Arbeidsrecht
Inhoudsopgave
1. Begrip en grondslagen........................................................................................................................6
2. Historische wortels.............................................................................................................................7
3. Grondslagen van het arbeidsrecht.......................................................................................................7
4. De inbedding van het arbeidsrecht in het sociaal recht.......................................................................8
5. De inbedding van het arbeidsrecht in het burgerlijk recht...................................................................8
6. Bronnen..............................................................................................................................................8
7. Internationaal arbeidsrecht..................................................................................................................9
8. Raad van Europa.................................................................................................................................9
9. Europese Unie..................................................................................................................................10
10. Algemeen........................................................................................................................................10
11. Sociaal beleid..................................................................................................................................10
12. Europese collectieve afspraken.......................................................................................................10
13. Interne markt..................................................................................................................................10
14. Werkgelegenheid.............................................................................................................................11
15. Grondrechten..................................................................................................................................11
16. Handhaving....................................................................................................................................12
2. De arbeidsovereenkomst...................................................................................................................12
1. Nuance: Opgelet i.v.m. wetgeving en cao’s......................................................................................13
2. Plaats van de AO in de hiërarchie.....................................................................................................14
3. Gezag en de aard van de arbeidsrelatie.............................................................................................15
1. Algemeen..........................................................................................................................................15
2. Geval ‘Leekens’................................................................................................................................16
3. Kwalificatie vraagstuk in Cassatierechtspraak en de arbeidsrelatiewet............................................16
4. De Arbeidsrelatiewet........................................................................................................................17
5. Principe van de wilsautonomie.........................................................................................................17
6. Herkwalificatie.................................................................................................................................17
7. Algemene criteria (art. 333 Programmawet).....................................................................................18
8. Bijzondere criteria (art. 334 Programmawet)....................................................................................18
9. Wettelijk vermoeden.........................................................................................................................18
10. Nieuw vermoeden voor ‘platformwerk’..........................................................................................19
11. Postpakjesbedrijven........................................................................................................................19
12. Commissie ter regeling van de arbeidsrelatie (art. 329 Programmawet).........................................19
13. Soorten arbeidsovereenkomsten volgens de aard van het werk......................................................20
1. Arbeider – bediende.........................................................................................................................20
1
,2. Handelsvertegenwoordigers..............................................................................................................20
2. Activiteiten van handelsvertegenwoordiging....................................................................................21
3. Gezag................................................................................................................................................21
4. Dienstboden......................................................................................................................................21
5. Studenten (art. 120 AOW)................................................................................................................21
6. Huisarbeiders en telewerkers............................................................................................................21
2. Huisarbeid........................................................................................................................................22
3. Structureel telewerk (cao nr. 85).......................................................................................................22
4. Occasioneel telewerk........................................................................................................................22
5. Soorten AO naargelang de duur........................................................................................................22
1. Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd......................................................................................23
2. Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd..........................................................................................24
2. Vormvereisten (art. 9 AOW).............................................................................................................24
3. Bijzondere bepalingen......................................................................................................................24
4. Beëindigen........................................................................................................................................24
5. Opeenvolgende AO voor bepaalde tijd.............................................................................................24
6. De vervangingsovereenkomst...........................................................................................................26
7. Soorten AO naargelang de omvang van de arbeidstijd......................................................................26
1. Voltijdse arbeid.................................................................................................................................26
2. Deeltijdse arbeid...............................................................................................................................26
3. Aangaan van de AO..........................................................................................................................29
1. Geldigheidsvoorwaarden..................................................................................................................29
2. Toestemming....................................................................................................................................29
3. Geldig voorwerp en oorzaak.............................................................................................................30
4. Gevolgen van nietigheid bij arbeidsovereenkomst............................................................................30
5. Werving en selectie...........................................................................................................................30
2. CAO nr. 38 van 6 december 1983.....................................................................................................30
3. Verbod van discriminatie..................................................................................................................31
4. Arbeidsbemiddeling..........................................................................................................................32
5. Informatie over de arbeidsrelatie en bewijs......................................................................................32
6. Triangulaire arbeidsrelaties: uitzendbaarheid en terbeschikkingstelling...........................................33
1. Uitzendbaarheid................................................................................................................................33
2. Toegelaten uitzendbaarheid..............................................................................................................34
3. Het motief ‘instroom’.......................................................................................................................34
4. Verboden uitzendbaarheid.................................................................................................................35
5. Duur (art. 2 en 8,§1,tweede lid, art. 8ter)..........................................................................................35
6. Vormvoorschriften............................................................................................................................35
2
,7. Inhoud van de AO.............................................................................................................................35
8. Loon en voorwaarden (art. 10)..........................................................................................................36
9. Anciënniteit (art. 13 / art. 20ter)........................................................................................................36
10. Einde van de AO.............................................................................................................................36
11. Uitzendbureau en gebruiker............................................................................................................36
12. Terbeschikkingstelling (of detachering)..........................................................................................37
2. Principieel verboden.........................................................................................................................37
3. Uitzonderingen.................................................................................................................................37
4. Bijzondere voorwaarden en bescherming.........................................................................................38
5. Sancties (art. 31 wet 24 juli 1987)....................................................................................................38
6. (onder-)aanneming (art. 1787 e.v. oud bw).......................................................................................38
7. Overgang naar een andere vorm van werk........................................................................................38
3. Arbeidsvoorwaarden.........................................................................................................................39
1. Verbod op verzwarende clausules (art. 6 AOW)...............................................................................39
2. Verboden of geregelde bedingen.......................................................................................................39
3. Rechten en plichten voortvloeiend uit de AO...................................................................................40
1. Eerbied en achting (art. 16 AOW)....................................................................................................40
2. Verplichtingen werknemer (art. 17 AOW)........................................................................................40
3. Verplichtingen werkgever (art. 20 AOW).........................................................................................42
4. Aansprakelijkheid.............................................................................................................................43
2. De beperkte immuniteitsregel...........................................................................................................43
3. Aansprakelijkheid van de werkgever................................................................................................44
4. Schorsing van de AO........................................................................................................................44
2. Overmacht en imprevisie..................................................................................................................44
3. Gewaarborgd dagloon.......................................................................................................................45
4. Arbeidsongeschiktheid......................................................................................................................45
2. Schorsing (art. 30 AOW)..................................................................................................................46
3. Verwittiging en getuigschrift.............................................................................................................46
4. Gewaarborgd dagloon.......................................................................................................................46
5. Medische controle (art. 31 AOW).....................................................................................................48
6. Re-integratie.....................................................................................................................................49
7. Rechten en plichten voortvloeiend uit de arbeidsreglementering......................................................50
1. Loon.................................................................................................................................................50
2. Recht op loon....................................................................................................................................51
3. Loonbescherming (Wet 12 april 1965)..............................................................................................52
4. Arbeidsreglement..............................................................................................................................53
5. Discriminatie....................................................................................................................................54
3
, 2. De Antidiscriminatiewet (ADW)......................................................................................................54
3. Vormen.............................................................................................................................................56
4. Rechtvaardiging................................................................................................................................56
5. Handhaving verbod op discriminatie................................................................................................61
6. Arbeidstijd........................................................................................................................................62
4. Beëindiging......................................................................................................................................64
1. Vastheid van betrekkingen................................................................................................................64
2. Wijzen van beëindiging....................................................................................................................64
3. Ontslag: een begripsvorming............................................................................................................65
4. Wet Eenheidsstatuut (WES)..............................................................................................................66
2. Krachtlijnen......................................................................................................................................67
3. Opzegging........................................................................................................................................67
1. Begrip en vormvereisten...................................................................................................................67
2. Opzeggingstermijnen (Art. 37/2 AOW)............................................................................................68
2. Uitzonderingsregimes.......................................................................................................................71
3. Schorsing van de AO tijdens de opzeggingstermijn..........................................................................71
4. Compensatieregelingen.....................................................................................................................72
5. Ontslag om dringende reden (art. 35 AOW).....................................................................................72
1. Algemeen..........................................................................................................................................72
2. Begrip...............................................................................................................................................72
3. Toepassingsmodaliteiten...................................................................................................................73
4. Gevolgen..........................................................................................................................................74
5. Ontslagmisbruik...............................................................................................................................74
1. Algemeen..........................................................................................................................................74
2. Ontslagmotivering cao nr. 109..........................................................................................................75
2. Recht op kennis ontslagredenen........................................................................................................76
3. Recht op bescherming tegen kennelijk onredelijk ontslag................................................................76
4. Ontslagmotivering overheidspersoneel.............................................................................................78
2. Rechtsmisbruik.................................................................................................................................78
3. Slotbeschouwingen ontslagrecht.......................................................................................................78
4. Impliciet ontslag en eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden.............................................79
5. collectief arbeidsrecht.......................................................................................................................80
1. Werknemersorganisaties...................................................................................................................81
2. Juridisch statuut................................................................................................................................82
3. Werkgeversorganisaties....................................................................................................................82
4. Overleg – interprofessioneel.............................................................................................................83
5. Nationale Arbeidsraad (NAR)...........................................................................................................83
4
Inhoudsopgave
1. Begrip en grondslagen........................................................................................................................6
2. Historische wortels.............................................................................................................................7
3. Grondslagen van het arbeidsrecht.......................................................................................................7
4. De inbedding van het arbeidsrecht in het sociaal recht.......................................................................8
5. De inbedding van het arbeidsrecht in het burgerlijk recht...................................................................8
6. Bronnen..............................................................................................................................................8
7. Internationaal arbeidsrecht..................................................................................................................9
8. Raad van Europa.................................................................................................................................9
9. Europese Unie..................................................................................................................................10
10. Algemeen........................................................................................................................................10
11. Sociaal beleid..................................................................................................................................10
12. Europese collectieve afspraken.......................................................................................................10
13. Interne markt..................................................................................................................................10
14. Werkgelegenheid.............................................................................................................................11
15. Grondrechten..................................................................................................................................11
16. Handhaving....................................................................................................................................12
2. De arbeidsovereenkomst...................................................................................................................12
1. Nuance: Opgelet i.v.m. wetgeving en cao’s......................................................................................13
2. Plaats van de AO in de hiërarchie.....................................................................................................14
3. Gezag en de aard van de arbeidsrelatie.............................................................................................15
1. Algemeen..........................................................................................................................................15
2. Geval ‘Leekens’................................................................................................................................16
3. Kwalificatie vraagstuk in Cassatierechtspraak en de arbeidsrelatiewet............................................16
4. De Arbeidsrelatiewet........................................................................................................................17
5. Principe van de wilsautonomie.........................................................................................................17
6. Herkwalificatie.................................................................................................................................17
7. Algemene criteria (art. 333 Programmawet).....................................................................................18
8. Bijzondere criteria (art. 334 Programmawet)....................................................................................18
9. Wettelijk vermoeden.........................................................................................................................18
10. Nieuw vermoeden voor ‘platformwerk’..........................................................................................19
11. Postpakjesbedrijven........................................................................................................................19
12. Commissie ter regeling van de arbeidsrelatie (art. 329 Programmawet).........................................19
13. Soorten arbeidsovereenkomsten volgens de aard van het werk......................................................20
1. Arbeider – bediende.........................................................................................................................20
1
,2. Handelsvertegenwoordigers..............................................................................................................20
2. Activiteiten van handelsvertegenwoordiging....................................................................................21
3. Gezag................................................................................................................................................21
4. Dienstboden......................................................................................................................................21
5. Studenten (art. 120 AOW)................................................................................................................21
6. Huisarbeiders en telewerkers............................................................................................................21
2. Huisarbeid........................................................................................................................................22
3. Structureel telewerk (cao nr. 85).......................................................................................................22
4. Occasioneel telewerk........................................................................................................................22
5. Soorten AO naargelang de duur........................................................................................................22
1. Arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd......................................................................................23
2. Arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd..........................................................................................24
2. Vormvereisten (art. 9 AOW).............................................................................................................24
3. Bijzondere bepalingen......................................................................................................................24
4. Beëindigen........................................................................................................................................24
5. Opeenvolgende AO voor bepaalde tijd.............................................................................................24
6. De vervangingsovereenkomst...........................................................................................................26
7. Soorten AO naargelang de omvang van de arbeidstijd......................................................................26
1. Voltijdse arbeid.................................................................................................................................26
2. Deeltijdse arbeid...............................................................................................................................26
3. Aangaan van de AO..........................................................................................................................29
1. Geldigheidsvoorwaarden..................................................................................................................29
2. Toestemming....................................................................................................................................29
3. Geldig voorwerp en oorzaak.............................................................................................................30
4. Gevolgen van nietigheid bij arbeidsovereenkomst............................................................................30
5. Werving en selectie...........................................................................................................................30
2. CAO nr. 38 van 6 december 1983.....................................................................................................30
3. Verbod van discriminatie..................................................................................................................31
4. Arbeidsbemiddeling..........................................................................................................................32
5. Informatie over de arbeidsrelatie en bewijs......................................................................................32
6. Triangulaire arbeidsrelaties: uitzendbaarheid en terbeschikkingstelling...........................................33
1. Uitzendbaarheid................................................................................................................................33
2. Toegelaten uitzendbaarheid..............................................................................................................34
3. Het motief ‘instroom’.......................................................................................................................34
4. Verboden uitzendbaarheid.................................................................................................................35
5. Duur (art. 2 en 8,§1,tweede lid, art. 8ter)..........................................................................................35
6. Vormvoorschriften............................................................................................................................35
2
,7. Inhoud van de AO.............................................................................................................................35
8. Loon en voorwaarden (art. 10)..........................................................................................................36
9. Anciënniteit (art. 13 / art. 20ter)........................................................................................................36
10. Einde van de AO.............................................................................................................................36
11. Uitzendbureau en gebruiker............................................................................................................36
12. Terbeschikkingstelling (of detachering)..........................................................................................37
2. Principieel verboden.........................................................................................................................37
3. Uitzonderingen.................................................................................................................................37
4. Bijzondere voorwaarden en bescherming.........................................................................................38
5. Sancties (art. 31 wet 24 juli 1987)....................................................................................................38
6. (onder-)aanneming (art. 1787 e.v. oud bw).......................................................................................38
7. Overgang naar een andere vorm van werk........................................................................................38
3. Arbeidsvoorwaarden.........................................................................................................................39
1. Verbod op verzwarende clausules (art. 6 AOW)...............................................................................39
2. Verboden of geregelde bedingen.......................................................................................................39
3. Rechten en plichten voortvloeiend uit de AO...................................................................................40
1. Eerbied en achting (art. 16 AOW)....................................................................................................40
2. Verplichtingen werknemer (art. 17 AOW)........................................................................................40
3. Verplichtingen werkgever (art. 20 AOW).........................................................................................42
4. Aansprakelijkheid.............................................................................................................................43
2. De beperkte immuniteitsregel...........................................................................................................43
3. Aansprakelijkheid van de werkgever................................................................................................44
4. Schorsing van de AO........................................................................................................................44
2. Overmacht en imprevisie..................................................................................................................44
3. Gewaarborgd dagloon.......................................................................................................................45
4. Arbeidsongeschiktheid......................................................................................................................45
2. Schorsing (art. 30 AOW)..................................................................................................................46
3. Verwittiging en getuigschrift.............................................................................................................46
4. Gewaarborgd dagloon.......................................................................................................................46
5. Medische controle (art. 31 AOW).....................................................................................................48
6. Re-integratie.....................................................................................................................................49
7. Rechten en plichten voortvloeiend uit de arbeidsreglementering......................................................50
1. Loon.................................................................................................................................................50
2. Recht op loon....................................................................................................................................51
3. Loonbescherming (Wet 12 april 1965)..............................................................................................52
4. Arbeidsreglement..............................................................................................................................53
5. Discriminatie....................................................................................................................................54
3
, 2. De Antidiscriminatiewet (ADW)......................................................................................................54
3. Vormen.............................................................................................................................................56
4. Rechtvaardiging................................................................................................................................56
5. Handhaving verbod op discriminatie................................................................................................61
6. Arbeidstijd........................................................................................................................................62
4. Beëindiging......................................................................................................................................64
1. Vastheid van betrekkingen................................................................................................................64
2. Wijzen van beëindiging....................................................................................................................64
3. Ontslag: een begripsvorming............................................................................................................65
4. Wet Eenheidsstatuut (WES)..............................................................................................................66
2. Krachtlijnen......................................................................................................................................67
3. Opzegging........................................................................................................................................67
1. Begrip en vormvereisten...................................................................................................................67
2. Opzeggingstermijnen (Art. 37/2 AOW)............................................................................................68
2. Uitzonderingsregimes.......................................................................................................................71
3. Schorsing van de AO tijdens de opzeggingstermijn..........................................................................71
4. Compensatieregelingen.....................................................................................................................72
5. Ontslag om dringende reden (art. 35 AOW).....................................................................................72
1. Algemeen..........................................................................................................................................72
2. Begrip...............................................................................................................................................72
3. Toepassingsmodaliteiten...................................................................................................................73
4. Gevolgen..........................................................................................................................................74
5. Ontslagmisbruik...............................................................................................................................74
1. Algemeen..........................................................................................................................................74
2. Ontslagmotivering cao nr. 109..........................................................................................................75
2. Recht op kennis ontslagredenen........................................................................................................76
3. Recht op bescherming tegen kennelijk onredelijk ontslag................................................................76
4. Ontslagmotivering overheidspersoneel.............................................................................................78
2. Rechtsmisbruik.................................................................................................................................78
3. Slotbeschouwingen ontslagrecht.......................................................................................................78
4. Impliciet ontslag en eenzijdige wijziging van de arbeidsvoorwaarden.............................................79
5. collectief arbeidsrecht.......................................................................................................................80
1. Werknemersorganisaties...................................................................................................................81
2. Juridisch statuut................................................................................................................................82
3. Werkgeversorganisaties....................................................................................................................82
4. Overleg – interprofessioneel.............................................................................................................83
5. Nationale Arbeidsraad (NAR)...........................................................................................................83
4