PERSONEEL &
ORGANISATIE
Joni Delanoeije
Stijn van Iersel
Schakeljaar KuLeuven | 2024 -2025
,Table of Contents
Hoofdstuk 1: De veranderende wereld van management.................4
1. De veranderende wereld..................................................................4
2. Historisch perspectief......................................................................4
2.1. De klassieke benadering........................................................................................... 5
2.2. Kwantitatieve benadering......................................................................................... 6
2.3. Gedragsbenadering.................................................................................................. 7
2.4. Hedendaagse benadering......................................................................................... 7
2.5. Management 2.0....................................................................................................... 9
3. Hoofdstuk in het kort.......................................................................9
Hoofdstuk 2: Fundamenten van organisatiestructuur....................10
1. Wat is een organisatie....................................................................10
2. Bouwstenen van een organisatie....................................................10
3. Veelvoorkomende organisatievormen.............................................13
4. Nieuwe organisatievormen.............................................................15
5. Verschillen tussen organisaties:.....................................................16
6. Structuur en gedrag van werknemers.............................................16
7. In het kort.....................................................................................17
Hoofdstuk 3: human resource management (HRM).......................17
1. Human resource management........................................................17
1.1. Het HRM proces...................................................................................................... 18
2. Externe invloeden op het HRM-proces.............................................19
2.1. Arbeidsmarkt.......................................................................................................... 19
2.2. Economische situatie..............................................................................................20
2.3. Vakbonden.............................................................................................................. 20
2.4. Demografische trends............................................................................................. 21
3. Human Resource Planning..............................................................22
3.1. Voorspellen van vraag – Kwantitatief......................................................................23
3.2. Voorspellen van vraag – Kwalitatief........................................................................23
3.3. Voorspellen van aanbod – Kwantitatief & kwalitatief...............................................24
4. Werving en afvloeiing....................................................................25
4.1. Werving................................................................................................................... 25
4.2. Afvloeiing................................................................................................................ 27
5. Selectie.........................................................................................28
5.1. Validiteit en betrouwbaarheid.................................................................................29
5.2. Selectiegesprek...................................................................................................... 29
6. In het kort.....................................................................................31
7. Oriëntatie......................................................................................32
8. Opleiding.......................................................................................33
9. Prestatiebeheer.............................................................................35
9.1. Types van beoordelingen:.......................................................................................36
9.2. Beoordelingscriteria................................................................................................36
9.3. Formeel Beoordelen:............................................................................................... 37
9.4. Prestatie- en functioneringsbeoordelingsgesprek...................................................37
9.5. Guidance................................................................................................................. 38
1
, 9.6. Informeel beoordelen..............................................................................................39
9.7. Feedback................................................................................................................ 39
10. Beloningen..................................................................................40
10.1. Functies van beloningen.......................................................................................40
10.2. Beloningsystemen................................................................................................41
11. Carrièreperspectief......................................................................42
12. Actuele vraagstukken...................................................................43
12.1. Inkrimping managen............................................................................................. 43
12.2. Downsizing............................................................................................................ 44
12.3. Sociale innovatie................................................................................................... 46
12.4. Evenwicht werk en privé.......................................................................................47
13. In het kort...................................................................................49
Hoofdstuk 4: Organisatiecultuur..................................................51
1. Wat is organisatiecultuur...............................................................51
2. Wat doen organisatiecultuur?.........................................................53
3. Hoe wordt cultuur gevormd en beïnvloed........................................56
3.1. Hoe ontstaat organisatiecultuur..............................................................................56
3.2. Structurele invloeden op cultuur.............................................................................58
4. Lagen in een organisatiecultuur......................................................60
5. Cultuur veranderen........................................................................60
5.1. Een ethische organisatiecultuur creëren.................................................................61
5.2. Een positieve cultuur creëren.................................................................................62
6. In het kort.....................................................................................63
Hoofdstuk 5: Attitudes, werktevredenheid en (werk)stress...........63
1. Wat is een attitude........................................................................63
1.1. Attitudes en gedrag................................................................................................ 64
1.2. Attitudes ten aanzien van werk...............................................................................65
2. Cognitieve dissonantie...................................................................67
3. Werktevredenheid.........................................................................68
4. Werkattitudes: implicaties voor HRM..............................................71
5. Werkstress....................................................................................73
6. Stressmanagement........................................................................75
7. In het kort.....................................................................................76
Hoofdstuk 6: Diversiteit..............................................................76
1. Demografische trends....................................................................77
2. Verschillende niveaus van diversiteit..............................................77
3. Discriminatie.................................................................................77
3.1. Diversiteit aan de oppervlakte................................................................................78
4. Culturele diversiteit.......................................................................81
5. Diversiteitsmanagement................................................................81
6. In het kort.....................................................................................83
Hoofdstuk 7: Communicatie.........................................................83
1. Functies van communicatie............................................................83
2. Het communicatieproces................................................................84
2
, 3. Interpersoonlijke communicatie......................................................84
4. Communicatie in organisaties.........................................................85
4.1. De richting van communicatie................................................................................85
4.2. Formele netwerken voor kleine groepen.................................................................86
4.3. Het geruchtencircuit...............................................................................................87
5. Communicatiekanaal kiezen...........................................................88
6. Persuasieve communicatie.............................................................89
7. Factoren die communicatie belemmeren.........................................90
8. Communicatie en HRM...................................................................90
9. In het kort.....................................................................................91
Hoofdstuk 8: Groepen en teams...................................................92
1. Groepsgedrag: niet de som der delen..............................................92
2. Groepen VS. Teams........................................................................92
3. Groepen vormen en komen tot groepsgedrag..................................93
4. Groepsstructuur............................................................................95
4.1. Asch studies............................................................................................................ 96
5. Groepsprocessen...........................................................................98
6. Van groepen naar effectieve teams...............................................100
7. In het kort...................................................................................101
Hoofdstuk 9: Leiderschap..........................................................102
1. Wie zijn leiders en wat is leiderschap............................................102
2. Vroege Theorieën over leiderschap...............................................104
2.1. Theorieën over leiderschapskenmerken................................................................104
2.2. Theorieën over leiderschapsgedrag......................................................................104
3. Contingentiebenaderingen over leiderschap..................................106
3.1. Situationeel leiderschap (SLT) (Hersey & Blanchard)............................................107
3.2. Participerend leidinggeven (PL).............................................................................108
3.3. Pad-doel model..................................................................................................... 109
4. Moderne ideeën over leiderschap.................................................110
4.1. Transformationeel en transactioneel leiderschap..................................................111
4.2. Charismatische en visionair leiderschap...............................................................112
5. Teamleiderschap..........................................................................113
6. Dienstbaar leiderschap.................................................................114
7. Flexibel leiderschap (agile leiderschap).........................................114
8. Hedendaagse vraagstukken over leiderschap................................115
9. In het kort...................................................................................115
3
ORGANISATIE
Joni Delanoeije
Stijn van Iersel
Schakeljaar KuLeuven | 2024 -2025
,Table of Contents
Hoofdstuk 1: De veranderende wereld van management.................4
1. De veranderende wereld..................................................................4
2. Historisch perspectief......................................................................4
2.1. De klassieke benadering........................................................................................... 5
2.2. Kwantitatieve benadering......................................................................................... 6
2.3. Gedragsbenadering.................................................................................................. 7
2.4. Hedendaagse benadering......................................................................................... 7
2.5. Management 2.0....................................................................................................... 9
3. Hoofdstuk in het kort.......................................................................9
Hoofdstuk 2: Fundamenten van organisatiestructuur....................10
1. Wat is een organisatie....................................................................10
2. Bouwstenen van een organisatie....................................................10
3. Veelvoorkomende organisatievormen.............................................13
4. Nieuwe organisatievormen.............................................................15
5. Verschillen tussen organisaties:.....................................................16
6. Structuur en gedrag van werknemers.............................................16
7. In het kort.....................................................................................17
Hoofdstuk 3: human resource management (HRM).......................17
1. Human resource management........................................................17
1.1. Het HRM proces...................................................................................................... 18
2. Externe invloeden op het HRM-proces.............................................19
2.1. Arbeidsmarkt.......................................................................................................... 19
2.2. Economische situatie..............................................................................................20
2.3. Vakbonden.............................................................................................................. 20
2.4. Demografische trends............................................................................................. 21
3. Human Resource Planning..............................................................22
3.1. Voorspellen van vraag – Kwantitatief......................................................................23
3.2. Voorspellen van vraag – Kwalitatief........................................................................23
3.3. Voorspellen van aanbod – Kwantitatief & kwalitatief...............................................24
4. Werving en afvloeiing....................................................................25
4.1. Werving................................................................................................................... 25
4.2. Afvloeiing................................................................................................................ 27
5. Selectie.........................................................................................28
5.1. Validiteit en betrouwbaarheid.................................................................................29
5.2. Selectiegesprek...................................................................................................... 29
6. In het kort.....................................................................................31
7. Oriëntatie......................................................................................32
8. Opleiding.......................................................................................33
9. Prestatiebeheer.............................................................................35
9.1. Types van beoordelingen:.......................................................................................36
9.2. Beoordelingscriteria................................................................................................36
9.3. Formeel Beoordelen:............................................................................................... 37
9.4. Prestatie- en functioneringsbeoordelingsgesprek...................................................37
9.5. Guidance................................................................................................................. 38
1
, 9.6. Informeel beoordelen..............................................................................................39
9.7. Feedback................................................................................................................ 39
10. Beloningen..................................................................................40
10.1. Functies van beloningen.......................................................................................40
10.2. Beloningsystemen................................................................................................41
11. Carrièreperspectief......................................................................42
12. Actuele vraagstukken...................................................................43
12.1. Inkrimping managen............................................................................................. 43
12.2. Downsizing............................................................................................................ 44
12.3. Sociale innovatie................................................................................................... 46
12.4. Evenwicht werk en privé.......................................................................................47
13. In het kort...................................................................................49
Hoofdstuk 4: Organisatiecultuur..................................................51
1. Wat is organisatiecultuur...............................................................51
2. Wat doen organisatiecultuur?.........................................................53
3. Hoe wordt cultuur gevormd en beïnvloed........................................56
3.1. Hoe ontstaat organisatiecultuur..............................................................................56
3.2. Structurele invloeden op cultuur.............................................................................58
4. Lagen in een organisatiecultuur......................................................60
5. Cultuur veranderen........................................................................60
5.1. Een ethische organisatiecultuur creëren.................................................................61
5.2. Een positieve cultuur creëren.................................................................................62
6. In het kort.....................................................................................63
Hoofdstuk 5: Attitudes, werktevredenheid en (werk)stress...........63
1. Wat is een attitude........................................................................63
1.1. Attitudes en gedrag................................................................................................ 64
1.2. Attitudes ten aanzien van werk...............................................................................65
2. Cognitieve dissonantie...................................................................67
3. Werktevredenheid.........................................................................68
4. Werkattitudes: implicaties voor HRM..............................................71
5. Werkstress....................................................................................73
6. Stressmanagement........................................................................75
7. In het kort.....................................................................................76
Hoofdstuk 6: Diversiteit..............................................................76
1. Demografische trends....................................................................77
2. Verschillende niveaus van diversiteit..............................................77
3. Discriminatie.................................................................................77
3.1. Diversiteit aan de oppervlakte................................................................................78
4. Culturele diversiteit.......................................................................81
5. Diversiteitsmanagement................................................................81
6. In het kort.....................................................................................83
Hoofdstuk 7: Communicatie.........................................................83
1. Functies van communicatie............................................................83
2. Het communicatieproces................................................................84
2
, 3. Interpersoonlijke communicatie......................................................84
4. Communicatie in organisaties.........................................................85
4.1. De richting van communicatie................................................................................85
4.2. Formele netwerken voor kleine groepen.................................................................86
4.3. Het geruchtencircuit...............................................................................................87
5. Communicatiekanaal kiezen...........................................................88
6. Persuasieve communicatie.............................................................89
7. Factoren die communicatie belemmeren.........................................90
8. Communicatie en HRM...................................................................90
9. In het kort.....................................................................................91
Hoofdstuk 8: Groepen en teams...................................................92
1. Groepsgedrag: niet de som der delen..............................................92
2. Groepen VS. Teams........................................................................92
3. Groepen vormen en komen tot groepsgedrag..................................93
4. Groepsstructuur............................................................................95
4.1. Asch studies............................................................................................................ 96
5. Groepsprocessen...........................................................................98
6. Van groepen naar effectieve teams...............................................100
7. In het kort...................................................................................101
Hoofdstuk 9: Leiderschap..........................................................102
1. Wie zijn leiders en wat is leiderschap............................................102
2. Vroege Theorieën over leiderschap...............................................104
2.1. Theorieën over leiderschapskenmerken................................................................104
2.2. Theorieën over leiderschapsgedrag......................................................................104
3. Contingentiebenaderingen over leiderschap..................................106
3.1. Situationeel leiderschap (SLT) (Hersey & Blanchard)............................................107
3.2. Participerend leidinggeven (PL).............................................................................108
3.3. Pad-doel model..................................................................................................... 109
4. Moderne ideeën over leiderschap.................................................110
4.1. Transformationeel en transactioneel leiderschap..................................................111
4.2. Charismatische en visionair leiderschap...............................................................112
5. Teamleiderschap..........................................................................113
6. Dienstbaar leiderschap.................................................................114
7. Flexibel leiderschap (agile leiderschap).........................................114
8. Hedendaagse vraagstukken over leiderschap................................115
9. In het kort...................................................................................115
3
