Samenvatting VMV 2: thema 13 - medicatietoediening

Thema 13 – parenterale medicatietoediening
= Intramusculair, subcutaan, intradermaal (TBC-test  in de huid), intraveneus, intra-arterieel
(niet voor medicatie, wel om bv. Bloedgassen te meten). Deze 5 handelingen mogen een
vpk doen, al de andere soorten zijn enkel voor artsen.
Parenteraal = naast het maag-darm kanaal. Via bloed wordt de medicatie gestuurd naar het
orgaan waar het nodig is.
Een inspuiting = het inbrengen van een vloeibaar geneesmiddel d.m.v. een steriele spuit en
een steriele naad in het bloed of in de weefsels.

1. B2-handeling
Voorbereiding en toediening van medicatie via volgende toegangswegen:
 Intraveneus
 Intramusculair
 Subcutaan
 Intracutaan / intradermaal
 Toedienen van vaccins in aanwezigheid arts  niet meer sinds 9 april 2016.

2. Indicaties voor parenterale toediening
 Een snellere absorptie bekomen  intraveneus heeft de snelste werking, daarna
intramusculair want het is meer doorbloed dan het subcutane weefsel. De traagste
manier is per os, maar wel de beste manier (het is minder invasief, minder nadelen,
minder tijd, goedkoper).
 Een lokale inwerking bekomen
 Medicatie die niet oraal mag/kan toegediend worden
o Oorzaak ligt in toestand ZO (niet per os kunnen, mogen of willen)
 Slikstoornissen
 Niet alert (bewusteloos, comateus)
 Nausea / braken
 Na een ingreep
 Therapietrouw

o Oorzaak ligt in het medicament
 Vernietigd door maagzuur
 Schade aan maag- en darmslijmvlies
 Onvoldoende absorptie door darmwand
 Firstpasseffect voorkomen
 Exacte hoeveelheid kunnen toedienen
 Toediening van hoge dosissen.

3. Tegenindicaties voor SC of IM inspuiting
 Erg woelige ZO
 ZO met spuitpsychose (best de ZO afleiden)
 Erg magere ZO’s, cachextische ZO’s
 ZO met brandwonden
 ZO met gedaalde bloedstolling (trombopenie
of lage PTT)
 Shock
 Oedemen
 Acuut hartinfarct (= de hartspiercellen krijgen geen/onvoldoende bloed  de
hartspiercellen sterven af waardoor er enzymen in het bloed terecht komen.)
 Hypertone (>0,9% zout in oplossing) of hypotone (<0,9% zout in oplossing) oplossingen.
 Onderhuids necrose veroorzaken

, 4. De intramusculaire inspuiting
= in het spierweefsel
Het spiergebied moet:
 Groot genoeg zijn  absorptievermogen
 Anatomisch veilig zijn
o Goede lokalisatie mogelijk zijn
o Ver van bloedvaten
o Ver van zenuwen

Best in een gezonde en gave huid  niet in littekenweefsel.
1) Musculus gluteus maximus (bilspier)
Voordelen:
 Grote spier (5ml)
 Naald van 4 – 7 cm
 Goed doorbloed
 Beweegt veel
Nadelen:
 Grote bloedvaten
 Nervus ischiadicus
 Beleving van de ZO
 Steeds liggend toedienen  been in de knie
plooien!!!!
Onder en 1 jaar  nooit in de gluteus max. wegens
wisselende plaats n. ischiadicus!
Plaatsbepaling: punt v. Barthelémy.
2) Musculus gluteus medius / minimus (punt van Hochstetter)
= punt van Hochstetter / ventro-gluteale methode
Ligt aan de heup in een omgekeerde driehoek.
Vele voordelen t.o.v. dorsogluteale methode (punt
van Barthelémy in m. gluteus maximus). Echter
weinig bekend en weinig ervaring bij vpk en artsen.
Plaatsbepaling:
 De patiënt best in zijlig leggen
 Tegenovergestelde hand op het dijbeen (bv. li hand op re dij)
 Plaats handpalm op heupkop (trochanter major) zodat duim-
buik, pink-rug, vingers-gezicht
 Plaats wijsvinger op spina iliaca anterior superior (voorste
bovenste uitsteeksel van het darmbeen)
 De middelvinger maakt een beweging naar buiten toe zodat
een V wordt bekomen
 (middelvinger moet overeenkomen met hoogste positie darmbeen (het tibiale
tuberculum)
 Ingespoten tussen de eerste knokkels van wijs – en middenvinger
 Eenvoudige lokalisatie door het makkelijk voelen van het beenderenstelsel
 De onderhuidse vetlaag is dunner en stabiel (ongeacht gewicht)  makkelijker spier
bereiken  naald van 2,5 cm lang (subcutane naald)