Filosofische vraagstukken
SAMENVATTING
26/11/2024
, Les 1 26/11/2024
Wat is cultuur
3 GANGBARE BETEKENISSEN
− Te gebruiken als synoniem van beschaving: idee vanuit verlichting
dat geschiedenis vooruitgang boekt waarbij mens beschaafder
wordt, redelijker wordt
− Hier gaat het meer over het beste van wat er gezegd, gemaakt en
gedacht is
− Collectieve manier waarop betekenis wordt verleend aan
menselijk bestaan afhankelijk van plaats en tijd. Mens doet iets
Deze met die natuur (landbouw, kleren,…) maar denkt ook na over
gebruiken plaats in natuur. Door denken ‘wat doe ik hier’ creëert men een 2 de
wij vooral cultuur die je niet zomaar kunt weggooien. Dat zijn de gewoontes
en gebruiken zoals seksualiteit. Bestaat eig om hetgeen dat je doet/
ervaart betekenis te geven.
Manier waarop de mens zichzelf collectief begrijpt
DIT GAAN WE BENADEREN VANUIT 1 SPECIFIEK FENOMEEN
Depressie
Hoe komt het eigenlijk dat zoveel mensen depressief zijn?
− Bij ‘World Health Organization’ spreken ze van een Epidemie.
− Hoeveel nemen antidepressieve middelen in België: meer dan 1 op
10
− Laatste jaren stijgt dit wel niet.
Waarom binnen opleiding sociaal werk?
In het beroep sociaal werk zal je later met het fenomeen zoals burn-out,
chronische vermoeidheid, … tegenkomen.
Wat gaan wij doen? We gaan ingaan op de psychologie van het fenomeen
maar we gaan het vooral gaan situeren in een socio-culturele context.
PAGE 1
,Wat is socio-culturele context
− We leven in tijd waar individu centraal staat klinkt goed want
niemand anders zegt wat jij moet doen. Maar leven wordt
beschouwd als een project en je moet gelukkig zijn en je moet
genieten. Leven wordt een soort opdracht dat je goed moet maken.
− Depressie was oorspronkelijk vanuit de economie. Het gaat over
het individu en wordt ook als individu behandelt. Het is iets in u
lichaam dat niet juist is en je moet er zelf dan maar uit geraken.
Het is u probleem en je moet het zelf dan ook oplossen.
Bestond depressie vroeger dan niet?
Er is inderdaad een toename.
Maar er is veel sneller een diagnose is, er zijn woorden voor. Vroeger was
welzijn meer een voorrecht. Nu toegang voor iedereen dus logisch dat er
dan meer zijn met problematiek.
Kleine recap
De vraag naar betekenis: Cultuur is de manier waarop mensen
gezamenlijk betekenis geven aan hun bestaan. Door de eeuwen heen
heeft dit begrip verschillende vormen aangenomen:
1. Cultuur als beschaving: Het idee dat de mens steeds "beter"
wordt door rede en moraal (uit de Verlichting).
2. Cultuur als kunst: Het beste wat de mensheid heeft
voortgebracht, vaak beperkt tot elitaire kunst.
3. Cultuur als collectieve betekenisgeving: Tegenwoordig zien we
cultuur als de gewoontes en gebruiken die ons leven zin geven,
afhankelijk van tijd en plaats.
Het heden: In onze tijd zien we een individu dat zichzelf ziet als een
project: autonoom, verantwoordelijk voor eigen succes en geluk. Deze
focus op zelfoptimalisatie leidt echter tot eenzaamheid en een gevoel van
tekortkoming. Depressie wordt een veelvoorkomend fenomeen,
gereduceerd tot een biochemisch probleem (zoals een serotoninetekort),
waarbij de sociale dimensie vaak wordt genegeerd.
PAGE 2
, WAT IS MELANCHOLIE
Is de oudste term voor depressie
Is een Grieks woord: zwartgalligheid
Verwijst naar oude Griekse idee dat de mens 4 tempramenten kon
vertonen en die waren afhankelijk van lichaamsvochten. Die bepalen hoe
je jou voelt je hebt:
− De zwarte gal: als je teveel van hebt dan ben heel verdrietig, eig
depressie van vandaag.
− Gele gal: Als je teveel van hebt dan wordt je opvliegend.
− Bloed: Als je teveel van hebt dan ben je altijd vrolijk.
− Slijm: Als je teveel van hebt dan ben je rustig, niet snel
aangedaan, hij/zij trekt het zich niet echt aan.
Aristoteles
‘Waarom komt het dat alle mannen die uitzonderlijk zijn geweest in de
wijsbegeerte of de politiek of de literatuur of de kunsten, melancholici
lijken te zijn’
− Melancholie is dus breder/ en-of positiever begrip dan depressie.
Door dit citaat wordt getoond dat dit begrip ook voor genialiteit kan staan
Het wordt dus op verschelende manieren gezien doorheen de tijd. Bij ons
wordt het nu gezien als iets negatief, je moet ervan af geraken.
In de middeleeuwen: Acedia
Dat is de zonde van de traagheid
Christenen zien dit als de hoofdzonde omdat ze dit zien als onvoldoende
het goede willen doen.
Vooral zonde die monniken trof. Want die zonderen zich af. Acedia treed
op als ze zichzelf de vraag stellen wat doe ik hier. Monniken wonen
afgelegen en niet in de meest comfortabele omstandigheden. Tijdens de
middag was er een soort van pauze waar ze niks moest doen en dan
gingen er zich heel veel de vraag stellen wat doe ik hier eig? Is dit wel de
moeite?
PAGE 3
SAMENVATTING
26/11/2024
, Les 1 26/11/2024
Wat is cultuur
3 GANGBARE BETEKENISSEN
− Te gebruiken als synoniem van beschaving: idee vanuit verlichting
dat geschiedenis vooruitgang boekt waarbij mens beschaafder
wordt, redelijker wordt
− Hier gaat het meer over het beste van wat er gezegd, gemaakt en
gedacht is
− Collectieve manier waarop betekenis wordt verleend aan
menselijk bestaan afhankelijk van plaats en tijd. Mens doet iets
Deze met die natuur (landbouw, kleren,…) maar denkt ook na over
gebruiken plaats in natuur. Door denken ‘wat doe ik hier’ creëert men een 2 de
wij vooral cultuur die je niet zomaar kunt weggooien. Dat zijn de gewoontes
en gebruiken zoals seksualiteit. Bestaat eig om hetgeen dat je doet/
ervaart betekenis te geven.
Manier waarop de mens zichzelf collectief begrijpt
DIT GAAN WE BENADEREN VANUIT 1 SPECIFIEK FENOMEEN
Depressie
Hoe komt het eigenlijk dat zoveel mensen depressief zijn?
− Bij ‘World Health Organization’ spreken ze van een Epidemie.
− Hoeveel nemen antidepressieve middelen in België: meer dan 1 op
10
− Laatste jaren stijgt dit wel niet.
Waarom binnen opleiding sociaal werk?
In het beroep sociaal werk zal je later met het fenomeen zoals burn-out,
chronische vermoeidheid, … tegenkomen.
Wat gaan wij doen? We gaan ingaan op de psychologie van het fenomeen
maar we gaan het vooral gaan situeren in een socio-culturele context.
PAGE 1
,Wat is socio-culturele context
− We leven in tijd waar individu centraal staat klinkt goed want
niemand anders zegt wat jij moet doen. Maar leven wordt
beschouwd als een project en je moet gelukkig zijn en je moet
genieten. Leven wordt een soort opdracht dat je goed moet maken.
− Depressie was oorspronkelijk vanuit de economie. Het gaat over
het individu en wordt ook als individu behandelt. Het is iets in u
lichaam dat niet juist is en je moet er zelf dan maar uit geraken.
Het is u probleem en je moet het zelf dan ook oplossen.
Bestond depressie vroeger dan niet?
Er is inderdaad een toename.
Maar er is veel sneller een diagnose is, er zijn woorden voor. Vroeger was
welzijn meer een voorrecht. Nu toegang voor iedereen dus logisch dat er
dan meer zijn met problematiek.
Kleine recap
De vraag naar betekenis: Cultuur is de manier waarop mensen
gezamenlijk betekenis geven aan hun bestaan. Door de eeuwen heen
heeft dit begrip verschillende vormen aangenomen:
1. Cultuur als beschaving: Het idee dat de mens steeds "beter"
wordt door rede en moraal (uit de Verlichting).
2. Cultuur als kunst: Het beste wat de mensheid heeft
voortgebracht, vaak beperkt tot elitaire kunst.
3. Cultuur als collectieve betekenisgeving: Tegenwoordig zien we
cultuur als de gewoontes en gebruiken die ons leven zin geven,
afhankelijk van tijd en plaats.
Het heden: In onze tijd zien we een individu dat zichzelf ziet als een
project: autonoom, verantwoordelijk voor eigen succes en geluk. Deze
focus op zelfoptimalisatie leidt echter tot eenzaamheid en een gevoel van
tekortkoming. Depressie wordt een veelvoorkomend fenomeen,
gereduceerd tot een biochemisch probleem (zoals een serotoninetekort),
waarbij de sociale dimensie vaak wordt genegeerd.
PAGE 2
, WAT IS MELANCHOLIE
Is de oudste term voor depressie
Is een Grieks woord: zwartgalligheid
Verwijst naar oude Griekse idee dat de mens 4 tempramenten kon
vertonen en die waren afhankelijk van lichaamsvochten. Die bepalen hoe
je jou voelt je hebt:
− De zwarte gal: als je teveel van hebt dan ben heel verdrietig, eig
depressie van vandaag.
− Gele gal: Als je teveel van hebt dan wordt je opvliegend.
− Bloed: Als je teveel van hebt dan ben je altijd vrolijk.
− Slijm: Als je teveel van hebt dan ben je rustig, niet snel
aangedaan, hij/zij trekt het zich niet echt aan.
Aristoteles
‘Waarom komt het dat alle mannen die uitzonderlijk zijn geweest in de
wijsbegeerte of de politiek of de literatuur of de kunsten, melancholici
lijken te zijn’
− Melancholie is dus breder/ en-of positiever begrip dan depressie.
Door dit citaat wordt getoond dat dit begrip ook voor genialiteit kan staan
Het wordt dus op verschelende manieren gezien doorheen de tijd. Bij ons
wordt het nu gezien als iets negatief, je moet ervan af geraken.
In de middeleeuwen: Acedia
Dat is de zonde van de traagheid
Christenen zien dit als de hoofdzonde omdat ze dit zien als onvoldoende
het goede willen doen.
Vooral zonde die monniken trof. Want die zonderen zich af. Acedia treed
op als ze zichzelf de vraag stellen wat doe ik hier. Monniken wonen
afgelegen en niet in de meest comfortabele omstandigheden. Tijdens de
middag was er een soort van pauze waar ze niks moest doen en dan
gingen er zich heel veel de vraag stellen wat doe ik hier eig? Is dit wel de
moeite?
PAGE 3
