Belgische Binnenlandse Politiek – Gastles Tony Valcke
DE PROVINCIE DOORGELICHT
Prof. T. Valcke
Slide 4 Provincies kun je associëren met verschillende zaken
- Grondgebied
- Provincieraadsverkiezingen (vorig jaar!)
- Provinciaal beleid: verschillende domeinen
- Beleidsmakers
Slide 6- Wij hebben het over provincies als politiek bestuursniveau
8
Vlaamse parlementsleden wilden een tiental jaar terug de provincie Antwerpen
‘Midden-Brabant’ noemen, omdat de Vlaamse regering een aantal grote steden
provincievrij te maken (die hun beleid alleen konden doen) => als dit doorging, dan
vond men dat ook de koppeling tussen naam stad en naam provincie losgemaakt
moest worden (hier kwamen ludieke reacties op) => is uiteindelijk niet doorgegaan
Slide 12 Vorig jaar was het jaar van verkiezingen (overal ter wereld)
In België op twee momenten:
- 9 juni: regionaal federaal parlement + Europees parlement
- 13 oktober: verkiezing voor gemeenten en provincieraden
Slide ‘Electorale zenuwachtigheid’: aantal vernieuwingen bij de verkiezingen
13-14 - AfschaVing opkomstplicht bij gemeente- en provincieraadsverkiezingen
- Initiatiefrecht van de grootste lijst
Hierdoor zijn een aantal dynamieken op gang gekomen; partijlandschap zou
volgens sommigen drastisch veranderen
Slide Provinciegouverneur wordt verkozen door de Vlaamse regering
16-21
Gemeente- en provincieraadsverkiezingen worden om de 6 jaar SAMEN
georganiseerd (al sinds 1994) => maar is er niet zoiets als een specificiteit van
verkiezingen?
Specificiteit van verkiezingen: de kiezer kan vaak niet goed het onderscheid
maken tussen de bestuursniveaus waarvoor tegelijkertijd verkiezingen worden
georganiseerd => de transparantie verdwijnt een beetje
Second order elections: de kiezer beschouwt bepaalde verkiezingen als
primordiaal; vb provincieraadsverkiezingen als minder belangrijk gezien dan
gemeenteraadsverkiezingen
Nationalisatie? => over lokale verkiezingen wordt gezegd dat er al jaren een
nationalisatie bezig is van die verkiezingen; verkiezingsthema’s die eigenlijk
nationale/regionale bevoegdheden zijn, komen ook bij lokale verkiezingen aan bod
(terwijl het eigenlijk geen lokale bevoegdheden zijn)
ð Tegelijk gaat het ook over politici: vb politici die al minister zijn (geweest)
nemen deel aan de lokale verkiezingen
ð Je kan het ook omdraaien: heel veel lokale politici nemen deel aan
verkiezingen voor federaal/regionaal parlement => lokalisatie van de
nationale verkiezingen
Split-ticket voting: voor de kiezer is het bij samenvallende verkiezingen vaak
onduidelijk, dit komt de transparantie niet ten goede => je brengt twee
1
, Belgische Binnenlandse Politiek – Gastles Tony Valcke
verschillende stemmen uit; voor de ene verkiezing stemmen op partij x, voor de
andere op partij y
Verschillende regels zijn van kracht:
- Migrantenstemrecht: stemrecht voor niet-EU burgers => enkel geldig voor
gemeenteraadsverkiezingen, niet voor provincieraadsverkiezingen (dus
meer kiezers voor GR dan voor PR)
- Zetelverdeling Imperiali voor GR (minder voordelig voor kleine partijen) en
D’Hondt voor PR
Slide 22 Waarover gingen de lokale verkiezingen? => over aanwijzen van lokale gemeente- en
provinciebesturen
Slide 23 In totaal ongeveer 7.200 gemeenteraadsleden te verkiezen (minder dan vorige
omwille van fusies), bij provincieraadsleden veel minder (heeft te maken met feit
dat de Vlaamse regering in de voorbije legislatuur beslist heeft om te snoeien in het
politiek personeel, enkel op niveau van provincies)
District magnitude = de proportionaliteit van de zetels (in verhouding tot het aantal
inwoners ve provincie) => is aangepast sinds 2006, nu slechts 14
provinciedistricten (dus minder, maar ze zijn groter geworden)
Slide Afname in aantal kiesomschrijvingen 2006 tot en met 2018
24-26
Slide Verkiezingsgestalte: de totaliteit van alle kenmerken van een bepaalde verkiezing
28-38 (verkiezingsthema’s, kenmerken vd lijsten en kandidaten die deelnemen) => elke
verkiezing is verschillend, als je ze vergelijkt met voorgaande zul je heel wat
verschillen zien
Wie is er kandidaat?
1. Mannen/vrouwen => in top 10 v Vlaamse politici zie je 10 namen, slechts
drie vrouwen => voor vrouwen is het moeilijker om verkozen te geraken, veel
discussie over
ð Er is een systeem ontwikkeld om dit te remediëren; genderquota => heeft
gewerkt, want hierdoor meer vrouwen verkozen
ð Begonnen met Wet Smet-Tobback in 1934; maximum ¾ van de kandidaten
ve lijst mocht van zelfde geslacht zijn, daarrna slechts 2/3, vanaf 2006
moest er pariteit zijn op de kandidatenlijsten
ð Recenter: Ritsprincipe => bleek dat als vrouwen helemaal onderaan de lijst
staan ze niet verkozen worden; de eerste drie kandidaten mogen niet van
zelfde geslacht zijn, vanaf 2018 eerste twee
2. Mensen met een migratieachtergrond => een enorm toegenomen
diversiteit, maar nog steeds ondervertegenwoordigd in politiek (gemiddeld
15,5%) en veel verschillen tussen centrumsteden
ð Ook niet elke partij scoort even goed
3. Je kan ook kijken naar de kenmerken van de lijsten; hoe zit het met de
competitie?
ð Soms kartellijsten (2006)
ð 2012 bijna geen kartellijsten meer, heel soms wel nog => nieuwe
regelgeving: schrik voor partijen dat het partijlandschap zou herverdeeld
2
DE PROVINCIE DOORGELICHT
Prof. T. Valcke
Slide 4 Provincies kun je associëren met verschillende zaken
- Grondgebied
- Provincieraadsverkiezingen (vorig jaar!)
- Provinciaal beleid: verschillende domeinen
- Beleidsmakers
Slide 6- Wij hebben het over provincies als politiek bestuursniveau
8
Vlaamse parlementsleden wilden een tiental jaar terug de provincie Antwerpen
‘Midden-Brabant’ noemen, omdat de Vlaamse regering een aantal grote steden
provincievrij te maken (die hun beleid alleen konden doen) => als dit doorging, dan
vond men dat ook de koppeling tussen naam stad en naam provincie losgemaakt
moest worden (hier kwamen ludieke reacties op) => is uiteindelijk niet doorgegaan
Slide 12 Vorig jaar was het jaar van verkiezingen (overal ter wereld)
In België op twee momenten:
- 9 juni: regionaal federaal parlement + Europees parlement
- 13 oktober: verkiezing voor gemeenten en provincieraden
Slide ‘Electorale zenuwachtigheid’: aantal vernieuwingen bij de verkiezingen
13-14 - AfschaVing opkomstplicht bij gemeente- en provincieraadsverkiezingen
- Initiatiefrecht van de grootste lijst
Hierdoor zijn een aantal dynamieken op gang gekomen; partijlandschap zou
volgens sommigen drastisch veranderen
Slide Provinciegouverneur wordt verkozen door de Vlaamse regering
16-21
Gemeente- en provincieraadsverkiezingen worden om de 6 jaar SAMEN
georganiseerd (al sinds 1994) => maar is er niet zoiets als een specificiteit van
verkiezingen?
Specificiteit van verkiezingen: de kiezer kan vaak niet goed het onderscheid
maken tussen de bestuursniveaus waarvoor tegelijkertijd verkiezingen worden
georganiseerd => de transparantie verdwijnt een beetje
Second order elections: de kiezer beschouwt bepaalde verkiezingen als
primordiaal; vb provincieraadsverkiezingen als minder belangrijk gezien dan
gemeenteraadsverkiezingen
Nationalisatie? => over lokale verkiezingen wordt gezegd dat er al jaren een
nationalisatie bezig is van die verkiezingen; verkiezingsthema’s die eigenlijk
nationale/regionale bevoegdheden zijn, komen ook bij lokale verkiezingen aan bod
(terwijl het eigenlijk geen lokale bevoegdheden zijn)
ð Tegelijk gaat het ook over politici: vb politici die al minister zijn (geweest)
nemen deel aan de lokale verkiezingen
ð Je kan het ook omdraaien: heel veel lokale politici nemen deel aan
verkiezingen voor federaal/regionaal parlement => lokalisatie van de
nationale verkiezingen
Split-ticket voting: voor de kiezer is het bij samenvallende verkiezingen vaak
onduidelijk, dit komt de transparantie niet ten goede => je brengt twee
1
, Belgische Binnenlandse Politiek – Gastles Tony Valcke
verschillende stemmen uit; voor de ene verkiezing stemmen op partij x, voor de
andere op partij y
Verschillende regels zijn van kracht:
- Migrantenstemrecht: stemrecht voor niet-EU burgers => enkel geldig voor
gemeenteraadsverkiezingen, niet voor provincieraadsverkiezingen (dus
meer kiezers voor GR dan voor PR)
- Zetelverdeling Imperiali voor GR (minder voordelig voor kleine partijen) en
D’Hondt voor PR
Slide 22 Waarover gingen de lokale verkiezingen? => over aanwijzen van lokale gemeente- en
provinciebesturen
Slide 23 In totaal ongeveer 7.200 gemeenteraadsleden te verkiezen (minder dan vorige
omwille van fusies), bij provincieraadsleden veel minder (heeft te maken met feit
dat de Vlaamse regering in de voorbije legislatuur beslist heeft om te snoeien in het
politiek personeel, enkel op niveau van provincies)
District magnitude = de proportionaliteit van de zetels (in verhouding tot het aantal
inwoners ve provincie) => is aangepast sinds 2006, nu slechts 14
provinciedistricten (dus minder, maar ze zijn groter geworden)
Slide Afname in aantal kiesomschrijvingen 2006 tot en met 2018
24-26
Slide Verkiezingsgestalte: de totaliteit van alle kenmerken van een bepaalde verkiezing
28-38 (verkiezingsthema’s, kenmerken vd lijsten en kandidaten die deelnemen) => elke
verkiezing is verschillend, als je ze vergelijkt met voorgaande zul je heel wat
verschillen zien
Wie is er kandidaat?
1. Mannen/vrouwen => in top 10 v Vlaamse politici zie je 10 namen, slechts
drie vrouwen => voor vrouwen is het moeilijker om verkozen te geraken, veel
discussie over
ð Er is een systeem ontwikkeld om dit te remediëren; genderquota => heeft
gewerkt, want hierdoor meer vrouwen verkozen
ð Begonnen met Wet Smet-Tobback in 1934; maximum ¾ van de kandidaten
ve lijst mocht van zelfde geslacht zijn, daarrna slechts 2/3, vanaf 2006
moest er pariteit zijn op de kandidatenlijsten
ð Recenter: Ritsprincipe => bleek dat als vrouwen helemaal onderaan de lijst
staan ze niet verkozen worden; de eerste drie kandidaten mogen niet van
zelfde geslacht zijn, vanaf 2018 eerste twee
2. Mensen met een migratieachtergrond => een enorm toegenomen
diversiteit, maar nog steeds ondervertegenwoordigd in politiek (gemiddeld
15,5%) en veel verschillen tussen centrumsteden
ð Ook niet elke partij scoort even goed
3. Je kan ook kijken naar de kenmerken van de lijsten; hoe zit het met de
competitie?
ð Soms kartellijsten (2006)
ð 2012 bijna geen kartellijsten meer, heel soms wel nog => nieuwe
regelgeving: schrik voor partijen dat het partijlandschap zou herverdeeld
2
