornaamste bronnen van het internationaal recht.

Maar:
- De opsomming van bronnen is niet volledig.
- Er zijn sommige formele bronnen niet vermeld.
- Ook is de onderlinge verhouding tussen de verschillende bronnen
gebrekkis behandeld (= exhaustief) in het artikel.




2

,Inleiding tot het Internationaal recht




B. Verdragen

- Dit is de belangrijkste bron van het internationale recht.
- Verdragen zijn consensualistische instrumenten en laten toe om
partijen onderling bepaalde rechten en plichten vast te leggen
o Consensualisme
= Waar partijen mee kunnen instemmen.
- In het consensualistische instrument zijn twee principes:
o Pacta sunt servanda
= Verdragen moeten worden nageleefd.
o Pacta teriis nocent nec prosunt (= Art 35-36 WVV)
= Verdragen zijn niet bindend voor derden.
 Ze kunnen je dus niet schaden noch bevoordelen.
 Het WVV nuanceert deze stelling wel.
 Men zegt als er bijvoorbeeld een recht van
doorgang is op internationale waterwegen is.
Dat men veronderstelt men dat je deze rechten
hebt aanvaard. (= Art 36 WVV)
 En als het verdrag enkele verplichtingen bevat
voor derde staten, dan moeten deze
verplichtingen:
o Uitdrukkelijk
o Schriftelijk
 … aanvaard worden vooraleer het bindend is.

- Ook kan men in een verdrag dingen vastleggen:
o Inwerkingtreding
o Uitvoering
o Afdwinging
o …

- Men kan een verdrag opmaken voor verschillende redenen:
o Dubbele belastingen van rechtsonderhorigen vermijden.
o Afspraken te maken rond uitleveringen van verdachten.
o Oog op de bouw vane en sluis of dam op een
gemeenschappelijke waterloop.
 Voorbeeld:
 Verdrag van Gent (1814)
o De laatste oorlog tussen de Verenigde
Staten en Groot-Brettannië heeft dit
beïndigd.
 Nieuwe sluis kanaal Gent-Terneuzen
 Benelux Politieverdrag (samenwerking)



3

, Inleiding tot het Internationaal recht




- Verdragen vinden hun oorsprong in de klassieke oudheid.
o Hier waren het onderlinge afspraken waar men een soort van
verdrag mee opmaakte.
- Aanvankelijk waren het dan meestal bilaterale verdragen.
- Maar in de tweede helft van de 19e eeuw zijn vele multilaterale
verdragen opgemaakt.
o Deze zijn vandaag de dag vele verdragen geregistreerd bij de
Verenigde Naties (VN).
o Ook België heeft duizenden verdragen verbonden aan de VN.

- Alle verdragen moeten worden geregistreerd in de UNTS (= United
Nations Treaty series) (= een database)
o Een nuttig hulpmiddel voor informatie over alle verdragen.
o Alle praktische info in de database.

- EXAMEN:
o Als er sprake is van een verdrag dat geschonden is.
o Moet je eerst de vraag stellen of de landen dit verdrag
hebben aanvaard.

De AVVN heeft geen algemene bevoegdheid om bindende internationale
rechtsregels te creëren => Juist

Partijen bij het Statuur van Rome kunnen worden vervolg door het ISH
wegens oorlogsmisdaden => Fout




4