Recente geschiedenis van het recht, de economie en de politiek
Samenvatting academiejaar 2024-2025
,Inhoudstafel
1 Inleidende beschouwingen ....................................................................................................................................................... 5
2 Kantelpunten die onze recente geschiedenis hebben bepaald .............................................................................................. 8
2.1 1945: Wederopbouw na WOII........................................................................................................................................... 8
2.1.1 Nieuwe wereldorde ....................................................................................................................................................... 8
2.1.2 Nieuw evenwicht in België .......................................................................................................................................... 9
2.2 1973: Overgangsperiode ................................................................................................................................................... 9
2.2.1 Gebeurtenissen ............................................................................................................................................................. 9
2.2.2 Gevolgen..................................................................................................................................................................... 10
2.2.3 De rol van energie ...................................................................................................................................................... 10
2.3 1989: Groei en gevaar .................................................................................................................................................... 11
2.3.1 Gebeurtenissen ........................................................................................................................................................... 11
2.3.2 Gevolg: nieuwe uitdagingen (“gevaren”) ................................................................................................................... 11
2.4 2007: Financiële meltdown, crisis en angst .................................................................................................................... 12
3 De rol van de jurist in de geschiedenis .................................................................................................................................. 13
3.1 De Duitse volksverhuizing ............................................................................................................................................... 13
3.1.1 Gebeurtenissen ........................................................................................................................................................... 13
3.1.2 Rol van de jurist in casu ............................................................................................................................................. 13
3.2 De Joodse kwestie en stichting van de Staat Israël ......................................................................................................... 14
3.2.1 Gebeurtenissen ........................................................................................................................................................... 14
3.2.2 Rol van de jurist in casu ............................................................................................................................................. 15
3.3 De bestraffing van de collaboratie .................................................................................................................................. 16
3.3.1 De gebeurtenissen ....................................................................................................................................................... 16
3.3.2 Rol van de jurist in casu ............................................................................................................................................. 17
3.4 De verantwoordelijkheid van jonge juristen ................................................................................................................... 19
4 De taalkwestie en de Belgische staatsinrichting als uitvloeisels van het interbellum en WOII ....................................... 21
4.1 Taalstrijd ......................................................................................................................................................................... 21
4.2 Staatshervormingen ......................................................................................................................................................... 26
5 Naoorlogse sociaaldemocratie en de geschiedenis van de sociale zekerheid ..................................................................... 29
5.1 Opbouw sociale welvaartsstaat ....................................................................................................................................... 29
5.2 Financiering sociale zekerheid ....................................................................................................................................... 30
6 De Koude Oorlog verwekt Europa ........................................................................................................................................ 31
6.1 Algemeen ......................................................................................................................................................................... 31
6.2 Naoorlogse situatie van de wereld .................................................................................................................................. 32
6.3 Europese verwekking....................................................................................................................................................... 32
6.3.1 Militair ........................................................................................................................................................................ 32
6.3.2 Economisch ................................................................................................................................................................ 34
6.3.3 Politiek ........................................................................................................................................................................ 34
6.3.4 Positie van VK na WOII............................................................................................................................................. 35
7 Twee machtsvacua verwekken de Koude Oorlog ................................................................................................................ 36
7.1 Grote lijnen van het begin van de USSR ......................................................................................................................... 36
7.2 De USSR tijdens WOII .................................................................................................................................................... 37
7.3 USSR net na WOII ........................................................................................................................................................... 38
7.4 Verloop van de Koude Oorlog ........................................................................................................................................ 38
7.4.1 Hongaarse opstand en Suezcrisis................................................................................................................................ 38
Pagina 2 van 74
, 7.4.2 De moeilijke jaren 1961-1963 .................................................................................................................................... 40
7.4.3 De Praagse Lente (1968) ............................................................................................................................................ 40
8 De geboorte van de Europese Unie ........................................................................................................................................ 42
8.1 DE EGKS......................................................................................................................................................................... 42
8.2 De EEG ........................................................................................................................................................................... 43
9 Het jaar 1973: (ook) oorlog, (ook) energiecrisis, (ook) transitie ......................................................................................... 45
9.1 Einde van Bretton Woods ................................................................................................................................................ 45
9.2 Pingpongdiplomatie (Koude Oorlog & China) ............................................................................................................... 45
9.3 Einde Vietnamoorlog....................................................................................................................................................... 46
9.4 Jom Kipoer-oorlog .......................................................................................................................................................... 46
9.5 Oliecrisis ......................................................................................................................................................................... 46
9.6 Het vervolg van de transitie: Iraanse Revolutie, een tweede oliecrisis en de Irakoorlogen........................................... 48
10 Fundamentalisme en terrorisme............................................................................................................................................ 49
10.1 Fundamentele concepten over fundamentalisme ............................................................................................................ 49
10.2 Nuances i.v.m. hedendaagse fundamentalisme en terrorisme ........................................................................................ 49
10.3 De kerngebieden van fundamentalisme en terrorisme .................................................................................................... 51
10.3.1 De Indisch-Pakistaanse kwestie ............................................................................................................................. 51
10.3.2 Palestijns terrorisme............................................................................................................................................... 51
10.3.3 Het fundamentalisme in Egypte............................................................................................................................. 52
10.4 Het fundamentalistische jaar 1979 in “Arabië” ............................................................................................................. 52
10.4.1 Het fundamentalisme in Iran ................................................................................................................................. 52
10.4.2 Het fundamentalisme in Saoedi-Arabië ................................................................................................................. 54
10.4.3 Het fundamentalisme in Afghanistan .................................................................................................................... 54
10.5 9/11 en de wereldwijde nasleep ...................................................................................................................................... 55
10.5.1 De voorbereiding ................................................................................................................................................... 55
10.5.2 De aanslag .............................................................................................................................................................. 56
10.5.3 De gevolgen in het Midden-Oosten ....................................................................................................................... 57
10.6 Enkele lessen uit de Belgische ervaring .......................................................................................................................... 57
11 De Val van de Muur en de implosie van de USSR (1989) .................................................................................................. 58
11.1 Algemeen: Wanneer verdwijnen Staten?......................................................................................................................... 58
11.2 Gebeurtenissen ................................................................................................................................................................ 59
11.3 Nieuwe verhoudingen ...................................................................................................................................................... 60
12 De Joegoslavische burgeroorlogen (1991-2001) ................................................................................................................... 62
13 De financiële crisis................................................................................................................................................................... 64
13.1 De aanloop: Neoliberale hervormingen ......................................................................................................................... 64
13.2 De euro ............................................................................................................................................................................ 64
13.3 De bankencrisis ............................................................................................................................................................... 65
13.4 De schuldencrisis ............................................................................................................................................................ 67
14 China ........................................................................................................................................................................................ 68
14.1 De lange weg naar het communistisch bewind ............................................................................................................... 68
14.2 Eerste generatie............................................................................................................................................................... 69
14.3 Tweede generatie............................................................................................................................................................. 69
Pagina 3 van 74
, 14.4 Derde en vierde generatie ............................................................................................................................................... 70
14.5 Vijfde generatie ............................................................................................................................................................... 70
14.6 Economische expansie..................................................................................................................................................... 70
15 De rechtstaat ............................................................................................................................................................................ 71
Pagina 4 van 74
Samenvatting academiejaar 2024-2025
,Inhoudstafel
1 Inleidende beschouwingen ....................................................................................................................................................... 5
2 Kantelpunten die onze recente geschiedenis hebben bepaald .............................................................................................. 8
2.1 1945: Wederopbouw na WOII........................................................................................................................................... 8
2.1.1 Nieuwe wereldorde ....................................................................................................................................................... 8
2.1.2 Nieuw evenwicht in België .......................................................................................................................................... 9
2.2 1973: Overgangsperiode ................................................................................................................................................... 9
2.2.1 Gebeurtenissen ............................................................................................................................................................. 9
2.2.2 Gevolgen..................................................................................................................................................................... 10
2.2.3 De rol van energie ...................................................................................................................................................... 10
2.3 1989: Groei en gevaar .................................................................................................................................................... 11
2.3.1 Gebeurtenissen ........................................................................................................................................................... 11
2.3.2 Gevolg: nieuwe uitdagingen (“gevaren”) ................................................................................................................... 11
2.4 2007: Financiële meltdown, crisis en angst .................................................................................................................... 12
3 De rol van de jurist in de geschiedenis .................................................................................................................................. 13
3.1 De Duitse volksverhuizing ............................................................................................................................................... 13
3.1.1 Gebeurtenissen ........................................................................................................................................................... 13
3.1.2 Rol van de jurist in casu ............................................................................................................................................. 13
3.2 De Joodse kwestie en stichting van de Staat Israël ......................................................................................................... 14
3.2.1 Gebeurtenissen ........................................................................................................................................................... 14
3.2.2 Rol van de jurist in casu ............................................................................................................................................. 15
3.3 De bestraffing van de collaboratie .................................................................................................................................. 16
3.3.1 De gebeurtenissen ....................................................................................................................................................... 16
3.3.2 Rol van de jurist in casu ............................................................................................................................................. 17
3.4 De verantwoordelijkheid van jonge juristen ................................................................................................................... 19
4 De taalkwestie en de Belgische staatsinrichting als uitvloeisels van het interbellum en WOII ....................................... 21
4.1 Taalstrijd ......................................................................................................................................................................... 21
4.2 Staatshervormingen ......................................................................................................................................................... 26
5 Naoorlogse sociaaldemocratie en de geschiedenis van de sociale zekerheid ..................................................................... 29
5.1 Opbouw sociale welvaartsstaat ....................................................................................................................................... 29
5.2 Financiering sociale zekerheid ....................................................................................................................................... 30
6 De Koude Oorlog verwekt Europa ........................................................................................................................................ 31
6.1 Algemeen ......................................................................................................................................................................... 31
6.2 Naoorlogse situatie van de wereld .................................................................................................................................. 32
6.3 Europese verwekking....................................................................................................................................................... 32
6.3.1 Militair ........................................................................................................................................................................ 32
6.3.2 Economisch ................................................................................................................................................................ 34
6.3.3 Politiek ........................................................................................................................................................................ 34
6.3.4 Positie van VK na WOII............................................................................................................................................. 35
7 Twee machtsvacua verwekken de Koude Oorlog ................................................................................................................ 36
7.1 Grote lijnen van het begin van de USSR ......................................................................................................................... 36
7.2 De USSR tijdens WOII .................................................................................................................................................... 37
7.3 USSR net na WOII ........................................................................................................................................................... 38
7.4 Verloop van de Koude Oorlog ........................................................................................................................................ 38
7.4.1 Hongaarse opstand en Suezcrisis................................................................................................................................ 38
Pagina 2 van 74
, 7.4.2 De moeilijke jaren 1961-1963 .................................................................................................................................... 40
7.4.3 De Praagse Lente (1968) ............................................................................................................................................ 40
8 De geboorte van de Europese Unie ........................................................................................................................................ 42
8.1 DE EGKS......................................................................................................................................................................... 42
8.2 De EEG ........................................................................................................................................................................... 43
9 Het jaar 1973: (ook) oorlog, (ook) energiecrisis, (ook) transitie ......................................................................................... 45
9.1 Einde van Bretton Woods ................................................................................................................................................ 45
9.2 Pingpongdiplomatie (Koude Oorlog & China) ............................................................................................................... 45
9.3 Einde Vietnamoorlog....................................................................................................................................................... 46
9.4 Jom Kipoer-oorlog .......................................................................................................................................................... 46
9.5 Oliecrisis ......................................................................................................................................................................... 46
9.6 Het vervolg van de transitie: Iraanse Revolutie, een tweede oliecrisis en de Irakoorlogen........................................... 48
10 Fundamentalisme en terrorisme............................................................................................................................................ 49
10.1 Fundamentele concepten over fundamentalisme ............................................................................................................ 49
10.2 Nuances i.v.m. hedendaagse fundamentalisme en terrorisme ........................................................................................ 49
10.3 De kerngebieden van fundamentalisme en terrorisme .................................................................................................... 51
10.3.1 De Indisch-Pakistaanse kwestie ............................................................................................................................. 51
10.3.2 Palestijns terrorisme............................................................................................................................................... 51
10.3.3 Het fundamentalisme in Egypte............................................................................................................................. 52
10.4 Het fundamentalistische jaar 1979 in “Arabië” ............................................................................................................. 52
10.4.1 Het fundamentalisme in Iran ................................................................................................................................. 52
10.4.2 Het fundamentalisme in Saoedi-Arabië ................................................................................................................. 54
10.4.3 Het fundamentalisme in Afghanistan .................................................................................................................... 54
10.5 9/11 en de wereldwijde nasleep ...................................................................................................................................... 55
10.5.1 De voorbereiding ................................................................................................................................................... 55
10.5.2 De aanslag .............................................................................................................................................................. 56
10.5.3 De gevolgen in het Midden-Oosten ....................................................................................................................... 57
10.6 Enkele lessen uit de Belgische ervaring .......................................................................................................................... 57
11 De Val van de Muur en de implosie van de USSR (1989) .................................................................................................. 58
11.1 Algemeen: Wanneer verdwijnen Staten?......................................................................................................................... 58
11.2 Gebeurtenissen ................................................................................................................................................................ 59
11.3 Nieuwe verhoudingen ...................................................................................................................................................... 60
12 De Joegoslavische burgeroorlogen (1991-2001) ................................................................................................................... 62
13 De financiële crisis................................................................................................................................................................... 64
13.1 De aanloop: Neoliberale hervormingen ......................................................................................................................... 64
13.2 De euro ............................................................................................................................................................................ 64
13.3 De bankencrisis ............................................................................................................................................................... 65
13.4 De schuldencrisis ............................................................................................................................................................ 67
14 China ........................................................................................................................................................................................ 68
14.1 De lange weg naar het communistisch bewind ............................................................................................................... 68
14.2 Eerste generatie............................................................................................................................................................... 69
14.3 Tweede generatie............................................................................................................................................................. 69
Pagina 3 van 74
, 14.4 Derde en vierde generatie ............................................................................................................................................... 70
14.5 Vijfde generatie ............................................................................................................................................................... 70
14.6 Economische expansie..................................................................................................................................................... 70
15 De rechtstaat ............................................................................................................................................................................ 71
Pagina 4 van 74