C1. Industriële en economische (r)evoluties
1. Inleiding: veranderingen in de samenleving
Van landbouwsamenleving naar industriële samenleving
Landbouwsamenleving Industriële samenleving
Waar gestart? Midden-Oosten Groot-Brittannië
Wanneer gestart? ca. 8000 v. Ch. ca. 1750
Waar woonden mensen? platteland stad
Energiebron? spierkracht, natuurelementen stoom (steenkool)
Productiemethode? handenarbeid machinaal
2. Oorzaken van de eerste industriële revolutie
1. Veranderingen in de landbouw
Vanaf ca. 1650 in Engeland en Nederlanden: heel wat landbouwvernieuwingen. De rest van
Europa blijft achter.
Stijgende landbouwopbrengsten dankzij
Vruchtwisselingssysteem: niet elk jaar hetzelfde gewas op hetzelfde stuk land zetten,
maar afwisselen met andere gewassen: bodem minder uitgeput: meer voedsel
Bemesting
Schaalvergroting via enclosures: afsluiten van landbouwgrond, kleine
landbouwpercelen samenvoegen tot grote landbouwbedrijven → Enkel rijke boeren
konden dat betalen.
Kleine boeren raakten hun grond kwijt: trokken naar de stad voor werk: fabrieken.
Genoeg arbeiders voor nieuwe fabrieken ➡️
industriële revolutie
Meer voedsel (en dus meer mensen) door efficiëntere landbouw ➡️
industriële
revolutie
1
, 2. Demografische revolutie
Bevolkingsgroei vanaf 1750 door:
Betere hygiëne
Betere gezondheidszorg
Betere voeding
Enkel mogelijk als voedselproductie bevolkingsgroei kan volgen: verband tussen
landbouwproductie en bevolkingscijfer. Meer productie: stijgende bevolking.
3. Technologische vernieuwingen
- Productie: de hoeveelheid die geproduceerd wordt
- Productiviteit: de hoeveelheid goederen die geproduceerd worden in verhouding tot de
ingezette middelen = de efficiëntie van de productie
Door de uitvinding van machines: minder arbeidskrachten nodig + sneller en meer
produceren.
Vernieuwingen in textielindustrie:
Automatisering (machines) spinnen en weven
Stijging productie en productiviteit
Grote import katoen
Stoommachine
Nieuwe, goedkope energiebron
2
, Stijging steenkoolproductie (In de mijnen had men veel last van water → oplossing:
stoommachine als pomp (uitvinding Newcomen), verbeterd door Watt: draaiende
beweging => kan gekoppeld worden aan spinmachines, weefgetouw, trein, …
Stijging ijzerproductie
4. Sociale veranderingen
Mensen op platteland verliezen werk en inkomsten
Einde putting-out systeem (vorm van thuisarbeid vóór de industriële revolutie)
- Definitie: Een productiesysteem, ontstaan in de middeleeuwen in de
stedelijke regio’s van West-Europa. Verdwijnt ca. 1800-1850 door de
industrialisatie. Kenmerken: huisnijverheid; een handelaar leverde
grondstoffen (bv. wol of katoen) aan boeren of ambachtslui. Mensen
bewerkten dat thuis: spinnen, weven, … De handelaar haalde het afgewerkte
product op en verkocht het op de markt.
Verhoging landbouwproductiviteit (door machines)
Plattelandsvlucht, mensen verhuizen naar de steden: verstedelijking.
5. Financiële en politieke veranderingen
Glorious Revolution: een conflict om politieke macht in Engeland in de 17e eeuw.
Het was een conflict tussen protestanten en katholieken, zonder veel wapengeweld.
Na de ‘revolutie’ werd Engeland een constitutionele monarchie (~ Bill of Rights
1689).
Macht koning beperkt door de grondwet
Veel macht bij het parlement
3
1. Inleiding: veranderingen in de samenleving
Van landbouwsamenleving naar industriële samenleving
Landbouwsamenleving Industriële samenleving
Waar gestart? Midden-Oosten Groot-Brittannië
Wanneer gestart? ca. 8000 v. Ch. ca. 1750
Waar woonden mensen? platteland stad
Energiebron? spierkracht, natuurelementen stoom (steenkool)
Productiemethode? handenarbeid machinaal
2. Oorzaken van de eerste industriële revolutie
1. Veranderingen in de landbouw
Vanaf ca. 1650 in Engeland en Nederlanden: heel wat landbouwvernieuwingen. De rest van
Europa blijft achter.
Stijgende landbouwopbrengsten dankzij
Vruchtwisselingssysteem: niet elk jaar hetzelfde gewas op hetzelfde stuk land zetten,
maar afwisselen met andere gewassen: bodem minder uitgeput: meer voedsel
Bemesting
Schaalvergroting via enclosures: afsluiten van landbouwgrond, kleine
landbouwpercelen samenvoegen tot grote landbouwbedrijven → Enkel rijke boeren
konden dat betalen.
Kleine boeren raakten hun grond kwijt: trokken naar de stad voor werk: fabrieken.
Genoeg arbeiders voor nieuwe fabrieken ➡️
industriële revolutie
Meer voedsel (en dus meer mensen) door efficiëntere landbouw ➡️
industriële
revolutie
1
, 2. Demografische revolutie
Bevolkingsgroei vanaf 1750 door:
Betere hygiëne
Betere gezondheidszorg
Betere voeding
Enkel mogelijk als voedselproductie bevolkingsgroei kan volgen: verband tussen
landbouwproductie en bevolkingscijfer. Meer productie: stijgende bevolking.
3. Technologische vernieuwingen
- Productie: de hoeveelheid die geproduceerd wordt
- Productiviteit: de hoeveelheid goederen die geproduceerd worden in verhouding tot de
ingezette middelen = de efficiëntie van de productie
Door de uitvinding van machines: minder arbeidskrachten nodig + sneller en meer
produceren.
Vernieuwingen in textielindustrie:
Automatisering (machines) spinnen en weven
Stijging productie en productiviteit
Grote import katoen
Stoommachine
Nieuwe, goedkope energiebron
2
, Stijging steenkoolproductie (In de mijnen had men veel last van water → oplossing:
stoommachine als pomp (uitvinding Newcomen), verbeterd door Watt: draaiende
beweging => kan gekoppeld worden aan spinmachines, weefgetouw, trein, …
Stijging ijzerproductie
4. Sociale veranderingen
Mensen op platteland verliezen werk en inkomsten
Einde putting-out systeem (vorm van thuisarbeid vóór de industriële revolutie)
- Definitie: Een productiesysteem, ontstaan in de middeleeuwen in de
stedelijke regio’s van West-Europa. Verdwijnt ca. 1800-1850 door de
industrialisatie. Kenmerken: huisnijverheid; een handelaar leverde
grondstoffen (bv. wol of katoen) aan boeren of ambachtslui. Mensen
bewerkten dat thuis: spinnen, weven, … De handelaar haalde het afgewerkte
product op en verkocht het op de markt.
Verhoging landbouwproductiviteit (door machines)
Plattelandsvlucht, mensen verhuizen naar de steden: verstedelijking.
5. Financiële en politieke veranderingen
Glorious Revolution: een conflict om politieke macht in Engeland in de 17e eeuw.
Het was een conflict tussen protestanten en katholieken, zonder veel wapengeweld.
Na de ‘revolutie’ werd Engeland een constitutionele monarchie (~ Bill of Rights
1689).
Macht koning beperkt door de grondwet
Veel macht bij het parlement
3
