1 Samenvatting theorie MSK3
2024 - 2025
2020252025
Samenvatting
Musculoskeletaletheorie MSK3 3
kinesitherapie
Theorie
Cursusinformatie
Auteur Ines Polspoel
,2 Samenvatting theorie MSK3
Inhoudsopgave
Klinisch redneren ............................................................................................................................................................................3
Inleiding wervelkolom .............................................................................................................................................................................. 3
Functies van de wervelkolom .................................................................................................................................................................. 9
Dysfuncties van de wervelkolom ............................................................................................................................................................. 9
Functionele status .................................................................................................................................................................................. 11
Pijnmechanismen................................................................................................................................................................................... 12
Casuïstiek ................................................................................................................................................................................................ 15
Cervicothoracaal ...........................................................................................................................................................................19
Anatomie cervicale wervelkolom .......................................................................................................................................................... 19
Kinematica cervicale wervelkolom ........................................................................................................................................................ 20
Klachten cervicale wervelkolom (nekpijnklachten) .............................................................................................................................. 21
Casus ....................................................................................................................................................................................................... 27
Lumbaal........................................................................................................................................................................................29
Functies van de wervelkolom ................................................................................................................................................................ 29
Alignement van de WK .......................................................................................................................................................................... 29
Stabiliteit in de wervelkolom ................................................................................................................................................................. 32
Mobiliteit van de wervelkolom .............................................................................................................................................................. 36
Bescherming door de wervelkolom ...................................................................................................................................................... 39
Pelvic Girdle Pain ..........................................................................................................................................................................41
Definitie en epidemiologie .................................................................................................................................................................... 41
Classificatie ............................................................................................................................................................................................. 41
Klinisch Redeneren................................................................................................................................................................................. 43
Conclusie ................................................................................................................................................................................................ 43
Casus ....................................................................................................................................................................................................... 44
Pathologie ....................................................................................................................................................................................47
Spinale neurologie ................................................................................................................................................................................. 47
Cervicale WK pathologie ........................................................................................................................................................................ 48
Epidemiologie en risicofactoren van wervelkolomaandoeningen....................................................................................................... 51
Classificatie van wervelkolomaandoeningen ........................................................................................................................................ 51
Ruggenmergletsels / Spinal Cord Injury ................................................................................................................................................ 52
Cauda equina syndroom ........................................................................................................................................................................ 52
Radiculopathie vs. perifiere pijnsyndroom ........................................................................................................................................... 53
Degeneratieve aandoeningen van de lumbale WK .............................................................................................................................. 54
Spondylolisthese & spondylolyse .......................................................................................................................................................... 55
Pathologische fracturen ......................................................................................................................................................................... 55
Spondyloartritis (inflammatie) .............................................................................................................................................................. 55
Spinale tumoren ..................................................................................................................................................................................... 57
Spinale infecties ..................................................................................................................................................................................... 57
Sacropelvische pathologie ..................................................................................................................................................................... 58
,3 Samenvatting theorie MSK3
Klinisch redneren
Inleiding wervelkolom
Definitie van lage rugklachten
Lage rugklachten (LRK)
- Pijn/andere ongewenste sensaties in de lumbosacrale regio (tussen onderste ribbenboog en bilnaad)
- Soms ook uitstralende pijn in de gluteale regio en/of in 1 of beide benen
Deze definitie werd opgesteld door een Delphi proces: stel baseline op + verbeterd prevalentieweergave
Prevalentie & incidentie van lage rugklachten
> 80% van de bevolking krijgt ooit LRK (levensprevalentie)
Prevalentie gaat stijgen in de toekomst we zijn met meer en worden ouder (groter probleem over hele wereld)
Classificatie
Duur van de klachten
< 6w acuut Acuut en subacute klachten zijn meestal zelflimiterend (lossen van zelf op)
6-12w subacuut Zoveel mogelijk zelfmanagement, geruststelling en aanmoedigen om te blijven bewegen
> 12w chronisch Chronische klachten zijn complexer, ni perse cte pijn, sommige dagen zijn beter dan anderen
Opflakkering/flare (KT) acute verslechtering/pijn
Recurrente klachten (LT) herhaaldelijke opflakkeringen van 2/10 VAS gedurende 24u na ≥ 30d pijnvrij
Chronische pijn constant pijn, eventueel met fluctuaties
Oorzaak van de klachten
Diagnostische triage
Specifiek LRP (5-10%) → zie pathologie!
Veroorzaakt door pathofysiologisch mechanisme en/of een stoornis in anatomische structuur (patho-anatomie)
- Discus hernia - Cauda equina syndroom - Osteoporose
- Infecties - Spondylolisthesis - Trauma of fracturen
- Spinaal kanaal stenose - Spondylitis Ankylopoetica - Metastasen of tumoren
(Bechterew)
Aspecifiek LRP (85-90%)
LRP die niet kan worden toegeschreven aan een specifieke afwijking of stoornis kunnen evt zichtbaar zijn op beeldvorming
LRP is gevolg van interactie tussen biopsychosociale factoren → BPS model/ICF/MCTF
- Pijn lumbosacrale regio - Continue pijn of in episoden
- Eventueel uitstraling in gluteale regio en/of bovenbeen - Stijfheid i/d rug bij opstaan ≠ DD
- Mechanische pijn: houdingen, bewegingen, externe - Geen rode vlaggen: algemene malise,…
belasting, piekeren doen pijn/symptomen verergeren - Meestal tussen 20-55 (18-65) jaar
Lumbo-sacraal radiculair syndroom
Perifeer neuropatische pijn
Medische beeldvorming/SCANS
Enkel doen bij mensen waar een duidelijk vermoeden van specifieke LRP → potentiële (negatieve) psychosociale gevolgen
80% < 50j heeft discus degeneratie zwak verband tussen klinische symptomen en specifiek pathofysiologisch mechanisme
40% < 50j heeft een hernia stoornissen in AS zijn ook bij “normale” asymptomatische personen
1. Beperken sociaal leven en familiale banden
2. Meer angstgevoelens → zoeken naar potentiële negatieve effecten
3. Tegenstrijdige communicatie tussen artsen en therapueten
4. Te weinig/onjuiste educatie → onzekerheid
5. Onnodige radiatie
6. Kostelijk
7. Nadruk op vaak onbelangrijke anatomische ‘afwijkingen’
8. Onnodige stimulatie operatie → failed back surgery syndrome
, 4 Samenvatting theorie MSK3
Pijnmechanismen
Nociceptieve pijn
- Pijn tgv stimulatie nociceptoren door (potentiële) weefselschade
- Discus: altijd afkomstig v/d AF, NP is niet geïnnerveerd, kan wel wanneer de nucleus uittreed uit de AF (degeneratie)
- Facetgewrichtjes: flexie/extensiemaneuver → iets in de rug geschoten unilateraal → facetartrose → comfortzone ↓
- Dura mater: bilateraal geïnnerveerd → bandgevoel, verergerd bij hoesten, niezen, slump
- Wervelcompressiefractuur: zeer veel nociceptie op KT, hoog energetisch trauma of pathologische fractuur
- SI gewricht: unilateraal geïnnerveerd → uitstraling lat bovenbeen en lies
- Gerefereerde pijn: pijn die uitstraalt in regio’s van de niveau die op hetzelfde ruggenmergniveau samenkomen
Neuropatische pijn:
- Schade a/h somatosensorisch zenuwstelsel
- Goed lokaliseerbaar, volgt dermatoom, schietend/elektrisch/brandend, tintelingen
- Pseudoradiculaire pijn: afkomstig van een perifiere zennuw
Nociplastische pijn: veranderde centrale pijnmechanismen
Rode, Gele, Oranje, Blauwe en Zwarte vlaggen
Rode vlaggen
Directe alarmsignalen, lichamelijke afwijkingen (specifieke LRP) → doorverwijzen arts
- Eerste episode LRP < 18j of > 65j - Pijn in de rug gelokaliseerd boven L4
- Trauma - Neurologische uitval
- Constante, progressieve pijn - Recente incontinentie
- Maligne aandoeningen in voorgeschiedenis - Onverklaard gewichtsverlies
- Risico op osteoporose - Teken van infectie
- Pijn/paresthesieën in het been onder de knie - Drugsgebruik, HIV, immuundepressie
Gele vlaggen
Psychosociale factoren, verhogen kans op chroniciteit
Opsporen door patient reported outcome measures (PROMS): screenings/vragenlijsten
Irreëel gedachten/overtuigingen/percepties, inadequaat pijngedrag
- Pijn is schadelijk en oncontroleerbaar→ stopt bewegen - Passiviteit/sociale isolatie: pijnstillers/ijs, ligt stil
- Denkt niet dat BH gaat werken - Overprotective en onvoldoende steun omgeving
- Pijn vrees → bewegingsangst → ↓ bewegen - Overtuigt dat bepaalde bewegingen/werk schadelijk is
Oranje vlaggen
Psychiatrische symptomen
- Klinische depressie
- Persoonlijkheidsstoornissen
Blauwe vlaggen
Perceptie v/d relatie tussen werk en gezondheid
- Overtuiging dat werk te belastend is en waarschijnlijk verder letsel veroorzaakt
- Overtuiging dat baas/collega’s hem niet steunen
- Job satisfaction
Zwarte vlaggen
Systeem- of contextuele obstakels
- Wetgeving die de werkhervatting beperkt - Te beschermende zorgverleners/familie
- Verzekering/schadevergoeding - Zwaar fysiek werk zonder mogelijkheid taakaanpassing
2024 - 2025
2020252025
Samenvatting
Musculoskeletaletheorie MSK3 3
kinesitherapie
Theorie
Cursusinformatie
Auteur Ines Polspoel
,2 Samenvatting theorie MSK3
Inhoudsopgave
Klinisch redneren ............................................................................................................................................................................3
Inleiding wervelkolom .............................................................................................................................................................................. 3
Functies van de wervelkolom .................................................................................................................................................................. 9
Dysfuncties van de wervelkolom ............................................................................................................................................................. 9
Functionele status .................................................................................................................................................................................. 11
Pijnmechanismen................................................................................................................................................................................... 12
Casuïstiek ................................................................................................................................................................................................ 15
Cervicothoracaal ...........................................................................................................................................................................19
Anatomie cervicale wervelkolom .......................................................................................................................................................... 19
Kinematica cervicale wervelkolom ........................................................................................................................................................ 20
Klachten cervicale wervelkolom (nekpijnklachten) .............................................................................................................................. 21
Casus ....................................................................................................................................................................................................... 27
Lumbaal........................................................................................................................................................................................29
Functies van de wervelkolom ................................................................................................................................................................ 29
Alignement van de WK .......................................................................................................................................................................... 29
Stabiliteit in de wervelkolom ................................................................................................................................................................. 32
Mobiliteit van de wervelkolom .............................................................................................................................................................. 36
Bescherming door de wervelkolom ...................................................................................................................................................... 39
Pelvic Girdle Pain ..........................................................................................................................................................................41
Definitie en epidemiologie .................................................................................................................................................................... 41
Classificatie ............................................................................................................................................................................................. 41
Klinisch Redeneren................................................................................................................................................................................. 43
Conclusie ................................................................................................................................................................................................ 43
Casus ....................................................................................................................................................................................................... 44
Pathologie ....................................................................................................................................................................................47
Spinale neurologie ................................................................................................................................................................................. 47
Cervicale WK pathologie ........................................................................................................................................................................ 48
Epidemiologie en risicofactoren van wervelkolomaandoeningen....................................................................................................... 51
Classificatie van wervelkolomaandoeningen ........................................................................................................................................ 51
Ruggenmergletsels / Spinal Cord Injury ................................................................................................................................................ 52
Cauda equina syndroom ........................................................................................................................................................................ 52
Radiculopathie vs. perifiere pijnsyndroom ........................................................................................................................................... 53
Degeneratieve aandoeningen van de lumbale WK .............................................................................................................................. 54
Spondylolisthese & spondylolyse .......................................................................................................................................................... 55
Pathologische fracturen ......................................................................................................................................................................... 55
Spondyloartritis (inflammatie) .............................................................................................................................................................. 55
Spinale tumoren ..................................................................................................................................................................................... 57
Spinale infecties ..................................................................................................................................................................................... 57
Sacropelvische pathologie ..................................................................................................................................................................... 58
,3 Samenvatting theorie MSK3
Klinisch redneren
Inleiding wervelkolom
Definitie van lage rugklachten
Lage rugklachten (LRK)
- Pijn/andere ongewenste sensaties in de lumbosacrale regio (tussen onderste ribbenboog en bilnaad)
- Soms ook uitstralende pijn in de gluteale regio en/of in 1 of beide benen
Deze definitie werd opgesteld door een Delphi proces: stel baseline op + verbeterd prevalentieweergave
Prevalentie & incidentie van lage rugklachten
> 80% van de bevolking krijgt ooit LRK (levensprevalentie)
Prevalentie gaat stijgen in de toekomst we zijn met meer en worden ouder (groter probleem over hele wereld)
Classificatie
Duur van de klachten
< 6w acuut Acuut en subacute klachten zijn meestal zelflimiterend (lossen van zelf op)
6-12w subacuut Zoveel mogelijk zelfmanagement, geruststelling en aanmoedigen om te blijven bewegen
> 12w chronisch Chronische klachten zijn complexer, ni perse cte pijn, sommige dagen zijn beter dan anderen
Opflakkering/flare (KT) acute verslechtering/pijn
Recurrente klachten (LT) herhaaldelijke opflakkeringen van 2/10 VAS gedurende 24u na ≥ 30d pijnvrij
Chronische pijn constant pijn, eventueel met fluctuaties
Oorzaak van de klachten
Diagnostische triage
Specifiek LRP (5-10%) → zie pathologie!
Veroorzaakt door pathofysiologisch mechanisme en/of een stoornis in anatomische structuur (patho-anatomie)
- Discus hernia - Cauda equina syndroom - Osteoporose
- Infecties - Spondylolisthesis - Trauma of fracturen
- Spinaal kanaal stenose - Spondylitis Ankylopoetica - Metastasen of tumoren
(Bechterew)
Aspecifiek LRP (85-90%)
LRP die niet kan worden toegeschreven aan een specifieke afwijking of stoornis kunnen evt zichtbaar zijn op beeldvorming
LRP is gevolg van interactie tussen biopsychosociale factoren → BPS model/ICF/MCTF
- Pijn lumbosacrale regio - Continue pijn of in episoden
- Eventueel uitstraling in gluteale regio en/of bovenbeen - Stijfheid i/d rug bij opstaan ≠ DD
- Mechanische pijn: houdingen, bewegingen, externe - Geen rode vlaggen: algemene malise,…
belasting, piekeren doen pijn/symptomen verergeren - Meestal tussen 20-55 (18-65) jaar
Lumbo-sacraal radiculair syndroom
Perifeer neuropatische pijn
Medische beeldvorming/SCANS
Enkel doen bij mensen waar een duidelijk vermoeden van specifieke LRP → potentiële (negatieve) psychosociale gevolgen
80% < 50j heeft discus degeneratie zwak verband tussen klinische symptomen en specifiek pathofysiologisch mechanisme
40% < 50j heeft een hernia stoornissen in AS zijn ook bij “normale” asymptomatische personen
1. Beperken sociaal leven en familiale banden
2. Meer angstgevoelens → zoeken naar potentiële negatieve effecten
3. Tegenstrijdige communicatie tussen artsen en therapueten
4. Te weinig/onjuiste educatie → onzekerheid
5. Onnodige radiatie
6. Kostelijk
7. Nadruk op vaak onbelangrijke anatomische ‘afwijkingen’
8. Onnodige stimulatie operatie → failed back surgery syndrome
, 4 Samenvatting theorie MSK3
Pijnmechanismen
Nociceptieve pijn
- Pijn tgv stimulatie nociceptoren door (potentiële) weefselschade
- Discus: altijd afkomstig v/d AF, NP is niet geïnnerveerd, kan wel wanneer de nucleus uittreed uit de AF (degeneratie)
- Facetgewrichtjes: flexie/extensiemaneuver → iets in de rug geschoten unilateraal → facetartrose → comfortzone ↓
- Dura mater: bilateraal geïnnerveerd → bandgevoel, verergerd bij hoesten, niezen, slump
- Wervelcompressiefractuur: zeer veel nociceptie op KT, hoog energetisch trauma of pathologische fractuur
- SI gewricht: unilateraal geïnnerveerd → uitstraling lat bovenbeen en lies
- Gerefereerde pijn: pijn die uitstraalt in regio’s van de niveau die op hetzelfde ruggenmergniveau samenkomen
Neuropatische pijn:
- Schade a/h somatosensorisch zenuwstelsel
- Goed lokaliseerbaar, volgt dermatoom, schietend/elektrisch/brandend, tintelingen
- Pseudoradiculaire pijn: afkomstig van een perifiere zennuw
Nociplastische pijn: veranderde centrale pijnmechanismen
Rode, Gele, Oranje, Blauwe en Zwarte vlaggen
Rode vlaggen
Directe alarmsignalen, lichamelijke afwijkingen (specifieke LRP) → doorverwijzen arts
- Eerste episode LRP < 18j of > 65j - Pijn in de rug gelokaliseerd boven L4
- Trauma - Neurologische uitval
- Constante, progressieve pijn - Recente incontinentie
- Maligne aandoeningen in voorgeschiedenis - Onverklaard gewichtsverlies
- Risico op osteoporose - Teken van infectie
- Pijn/paresthesieën in het been onder de knie - Drugsgebruik, HIV, immuundepressie
Gele vlaggen
Psychosociale factoren, verhogen kans op chroniciteit
Opsporen door patient reported outcome measures (PROMS): screenings/vragenlijsten
Irreëel gedachten/overtuigingen/percepties, inadequaat pijngedrag
- Pijn is schadelijk en oncontroleerbaar→ stopt bewegen - Passiviteit/sociale isolatie: pijnstillers/ijs, ligt stil
- Denkt niet dat BH gaat werken - Overprotective en onvoldoende steun omgeving
- Pijn vrees → bewegingsangst → ↓ bewegen - Overtuigt dat bepaalde bewegingen/werk schadelijk is
Oranje vlaggen
Psychiatrische symptomen
- Klinische depressie
- Persoonlijkheidsstoornissen
Blauwe vlaggen
Perceptie v/d relatie tussen werk en gezondheid
- Overtuiging dat werk te belastend is en waarschijnlijk verder letsel veroorzaakt
- Overtuiging dat baas/collega’s hem niet steunen
- Job satisfaction
Zwarte vlaggen
Systeem- of contextuele obstakels
- Wetgeving die de werkhervatting beperkt - Te beschermende zorgverleners/familie
- Verzekering/schadevergoeding - Zwaar fysiek werk zonder mogelijkheid taakaanpassing
