De leefwereld van het kind
De brede en diverse beginsituatie
Leefwereld en belevingswereld
Leefwereld § Buitenkant
§ Concrete werkelijkheid waarin het kind
opgroeit
§ Verschillende omgevingen
§ Kan meerdere of mindere mate
ontwikkelingskansen bieden
§ Bepaalt waarden, normen en interesses
§ Elke kind is anders ook en al komen ze uit het
zelfde milieu
Belevingswereld § Innerlijk
§ Manier waarop het kind de werkelijkheid
beleeft
§ Omgaan met ervaringen uit de leefwereld en
de gevoelens, wensenn dromen en fantasie
die uit deze ervaringen voortvloeien
De leefwereld van kinderen vroeger en nu
Verleden Heden
§ Kind: Volwassen op zakformaat § Kinderen denken op een andere manier dan
§ Moesten eigen kennis en ervaring opdoen om volwassen
op te groeien § Belangstelling kinderleven groter
§ Leerden het met straDen en belonen § Kinderen: eigen ervaringswereld
§ Sterk verschillend van hun ouders,
leerkachten, …
• Vroeger was de leefwereld van kinderen beperkt tot hun eigen dorp of wijk. Door snel transport,
telivisie, internet komen kinderen wordt dit veel groter.
Bv: door op reis te gaan leren ze andere culturen kennen
De leefwereld van kinderen vs de leefwereld van leerkrachten
• Neem als leerkacht nooit je eigen leefwereld als maatstaf in het contact met kinderen
ð Kan conclusies en observaties over kinderen beïnvloeden
De diverse leefwereld van kinderen
DEF Diversiteit: alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in achtergrond,
seksuele geaardheid, lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie, levensbeschouwing,
leeftijd, etniciteit, …
• Een deel van de diversiteit in leefwereld van kinderen is te verklaren door verschillen in etnische,
sociale en culturele achtergronden
, Etnische achtergrond § Bevolkingsgroep waartoe de leerling
behoort
Bv. Belgen met met een marokkaanse
etnische achtergrond
Culturele achtergrond § Normen, waarden, rolverwachtingen en
gebruiken die van thuis worden
meegegeven
§ Religie
§ Uiten in verbale communicatie en
lichaamstaal
Bv. Niet elke cultuur vindt het respectvol
iemand aan te kijken in de ogen
Sociale achtergrond § Maatschappelijke groepering
Bv. Welgesteld en kansarm
Het kind in de thuiscontext
DEF: thuiscontext
§ Kinderen groeien op in een wereld met een veelheid van invloeden en meningen. Toch blijft blijft
thuisomgeving de centrale plek
§ Ouders blijven emotionele steunpunten
§ Thuiscontext: belangrijkste opvoedingsmilieu en ontwikkelt zijn oriënteringsschema’s
§ Verschil op basis van: etnische, sociale, culturele en religieuze achtergrond
ð OOK op gezinssamensteling en opvoedingsstijl
Relatie ouders – kinderen
DEF: Opvoedingsstijl: veronderstelt op de eerste plaats een samenhang tussen gedragingen, cognities
en attitudes van ouders ten opzichte van opvoeding. Het is een manier op met kinderen om te gaan.
• Loyaliteit is de basis van de relatie (kind is loyaal aan beide ouders)
ð Balans tussen geven en ontvangen zorgt voor gezonde verbinding
Samenleven § Ouders stellen gedragingen op bewust zijn
gericht op kinderen
§ Bedoeling op kinderen op te voeden
ð Streven naar volwassenheid,
zelfstandigheid en verantwoordelijkheid
• Hoe een ouder zelf is opgegroeid is een belangrijke voorspeller van de manier waarop je je eigen
kinderen zal opvoeden
ð Gebruikt/ mishandelt: willen het anders/ beter doen
ð Goed: gaan hetzelfde doorgeven
• Het gezin is nooit gesloten: elk gezin draagt een opvatting over het leven op hun kinderen over, een
opvatting die ze delen met een bepaalde groep
ð Vormen afgegrensd geheel met eigenheid. Het oefent een belangrijke invloed uit op de
opvoeding en omgekeerd
,• Timothey leary leverde een model voor het formuleren van opvoedingsstijlen, genaamd ‘de Roos
van Leary’
1. De mate van invloed: de mate waarin ouders hun kinderen sturen en grenzen stellen aan het
gedrag van hun kinderen of de mate waarin ze hun kinderen volgen en ruimte geven
2. De mate van nabijheid: de mate waarin ouders een hechte en warme band met hun kinderen
opbouwen (uit contact vs in contact) en hetzelfde willen of iets anders willen (samen vs tegen)
Relatie siblings
• Sociale cirkel van kinderen
• Siblings leren zeer vaal met en van elkaar
• Grote invloed leefwereld van kinderen
ð Komst nieuw broertje of zusje: kan gedragsverandering komen bij oudste kind
• Diversiteit binnen gezinnen
§ Aantal kinderen
§ Plaats in de kinderrij
§ De leeftijdsverschillen tussen kinderen: hoe kleiner, hoe meer contact
§ De verdeling van geslachten: ander geslacht = andere leef en belevingswereld
Relatie tussen ouders
• Ouders die overeenkomen (begrijpen, ondersteunen, overleg, goede communicatie)
ð Invloed op elk kind afzonderlijk: leren hiervan
• Slechte patnerrelatie (welbevinden ouders aangetast)
ð Beïnvloedt opvoeden van het kind
• Scheiding
§ Verandert leefwereld kind drastisch: andere school, spullen pakken, verhuizen, …
ð EDect schoolprestaties, gedrag, welbevinden (onzekerheid) en sociale relaties
, Diversiteit in gezinsvormen
• Verschillende gezinsvormen
MAAR ook grootouders en kinderopvang spelen een rol in de opvoeding
Tweeoudergezin Gezin bestaat uit 2 ouders die sammen 1 of
meer kinderen hebben. (te veel gezien als
ideaalbeeld)
Holebigezin 2 ouders van hetzelfde geslacht wonen samen
Eenoudergezin Er is maar 1 ouder aanwezig (alleenstaande
mama, papa/ mama al gestorven, mama/ papa
verlaat gezin)
Nieuw-samengesteld gezin Na scheiding een nieuwe relatie, waar de
kinderen kunnen samenwonen en of er nieuwe
kinderen geboren worden
Adoptiegezin Kind wettig aangenomen hoewel het geen
biologisch kind is
Pleeggezin Ouders zijn noch de natuurlijk noch de
wettelijke. Kinderen worden opgevangen in dit
gezin voor korte of langere periode
Instelling of opvanghuis Verblijven hier door verschillende redenen
Gezinnen en ethnische-culturele diversiteit
• Niet elk kind dat de Belgische nationaliteit heeft dit al van bij hun geboorte. Vele kinderen hebben
een andere afkomst
ð Uit cijfers verschilt dit vaak van provincie per provincie
• Multiculturele samenleving
ð Gemengde gezinnen waarbij de ouders verschillende nationaliteiten en of afkomst hebben
Ethnische-culturele diversiteit en opvoeden § Onze afkomst heeft invloed op hoe we
nadenken over opvoeden (andere culturen =
andere verwachtingen)
Meertalig opvoeden § Meertaligheid
§ Verschillende thuistaal en of thuis worden er
verschillende talen gesproken
ð Rijkdom voor kinderen
Gezinnen en SES
DEF: SES -> De mate waarin personen, gezinnen, huishoudens en geografische gebieden de
mogelijkheid hebben om maatschappelijk gewaardeerde goederen te creeëren of consumeren
• SES indicatoren (sociaal-economische status)
§ Opleiding
§ Inkomen (tweeverdieners)
§ Beroep
ð Niet alle kinderen hebben het op financieel vlak even goed
! denk aan kansarmoede, ouders die werkloos zijn, …
De brede en diverse beginsituatie
Leefwereld en belevingswereld
Leefwereld § Buitenkant
§ Concrete werkelijkheid waarin het kind
opgroeit
§ Verschillende omgevingen
§ Kan meerdere of mindere mate
ontwikkelingskansen bieden
§ Bepaalt waarden, normen en interesses
§ Elke kind is anders ook en al komen ze uit het
zelfde milieu
Belevingswereld § Innerlijk
§ Manier waarop het kind de werkelijkheid
beleeft
§ Omgaan met ervaringen uit de leefwereld en
de gevoelens, wensenn dromen en fantasie
die uit deze ervaringen voortvloeien
De leefwereld van kinderen vroeger en nu
Verleden Heden
§ Kind: Volwassen op zakformaat § Kinderen denken op een andere manier dan
§ Moesten eigen kennis en ervaring opdoen om volwassen
op te groeien § Belangstelling kinderleven groter
§ Leerden het met straDen en belonen § Kinderen: eigen ervaringswereld
§ Sterk verschillend van hun ouders,
leerkachten, …
• Vroeger was de leefwereld van kinderen beperkt tot hun eigen dorp of wijk. Door snel transport,
telivisie, internet komen kinderen wordt dit veel groter.
Bv: door op reis te gaan leren ze andere culturen kennen
De leefwereld van kinderen vs de leefwereld van leerkrachten
• Neem als leerkacht nooit je eigen leefwereld als maatstaf in het contact met kinderen
ð Kan conclusies en observaties over kinderen beïnvloeden
De diverse leefwereld van kinderen
DEF Diversiteit: alle mogelijke verschillen die kunnen bestaan tussen mensen die in achtergrond,
seksuele geaardheid, lichamelijke en verstandelijke mogelijkheden, religie, levensbeschouwing,
leeftijd, etniciteit, …
• Een deel van de diversiteit in leefwereld van kinderen is te verklaren door verschillen in etnische,
sociale en culturele achtergronden
, Etnische achtergrond § Bevolkingsgroep waartoe de leerling
behoort
Bv. Belgen met met een marokkaanse
etnische achtergrond
Culturele achtergrond § Normen, waarden, rolverwachtingen en
gebruiken die van thuis worden
meegegeven
§ Religie
§ Uiten in verbale communicatie en
lichaamstaal
Bv. Niet elke cultuur vindt het respectvol
iemand aan te kijken in de ogen
Sociale achtergrond § Maatschappelijke groepering
Bv. Welgesteld en kansarm
Het kind in de thuiscontext
DEF: thuiscontext
§ Kinderen groeien op in een wereld met een veelheid van invloeden en meningen. Toch blijft blijft
thuisomgeving de centrale plek
§ Ouders blijven emotionele steunpunten
§ Thuiscontext: belangrijkste opvoedingsmilieu en ontwikkelt zijn oriënteringsschema’s
§ Verschil op basis van: etnische, sociale, culturele en religieuze achtergrond
ð OOK op gezinssamensteling en opvoedingsstijl
Relatie ouders – kinderen
DEF: Opvoedingsstijl: veronderstelt op de eerste plaats een samenhang tussen gedragingen, cognities
en attitudes van ouders ten opzichte van opvoeding. Het is een manier op met kinderen om te gaan.
• Loyaliteit is de basis van de relatie (kind is loyaal aan beide ouders)
ð Balans tussen geven en ontvangen zorgt voor gezonde verbinding
Samenleven § Ouders stellen gedragingen op bewust zijn
gericht op kinderen
§ Bedoeling op kinderen op te voeden
ð Streven naar volwassenheid,
zelfstandigheid en verantwoordelijkheid
• Hoe een ouder zelf is opgegroeid is een belangrijke voorspeller van de manier waarop je je eigen
kinderen zal opvoeden
ð Gebruikt/ mishandelt: willen het anders/ beter doen
ð Goed: gaan hetzelfde doorgeven
• Het gezin is nooit gesloten: elk gezin draagt een opvatting over het leven op hun kinderen over, een
opvatting die ze delen met een bepaalde groep
ð Vormen afgegrensd geheel met eigenheid. Het oefent een belangrijke invloed uit op de
opvoeding en omgekeerd
,• Timothey leary leverde een model voor het formuleren van opvoedingsstijlen, genaamd ‘de Roos
van Leary’
1. De mate van invloed: de mate waarin ouders hun kinderen sturen en grenzen stellen aan het
gedrag van hun kinderen of de mate waarin ze hun kinderen volgen en ruimte geven
2. De mate van nabijheid: de mate waarin ouders een hechte en warme band met hun kinderen
opbouwen (uit contact vs in contact) en hetzelfde willen of iets anders willen (samen vs tegen)
Relatie siblings
• Sociale cirkel van kinderen
• Siblings leren zeer vaal met en van elkaar
• Grote invloed leefwereld van kinderen
ð Komst nieuw broertje of zusje: kan gedragsverandering komen bij oudste kind
• Diversiteit binnen gezinnen
§ Aantal kinderen
§ Plaats in de kinderrij
§ De leeftijdsverschillen tussen kinderen: hoe kleiner, hoe meer contact
§ De verdeling van geslachten: ander geslacht = andere leef en belevingswereld
Relatie tussen ouders
• Ouders die overeenkomen (begrijpen, ondersteunen, overleg, goede communicatie)
ð Invloed op elk kind afzonderlijk: leren hiervan
• Slechte patnerrelatie (welbevinden ouders aangetast)
ð Beïnvloedt opvoeden van het kind
• Scheiding
§ Verandert leefwereld kind drastisch: andere school, spullen pakken, verhuizen, …
ð EDect schoolprestaties, gedrag, welbevinden (onzekerheid) en sociale relaties
, Diversiteit in gezinsvormen
• Verschillende gezinsvormen
MAAR ook grootouders en kinderopvang spelen een rol in de opvoeding
Tweeoudergezin Gezin bestaat uit 2 ouders die sammen 1 of
meer kinderen hebben. (te veel gezien als
ideaalbeeld)
Holebigezin 2 ouders van hetzelfde geslacht wonen samen
Eenoudergezin Er is maar 1 ouder aanwezig (alleenstaande
mama, papa/ mama al gestorven, mama/ papa
verlaat gezin)
Nieuw-samengesteld gezin Na scheiding een nieuwe relatie, waar de
kinderen kunnen samenwonen en of er nieuwe
kinderen geboren worden
Adoptiegezin Kind wettig aangenomen hoewel het geen
biologisch kind is
Pleeggezin Ouders zijn noch de natuurlijk noch de
wettelijke. Kinderen worden opgevangen in dit
gezin voor korte of langere periode
Instelling of opvanghuis Verblijven hier door verschillende redenen
Gezinnen en ethnische-culturele diversiteit
• Niet elk kind dat de Belgische nationaliteit heeft dit al van bij hun geboorte. Vele kinderen hebben
een andere afkomst
ð Uit cijfers verschilt dit vaak van provincie per provincie
• Multiculturele samenleving
ð Gemengde gezinnen waarbij de ouders verschillende nationaliteiten en of afkomst hebben
Ethnische-culturele diversiteit en opvoeden § Onze afkomst heeft invloed op hoe we
nadenken over opvoeden (andere culturen =
andere verwachtingen)
Meertalig opvoeden § Meertaligheid
§ Verschillende thuistaal en of thuis worden er
verschillende talen gesproken
ð Rijkdom voor kinderen
Gezinnen en SES
DEF: SES -> De mate waarin personen, gezinnen, huishoudens en geografische gebieden de
mogelijkheid hebben om maatschappelijk gewaardeerde goederen te creeëren of consumeren
• SES indicatoren (sociaal-economische status)
§ Opleiding
§ Inkomen (tweeverdieners)
§ Beroep
ð Niet alle kinderen hebben het op financieel vlak even goed
! denk aan kansarmoede, ouders die werkloos zijn, …
