Taal UCLL Diest semester 2, 2024 - 2025
Deel 1 – Nog meer verhalen voor kleuters
Wat is een verhalenbundel? Geef enkele voorbeelden van goede bundels.
Verhalenbundel
= boek met meerdere verhalen waarbij de klemtoon ligt op de taal zelf. Er zijn staan geen/weinig
prenten in, en bieden andere ontwikkelingskansen dan prentenboeken. Soms zijn er meerder
verhalen van één personage, soms verschillende personages. Het gaat hier om ‘voorlezen’: de
KO gebruikt zo letterlijk mogelijk de taal van de auteur.
Voorbeelden:
- Annie M.G. Schmidt: Jip en Janneke, Pluk van de Petteflet, Otje, Floddertje,…
- A. Lobel: Alle verhalen van Kikker en Pad
- Rindert Kromhout: Meester Max
- Hans Hagen: Het grote boek van Jubelientje
- Gerard Delft: Babet Retteketet
- …
Verschillen prentenboek vs verhalenbundel
VERTELLEN VOORLEZEN
Prentenboek Verhalenbundel
Prent primeert, veel prenten Tekst primeert, minder prenten
Visuele primeert Auditieve primeert
‘Eigen woorden’ Letterlijke tekst
Veel ruimte voor improvisatie,… van KO Aandacht aan literaire kwaliteit van de tekst
Kleuters kijken naar het boek KO kijkt naar het boek
(en houdt oogcontact met de kls.!)
Veel ruimte voor interactie met kleuters Minder ruimte voor interactie met kleuters
( geen interactie!)
Waarom voorlezen uit een verhalenbundel?
Bij voorlezen komen kleuters in contact met het geschreven boek en ontwikkelen ze
nieuwsgierigheid naar lezen als vaardigheid. Ze maken kennis met de boekentaal van auteurs:
dat rijker en formeler is dan bij vertellen.
Daarnaast vraagt voorlezen een ander soort luisterhouding:
1
,Taal UCLL Diest semester 2, 2024 - 2025
- Minder visuele ondersteuning
- Moeilijkere, meer literaire taal
- Minder interactieve betrokkenheid (het verhaal ligt vast)
Vertellen daarentegen biedt meer ruimte voor interactie, spontane taalontwikkeling en het
samen opbouwen van een verhaal met de kinderen.
Hoe bereidt je een voorleesactiviteit mentaal voor?
Stille voorbereiding
- Lees de tekst meerdere keren in stilte om hem goed te begrijpen.
Aanduiden in de tekst
- Gebruik kleuren en markeringen om je lezing te ondersteunen: bv…
o Groen voor woordenschat, synoniemen, moeilijke woorden
o Onderstrepen of noteren als primaire hulpmiddelen
o Andere kleur (geen rood) voor pauzes, klemtonen, intonatie
Luidop oefenen
- Oefen het lezen meermaals luidop
- Werk aan oogcontact, door je tekst steeds beter los te laten
- Let op intonatie, volume, spreektempo
- Vermijd spellinguitspraak (lees zoals je normaal spreekt, niet “spellen”)
Belangrijke bronnen als je op zoek gaat naar een verhaal
Bronnen:
- Pluizer (je vindt er: leeftijden, recensies, korte inhoud,…)
- PLUIZUIT (je vindt er: recensies, leeftijden, korte inhoud,…)
- Boekenzoeker (je vindt er: titels, leeftijden, thema’s,…)
- Taal-Verhaal (je vindt er: inspiratie voor verwerkingsactiviteit, voorbeeldvertellingen,…)
- Padlet Katrien (je vindt er: goede suggesties voor verhalenbundels en lesideeën)
- …
Wat bedoelt men met een impressie, expressie en beschouwing bij een verhaal?
Impressie
= Verhaal dat voorgelezen wordt op een manier waardoor het daarna spel uitlokt. De kleuters
nemen het verhaal mee doorheen de dag en naar volgende activiteiten (= kapstokfunctie).
Waar moet je op letten als je wil dat je impressie spel uitlokt?
- De verhaalkeuze: welk verhaal lees ik? Hoe ga ik het vertellen?
2
, Taal UCLL Diest semester 2, 2024 - 2025
- Leeftijd en ontwikkelingsniveau: zie groeiwijzers
- Prentenboek of verhalenbundel?
- Welke primaire (paraverbale en non-verbale) en secundaire hulpmiddelen gebruik ik?
Expressie
= (muzische) verwerkingsactiviteiten waarbij de leesbelevenissen in het spel worden verwerkt.
Dit spel wordt uitgelokt door het soort verhaalimpressie dat je doet. Bv. veel bewegen in het
verhaal, zal een beweegactiviteit uitlokken.
Wat is het doel van deze activiteiten?
- Kinderen plezier laten beleven met verhalen (= amuseren)
- Inzicht bevorderen in verhaalstructuur, afbeeldingen en taal (= uitdagen)
- (ontwikkeling stimuleren op allerlei vlakken)
- (Verwerken het verhaal op een dieper niveau)
Beschouwing
= gesprek na de impressie en expressie, waarbij de spelelementen de leidraad vormen.
Wat wordt er besproken?
- Wat hebben ze gezien, gevoeld, gehoord,…
- Hoe werd een bepaalde rol gespeeld, wat deed het personage en waarom,…
- Hoe kan een personage in de toekomst anders gespeeld worden.
Voordeel van deze 3 stappen te gebruiken bij een verhaalactiviteit
+ vergroot het leesplezier en dus ook de leesmotivatie bij kinderen
+ koppelt taalontwikkeling aan andere domeinen
+ effectiever met een verwerkingsactiviteit
Welke zinvolle spelimpulsen kan je in de hoeken geven tijdens een spelmoment?
Voorbeelden van zinvolle spelimpulsen in hoeken:
3
Deel 1 – Nog meer verhalen voor kleuters
Wat is een verhalenbundel? Geef enkele voorbeelden van goede bundels.
Verhalenbundel
= boek met meerdere verhalen waarbij de klemtoon ligt op de taal zelf. Er zijn staan geen/weinig
prenten in, en bieden andere ontwikkelingskansen dan prentenboeken. Soms zijn er meerder
verhalen van één personage, soms verschillende personages. Het gaat hier om ‘voorlezen’: de
KO gebruikt zo letterlijk mogelijk de taal van de auteur.
Voorbeelden:
- Annie M.G. Schmidt: Jip en Janneke, Pluk van de Petteflet, Otje, Floddertje,…
- A. Lobel: Alle verhalen van Kikker en Pad
- Rindert Kromhout: Meester Max
- Hans Hagen: Het grote boek van Jubelientje
- Gerard Delft: Babet Retteketet
- …
Verschillen prentenboek vs verhalenbundel
VERTELLEN VOORLEZEN
Prentenboek Verhalenbundel
Prent primeert, veel prenten Tekst primeert, minder prenten
Visuele primeert Auditieve primeert
‘Eigen woorden’ Letterlijke tekst
Veel ruimte voor improvisatie,… van KO Aandacht aan literaire kwaliteit van de tekst
Kleuters kijken naar het boek KO kijkt naar het boek
(en houdt oogcontact met de kls.!)
Veel ruimte voor interactie met kleuters Minder ruimte voor interactie met kleuters
( geen interactie!)
Waarom voorlezen uit een verhalenbundel?
Bij voorlezen komen kleuters in contact met het geschreven boek en ontwikkelen ze
nieuwsgierigheid naar lezen als vaardigheid. Ze maken kennis met de boekentaal van auteurs:
dat rijker en formeler is dan bij vertellen.
Daarnaast vraagt voorlezen een ander soort luisterhouding:
1
,Taal UCLL Diest semester 2, 2024 - 2025
- Minder visuele ondersteuning
- Moeilijkere, meer literaire taal
- Minder interactieve betrokkenheid (het verhaal ligt vast)
Vertellen daarentegen biedt meer ruimte voor interactie, spontane taalontwikkeling en het
samen opbouwen van een verhaal met de kinderen.
Hoe bereidt je een voorleesactiviteit mentaal voor?
Stille voorbereiding
- Lees de tekst meerdere keren in stilte om hem goed te begrijpen.
Aanduiden in de tekst
- Gebruik kleuren en markeringen om je lezing te ondersteunen: bv…
o Groen voor woordenschat, synoniemen, moeilijke woorden
o Onderstrepen of noteren als primaire hulpmiddelen
o Andere kleur (geen rood) voor pauzes, klemtonen, intonatie
Luidop oefenen
- Oefen het lezen meermaals luidop
- Werk aan oogcontact, door je tekst steeds beter los te laten
- Let op intonatie, volume, spreektempo
- Vermijd spellinguitspraak (lees zoals je normaal spreekt, niet “spellen”)
Belangrijke bronnen als je op zoek gaat naar een verhaal
Bronnen:
- Pluizer (je vindt er: leeftijden, recensies, korte inhoud,…)
- PLUIZUIT (je vindt er: recensies, leeftijden, korte inhoud,…)
- Boekenzoeker (je vindt er: titels, leeftijden, thema’s,…)
- Taal-Verhaal (je vindt er: inspiratie voor verwerkingsactiviteit, voorbeeldvertellingen,…)
- Padlet Katrien (je vindt er: goede suggesties voor verhalenbundels en lesideeën)
- …
Wat bedoelt men met een impressie, expressie en beschouwing bij een verhaal?
Impressie
= Verhaal dat voorgelezen wordt op een manier waardoor het daarna spel uitlokt. De kleuters
nemen het verhaal mee doorheen de dag en naar volgende activiteiten (= kapstokfunctie).
Waar moet je op letten als je wil dat je impressie spel uitlokt?
- De verhaalkeuze: welk verhaal lees ik? Hoe ga ik het vertellen?
2
, Taal UCLL Diest semester 2, 2024 - 2025
- Leeftijd en ontwikkelingsniveau: zie groeiwijzers
- Prentenboek of verhalenbundel?
- Welke primaire (paraverbale en non-verbale) en secundaire hulpmiddelen gebruik ik?
Expressie
= (muzische) verwerkingsactiviteiten waarbij de leesbelevenissen in het spel worden verwerkt.
Dit spel wordt uitgelokt door het soort verhaalimpressie dat je doet. Bv. veel bewegen in het
verhaal, zal een beweegactiviteit uitlokken.
Wat is het doel van deze activiteiten?
- Kinderen plezier laten beleven met verhalen (= amuseren)
- Inzicht bevorderen in verhaalstructuur, afbeeldingen en taal (= uitdagen)
- (ontwikkeling stimuleren op allerlei vlakken)
- (Verwerken het verhaal op een dieper niveau)
Beschouwing
= gesprek na de impressie en expressie, waarbij de spelelementen de leidraad vormen.
Wat wordt er besproken?
- Wat hebben ze gezien, gevoeld, gehoord,…
- Hoe werd een bepaalde rol gespeeld, wat deed het personage en waarom,…
- Hoe kan een personage in de toekomst anders gespeeld worden.
Voordeel van deze 3 stappen te gebruiken bij een verhaalactiviteit
+ vergroot het leesplezier en dus ook de leesmotivatie bij kinderen
+ koppelt taalontwikkeling aan andere domeinen
+ effectiever met een verwerkingsactiviteit
Welke zinvolle spelimpulsen kan je in de hoeken geven tijdens een spelmoment?
Voorbeelden van zinvolle spelimpulsen in hoeken:
3
