Gender- en diversiteitstudies
Gender als (analytisch) concept: sociaal
constructivisme
Genderongelijkheid en intersectionaliteit
Inleiding: achtergronden, theorieën en
basisconcepten
Situering
Jaren ’70: Women’s studies (VS)
Link vrouwenbeweging (2de feministische golf)
- Sekse/ gender
- Persoonlijke is politiek
- Kennis en emancipatie
Kritiek op androcentrische kennisproductie (door, over & voor witte, westerse, burgerlijke mannen)
- Onzichtbaarh vrouwelijke kennisproductie
- Algemeenheidsmythen
- Seksistische beeldvorming
Feministische wtnschkritiek: nood aan onderz door, over en voor vrouwen
- Erkenning v vrouwelijke kennissubjecten
- Lived experiences v vrouwen als uitgangspunt (niet wat over hun gezegd / gedacht w)
- Kennis hefboom tot emancipatie (wtnsch is politiek)
Nieuwe thema’s en domeinen
Nieuwe methodologische perspectieven
Belang v interdisciplinariteit (structurele achterstelling begrijpen, reproduceren machtsverhoudingen)
Academische ontwikkeling via 2 sporen (tweesporenbeleid)
1. Afzonderlijk interdisciplinair studiedomein (autonomie)
2. Integratie inzichten, concepten, methodes in bestaande disciplines
Jaren ’70: Vrouwenstudies
- Feministisch onderz in diverse disciplines
- Begrijpen v & aanpakken v genderongelijkheid in versch domeinen
- Centrale debatten: publiek/privaat, gelijkheid/verschil, eenheid/verscheidenheid
Jaren ’80: Critical masculinity studies
- Interdisciplinair, kritisch onderz v constructies v mannelijkh (vadersch, arbeidsm, onderw, geweld)
Jaren ’90: Genderstudies
- Verwevenh met seksualiteit, klasse, etniciteit, leeftijd,…
,Recenter: Diversiteitsstudies
Diversiteit: Positieve erkenning v verschil, niet iedereen m gelijk zijn om gelijk behandeld te worden
- gebundeld aantal inzichten, concepten, tools uit versch domeinen (sociolgie v sociale ongelijkh,
genderstudies, queerstudies, disability studies)
Focus op:
Minderheidsgroepen: groep die niet w gezien als dominante groep id SL (verhouding tot dominante groep, niet numeriek)
Sociale differentiatie : proces waarbij een aanvankelijk homogeen sociaal systeem w opgedeeld in subsystemen met
elk hun eigen functie, karakter en samenstelling + marginaliseringsprincipes (rascisme, seksime, klassisme,
homofobie, ageisme, validisme…)
Critical diversity studies: diversiteit als ambigu concept (apolitiek, window-dressing, feel good approach, social
engineering) diversiteit als buzz woord: verdoezeld reële machtsverhoudingen
Gender- en diversiteitsstudies: link met gelijke kansen- en anti-discriminatiebeleid in Europa
Impact v genderstudies op diversiteitstudies – reproductie v verschil en ongelijkheid in alledaagse interactie
GENDER = CENTRALE DIMENSIE V DIVERSITEIT
GENDER = MEERVOUDIG, DIVERS & VERANDERLIJK
- Gender interageert met andere identiteiten en sociale positioneringen (intersectionaliteit)
- Gender opereert op verschillende niveaus (interacties, structuren, instituties)
GENDER = sociale gegeven. alle normen, verwachting en ideeën die bestaan over man/ vrouw zijn.
Gender als analytisch concept (recent concept, maar de inhoud niet)
- Basis in feminisme beweging & theorie
Sekse: biologisch, algemeen, onveranderlijk
Gender: afh v socio-historisch evoluties, variabel, veranderlijk (rollen, verwachtingen,…)
Verschillende niveaus
- persoonlijke identiteit
- sociale interactie
- instellingen en structuren
- discours en betekenissystemen (taal)
allemaal gegendered (sterk gedifferentieerd obv gender) Gender is eveywhere
maar moeilijk te begrijpen hoe het precies functioneert, hoe versch niveaus op elkaar inwerken & hoe het
gereproduceerd w
Simone de Beauvoir: Le Deuxième Sexe (1949): ‘On ne naît pas femme, on le devient’
(term ‘gender’ bestond nog niet)
- Existentialisme: er is geen essentie > radicale vrijheid
- Vrouw-zijn is een proces, een ‘worden’
- De vrouw/ Het vrouwelijke ( als idee, ideaal, mythe,…) w drheen de gesch gevormd tot ‘de andere’
- Vrouwen leren = socialisering
& interioriseren = psychologisering (vrouwen gaan dit idee zelf uitdragen, medeplichtig aan reproductie)
de ander te zijn
, - vrouw: secundair, afgeleide >< man: autonoom, norm
- Afgedwongen/bekrachtigd id organisatie vd SL. Bv. opdeling private/publieke sfeer
- Niet biologie/ van nature, maar biologisering/ naturalisering = basis v ongelijkheid.
Genderongelijkheid = sociaal gegeven
idee vd vrouw deconstrueren
Sekse/ gender
Centraal 2de golf: onderscheid tss gender/sekse. “Biology is geen destiny”
Ann Oakley Sex, Gender & Society (1972)
- Verschil sekse (biologisch) / gender (culturele en sociale classificatie v/m)
- Sekse is constant, gender is variabel
Kritiek: te binair onderscheid, realiteit is complexer
Voorlopers gendertheorieën
- Sociologie: Rol van m/v & impact v sociaal gestructureerde genderpatronen
- Antropologie: culturele verschillen m/v in functies, posities, macht
- Medische wtnsch: versch tss lichamelijke geslacht & psychologische ident.
Robert Stoller introduceert begrip genden
j50: seks role theory
- Voorloper id sociologie (feministische genderstudie breekt hier radicaal mee)
- Structureel funtionalisme, Talcott Parsons
Gender organiseert versch rollen die gezin/SL nodig heeft om goed te functioneren
Verschil in genderrollen is nuttig & zorgt vr mtsch stabiliteit
Rolpatronen knn veranderen afh vd noodz vd SL (bv. overgang nr diensteneconomie)
– Vrouwen knn ‘mannelijke’ rol aannemen en buitenshuis gaan werken
Maar confrontatie structurele barrières –> ook arbeidsmarkt is gegenderd
-> tegenstrijdige verwachtingen en ongelijkheid
afgestemd op tweeverdieners met huishoudhulp
mannelijke en vrouwelijke sectoren
‘mannelijke’ bedrijfsculturen (competitief, individualistisch, hiërarchisch …)
devaluatie/lagere verloning van vrouwenarbeid
Kritiek: normatief model & particuliere generaliserend nr standaard id SL (witte heteroseksuele middeklasse)
Ongeacht mtsch noden of tendensen spelen nog zaken een rol in vorming v gendernormen
Learning gender
- Sociaal interactionisme : Gender w gereproduceerd & bekrachtigd in alledaagse interacties
Gendersocialisatie via gezin (primaire bron), school, peers, media…
Verandering: rol doorbrekend opvoeden
Probleem: individu als passieve ontvanger
Gender-schema theorie: sociale leertheorie + cognitieve ontw. theorie ook actief verwerken,
aanvaarden of verwerpen en proberen te veranderen
Verklaart dat wnr de invloeden het zelfde zijn, niet iedereen hetzelfde handelt
Gender als (analytisch) concept: sociaal
constructivisme
Genderongelijkheid en intersectionaliteit
Inleiding: achtergronden, theorieën en
basisconcepten
Situering
Jaren ’70: Women’s studies (VS)
Link vrouwenbeweging (2de feministische golf)
- Sekse/ gender
- Persoonlijke is politiek
- Kennis en emancipatie
Kritiek op androcentrische kennisproductie (door, over & voor witte, westerse, burgerlijke mannen)
- Onzichtbaarh vrouwelijke kennisproductie
- Algemeenheidsmythen
- Seksistische beeldvorming
Feministische wtnschkritiek: nood aan onderz door, over en voor vrouwen
- Erkenning v vrouwelijke kennissubjecten
- Lived experiences v vrouwen als uitgangspunt (niet wat over hun gezegd / gedacht w)
- Kennis hefboom tot emancipatie (wtnsch is politiek)
Nieuwe thema’s en domeinen
Nieuwe methodologische perspectieven
Belang v interdisciplinariteit (structurele achterstelling begrijpen, reproduceren machtsverhoudingen)
Academische ontwikkeling via 2 sporen (tweesporenbeleid)
1. Afzonderlijk interdisciplinair studiedomein (autonomie)
2. Integratie inzichten, concepten, methodes in bestaande disciplines
Jaren ’70: Vrouwenstudies
- Feministisch onderz in diverse disciplines
- Begrijpen v & aanpakken v genderongelijkheid in versch domeinen
- Centrale debatten: publiek/privaat, gelijkheid/verschil, eenheid/verscheidenheid
Jaren ’80: Critical masculinity studies
- Interdisciplinair, kritisch onderz v constructies v mannelijkh (vadersch, arbeidsm, onderw, geweld)
Jaren ’90: Genderstudies
- Verwevenh met seksualiteit, klasse, etniciteit, leeftijd,…
,Recenter: Diversiteitsstudies
Diversiteit: Positieve erkenning v verschil, niet iedereen m gelijk zijn om gelijk behandeld te worden
- gebundeld aantal inzichten, concepten, tools uit versch domeinen (sociolgie v sociale ongelijkh,
genderstudies, queerstudies, disability studies)
Focus op:
Minderheidsgroepen: groep die niet w gezien als dominante groep id SL (verhouding tot dominante groep, niet numeriek)
Sociale differentiatie : proces waarbij een aanvankelijk homogeen sociaal systeem w opgedeeld in subsystemen met
elk hun eigen functie, karakter en samenstelling + marginaliseringsprincipes (rascisme, seksime, klassisme,
homofobie, ageisme, validisme…)
Critical diversity studies: diversiteit als ambigu concept (apolitiek, window-dressing, feel good approach, social
engineering) diversiteit als buzz woord: verdoezeld reële machtsverhoudingen
Gender- en diversiteitsstudies: link met gelijke kansen- en anti-discriminatiebeleid in Europa
Impact v genderstudies op diversiteitstudies – reproductie v verschil en ongelijkheid in alledaagse interactie
GENDER = CENTRALE DIMENSIE V DIVERSITEIT
GENDER = MEERVOUDIG, DIVERS & VERANDERLIJK
- Gender interageert met andere identiteiten en sociale positioneringen (intersectionaliteit)
- Gender opereert op verschillende niveaus (interacties, structuren, instituties)
GENDER = sociale gegeven. alle normen, verwachting en ideeën die bestaan over man/ vrouw zijn.
Gender als analytisch concept (recent concept, maar de inhoud niet)
- Basis in feminisme beweging & theorie
Sekse: biologisch, algemeen, onveranderlijk
Gender: afh v socio-historisch evoluties, variabel, veranderlijk (rollen, verwachtingen,…)
Verschillende niveaus
- persoonlijke identiteit
- sociale interactie
- instellingen en structuren
- discours en betekenissystemen (taal)
allemaal gegendered (sterk gedifferentieerd obv gender) Gender is eveywhere
maar moeilijk te begrijpen hoe het precies functioneert, hoe versch niveaus op elkaar inwerken & hoe het
gereproduceerd w
Simone de Beauvoir: Le Deuxième Sexe (1949): ‘On ne naît pas femme, on le devient’
(term ‘gender’ bestond nog niet)
- Existentialisme: er is geen essentie > radicale vrijheid
- Vrouw-zijn is een proces, een ‘worden’
- De vrouw/ Het vrouwelijke ( als idee, ideaal, mythe,…) w drheen de gesch gevormd tot ‘de andere’
- Vrouwen leren = socialisering
& interioriseren = psychologisering (vrouwen gaan dit idee zelf uitdragen, medeplichtig aan reproductie)
de ander te zijn
, - vrouw: secundair, afgeleide >< man: autonoom, norm
- Afgedwongen/bekrachtigd id organisatie vd SL. Bv. opdeling private/publieke sfeer
- Niet biologie/ van nature, maar biologisering/ naturalisering = basis v ongelijkheid.
Genderongelijkheid = sociaal gegeven
idee vd vrouw deconstrueren
Sekse/ gender
Centraal 2de golf: onderscheid tss gender/sekse. “Biology is geen destiny”
Ann Oakley Sex, Gender & Society (1972)
- Verschil sekse (biologisch) / gender (culturele en sociale classificatie v/m)
- Sekse is constant, gender is variabel
Kritiek: te binair onderscheid, realiteit is complexer
Voorlopers gendertheorieën
- Sociologie: Rol van m/v & impact v sociaal gestructureerde genderpatronen
- Antropologie: culturele verschillen m/v in functies, posities, macht
- Medische wtnsch: versch tss lichamelijke geslacht & psychologische ident.
Robert Stoller introduceert begrip genden
j50: seks role theory
- Voorloper id sociologie (feministische genderstudie breekt hier radicaal mee)
- Structureel funtionalisme, Talcott Parsons
Gender organiseert versch rollen die gezin/SL nodig heeft om goed te functioneren
Verschil in genderrollen is nuttig & zorgt vr mtsch stabiliteit
Rolpatronen knn veranderen afh vd noodz vd SL (bv. overgang nr diensteneconomie)
– Vrouwen knn ‘mannelijke’ rol aannemen en buitenshuis gaan werken
Maar confrontatie structurele barrières –> ook arbeidsmarkt is gegenderd
-> tegenstrijdige verwachtingen en ongelijkheid
afgestemd op tweeverdieners met huishoudhulp
mannelijke en vrouwelijke sectoren
‘mannelijke’ bedrijfsculturen (competitief, individualistisch, hiërarchisch …)
devaluatie/lagere verloning van vrouwenarbeid
Kritiek: normatief model & particuliere generaliserend nr standaard id SL (witte heteroseksuele middeklasse)
Ongeacht mtsch noden of tendensen spelen nog zaken een rol in vorming v gendernormen
Learning gender
- Sociaal interactionisme : Gender w gereproduceerd & bekrachtigd in alledaagse interacties
Gendersocialisatie via gezin (primaire bron), school, peers, media…
Verandering: rol doorbrekend opvoeden
Probleem: individu als passieve ontvanger
Gender-schema theorie: sociale leertheorie + cognitieve ontw. theorie ook actief verwerken,
aanvaarden of verwerpen en proberen te veranderen
Verklaart dat wnr de invloeden het zelfde zijn, niet iedereen hetzelfde handelt
