POLITIEK
GILS DE JONGE
SOCIAAL WERK HOGENT 2020
JAAR 1 SEM 1
,INHOUDSOPGAVE
H1: INLEIDING ................................................................................................................................................. 4
GLOBALE DEFINITIE SOCIAAL WERK ............................................................................................................................... 4
H2: WAT IS POLITIEK? ..................................................................................................................................... 5
INLEIDING ............................................................................................................................................................... 5
OORSPRONG VAN HET BEGRIP POLITIEK ........................................................................................................................ 5
ASPECT EN DOMEINBENADERING ................................................................................................................................. 6
HET POLITIEK SYSTEEM VAN EASTON ............................................................................................................................. 7
SYNTHESE: NAAR EEN WERKDEFINITIE VAN POLITIEK ......................................................................................................... 9
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H2................................................................................................................................ 10
H3: KERNBEGRIPPEN POLITIEK ...................................................................................................................... 11
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 11
CONFLICT EN SAMENWERKING .................................................................................................................................. 11
DEMOCRATIE ......................................................................................................................................................... 13
MACHT EN INVLOED ................................................................................................................................................ 15
POLITIEKE PARTIJEN EN HUN VERTEGENWOORDIGERS/VERKOZENEN .................................................................................. 20
POLITIEKE SOCIALISATIE ........................................................................................................................................... 21
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H3 ................................................................................................................................ 22
H4: POLITIEKE IDEOLOGIEËN IN VLAANDEREN .............................................................................................. 23
BREUKLIJNEN ......................................................................................................................................................... 23
WAT ZIJN BREUKLIJNEN? .......................................................................................................................................... 23
IDEOLOGIEËN ........................................................................................................................................................ 26
WAT IS EEN IDEOLOGIE? .......................................................................................................................................... 26
POLITIEKE IDEOLOGIEËN IN VLAANDEREN ..................................................................................................................... 28
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H4 ................................................................................................................................ 40
H5: DE POLITIEK VERSUS HET POLITIEKE........................................................................................................ 41
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 41
HEEFT DE MEERDERHEID ALTIJD GELIJK? ...................................................................................................................... 41
AGONISTISCHE DEMOCRATIE ..................................................................................................................................... 43
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H5 ................................................................................................................................ 45
H6: DE WELVAARTSSTAAT EN HET SOCIAAL OVERLEG ................................................................................... 46
DE WELVAARTSSTAAT .............................................................................................................................................. 46
NEOCORPORATISME ................................................................................................................................................ 49
.................................................................................................................................................. 51
SOCIAAL OVERLEG
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H6 ................................................................................................................................ 60
H7: POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK ...................................................................................... 61
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 61
DE SOCIAAL WERKER ALS MIDDENVELDSPELER IN DE SAMENLEVING ................................................................................... 61
BELEIDSBEÏNVLOEDING ............................................................................................................................................ 63
BELEIDSPARTICIPATIE.............................................................................................................................................. 65
(DE)POLITISERING VAN/IN/DOOR HET MIDDENVELD ...................................................................................................... 67
CASE WOONBELEID (VANUIT DE PWPTS) ...................................................................................................................... 69
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H7 ................................................................................................................................ 70
Politiek en Beleid Gils De Jonge 2
,H8: BELEID .................................................................................................................................................... 71
HET BEGRIP BELEID ................................................................................................................................................. 71
DE BELEIDSCYCLUS .................................................................................................................................................. 75
INTERACTIEF BELEID ................................................................................................................................................ 79
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H8 ................................................................................................................................ 81
H9: BURGERSCHAP IN MEERVOUD ................................................................................................................ 82
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 82
WANNEER BEN JE EEN BURGER? ................................................................................................................................ 82
LIBERALE DIMENSIES IN HET BURGERSCHAPSCONCEPT .................................................................................................... 83
COMMUNAUTARISTISCHE DIMENSIES IN HET BURGERSCHAPSCONCEPT ............................................................................... 85
RELATIONELE DIMENSIES VAN BURGERSCHAP ............................................................................................................... 86
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H9 ................................................................................................................................ 87
Politiek en Beleid Gils De Jonge 3
, H1: INLEIDING
GLOBALE DEFINITIE SOCIAAL WERK
Sociaal werkers hebben zowel een agogische als politieke functie. Sociaal werkers bevinden zich vaak
op een positie tussen de leef-en systeemwereld.
Agogische functie
Versterken van individueel en collectief welzijn in de samenleving (via hulp-en dienstverlening,
educatie…)
Politieke functie
2 mogelijke manieren om dit in te vullen.
- Werken binnen de grenzen en regels van het bestaand systeem
o Klassiek sociaal werk; proberen om het beleid te beïnvloeden à opkomen belangen
van mensen = belangenbehartigers
- Grenzen en regels van het bestaand systeem in vraag te stellen en proberen te veranderen
o Politiserend sociaal werk
Politiserend sociaal werk
- Denken en handelen buiten de bestaande kaders
- Signaleren tekortkomingen
- Tussenkomen in beleidsdiscussies
- Structuren en sytemen veranderen
Politiek vs het Politieke (komt later aan bod: H5)
Politiek Politieke
Kunst van het mogelijke (compromis maken) Kunst van het onmogelijke (in vraag stellen van
het systeem)
Veel praktijken van het politieke systeem Niet bepaald over een praktijk, wel een manier
(Regeringen, parlement, regelgeving…) van handelen
Politiek en Beleid Gils De Jonge 4
GILS DE JONGE
SOCIAAL WERK HOGENT 2020
JAAR 1 SEM 1
,INHOUDSOPGAVE
H1: INLEIDING ................................................................................................................................................. 4
GLOBALE DEFINITIE SOCIAAL WERK ............................................................................................................................... 4
H2: WAT IS POLITIEK? ..................................................................................................................................... 5
INLEIDING ............................................................................................................................................................... 5
OORSPRONG VAN HET BEGRIP POLITIEK ........................................................................................................................ 5
ASPECT EN DOMEINBENADERING ................................................................................................................................. 6
HET POLITIEK SYSTEEM VAN EASTON ............................................................................................................................. 7
SYNTHESE: NAAR EEN WERKDEFINITIE VAN POLITIEK ......................................................................................................... 9
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H2................................................................................................................................ 10
H3: KERNBEGRIPPEN POLITIEK ...................................................................................................................... 11
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 11
CONFLICT EN SAMENWERKING .................................................................................................................................. 11
DEMOCRATIE ......................................................................................................................................................... 13
MACHT EN INVLOED ................................................................................................................................................ 15
POLITIEKE PARTIJEN EN HUN VERTEGENWOORDIGERS/VERKOZENEN .................................................................................. 20
POLITIEKE SOCIALISATIE ........................................................................................................................................... 21
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H3 ................................................................................................................................ 22
H4: POLITIEKE IDEOLOGIEËN IN VLAANDEREN .............................................................................................. 23
BREUKLIJNEN ......................................................................................................................................................... 23
WAT ZIJN BREUKLIJNEN? .......................................................................................................................................... 23
IDEOLOGIEËN ........................................................................................................................................................ 26
WAT IS EEN IDEOLOGIE? .......................................................................................................................................... 26
POLITIEKE IDEOLOGIEËN IN VLAANDEREN ..................................................................................................................... 28
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H4 ................................................................................................................................ 40
H5: DE POLITIEK VERSUS HET POLITIEKE........................................................................................................ 41
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 41
HEEFT DE MEERDERHEID ALTIJD GELIJK? ...................................................................................................................... 41
AGONISTISCHE DEMOCRATIE ..................................................................................................................................... 43
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H5 ................................................................................................................................ 45
H6: DE WELVAARTSSTAAT EN HET SOCIAAL OVERLEG ................................................................................... 46
DE WELVAARTSSTAAT .............................................................................................................................................. 46
NEOCORPORATISME ................................................................................................................................................ 49
.................................................................................................................................................. 51
SOCIAAL OVERLEG
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H6 ................................................................................................................................ 60
H7: POLITIEKE OPDRACHT VAN HET SOCIAAL WERK ...................................................................................... 61
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 61
DE SOCIAAL WERKER ALS MIDDENVELDSPELER IN DE SAMENLEVING ................................................................................... 61
BELEIDSBEÏNVLOEDING ............................................................................................................................................ 63
BELEIDSPARTICIPATIE.............................................................................................................................................. 65
(DE)POLITISERING VAN/IN/DOOR HET MIDDENVELD ...................................................................................................... 67
CASE WOONBELEID (VANUIT DE PWPTS) ...................................................................................................................... 69
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H7 ................................................................................................................................ 70
Politiek en Beleid Gils De Jonge 2
,H8: BELEID .................................................................................................................................................... 71
HET BEGRIP BELEID ................................................................................................................................................. 71
DE BELEIDSCYCLUS .................................................................................................................................................. 75
INTERACTIEF BELEID ................................................................................................................................................ 79
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H8 ................................................................................................................................ 81
H9: BURGERSCHAP IN MEERVOUD ................................................................................................................ 82
INLEIDING ............................................................................................................................................................. 82
WANNEER BEN JE EEN BURGER? ................................................................................................................................ 82
LIBERALE DIMENSIES IN HET BURGERSCHAPSCONCEPT .................................................................................................... 83
COMMUNAUTARISTISCHE DIMENSIES IN HET BURGERSCHAPSCONCEPT ............................................................................... 85
RELATIONELE DIMENSIES VAN BURGERSCHAP ............................................................................................................... 86
EXAMEN VOORBEELDVRAAG H9 ................................................................................................................................ 87
Politiek en Beleid Gils De Jonge 3
, H1: INLEIDING
GLOBALE DEFINITIE SOCIAAL WERK
Sociaal werkers hebben zowel een agogische als politieke functie. Sociaal werkers bevinden zich vaak
op een positie tussen de leef-en systeemwereld.
Agogische functie
Versterken van individueel en collectief welzijn in de samenleving (via hulp-en dienstverlening,
educatie…)
Politieke functie
2 mogelijke manieren om dit in te vullen.
- Werken binnen de grenzen en regels van het bestaand systeem
o Klassiek sociaal werk; proberen om het beleid te beïnvloeden à opkomen belangen
van mensen = belangenbehartigers
- Grenzen en regels van het bestaand systeem in vraag te stellen en proberen te veranderen
o Politiserend sociaal werk
Politiserend sociaal werk
- Denken en handelen buiten de bestaande kaders
- Signaleren tekortkomingen
- Tussenkomen in beleidsdiscussies
- Structuren en sytemen veranderen
Politiek vs het Politieke (komt later aan bod: H5)
Politiek Politieke
Kunst van het mogelijke (compromis maken) Kunst van het onmogelijke (in vraag stellen van
het systeem)
Veel praktijken van het politieke systeem Niet bepaald over een praktijk, wel een manier
(Regeringen, parlement, regelgeving…) van handelen
Politiek en Beleid Gils De Jonge 4
