2023-2024
CONTEXTBEGELEIDING
EMMY GOVAERT
,INTRO
INHOUDSTAFEL
Deel 1: Betrekken en begeleiden van gezinnen en contexten:
Situering (Nathalie)
Family Centered werken (Nathalie)
Deel 2: Systeemtheorieën
Situering (Nathalie)
De Algemene SysteemTheorie (AST) (Nathalie)
De structuurgerichte benadering (Nathalie)
De contextuele theorie (Nicole)
Deel 3 : Krachtgericht en verbindend werken in de praktijk
(Nathalie)
LEERSTOF
- Cursus en leerpaden
o Leerpaden doornemen voorafgaand aan de les (VOOR les 4, VOOR les 12) => we bouwen
hierop voort
o Examenvragen
- Powerpoints, casusmateriaal, … ook te kennen
- Forum voor vragen
EXAMEN
- Schriftelijk gesloten boek examen
- Begrippen = belangrijk!
o Ondersteuning in de les!
- Niet alleen kennen, maar ook kunnen toepassen! Voorbeeldvragen
INLEIDING
- Genogram = soort stamboom.
- Verschillende systemen waar iemand in zit (school, werk, werk ouders, familie en vrienden, sportclub
kinderen, school kinderen, geloof, democratisering, autoriteit, buren, opkomst technologie)
o Niet allemaal in dezelfde laag
- Doelen:
o Algemene bedoeling :
Vanuit een breed theoretisch inzicht in systeemtheorieën en contextgericht werken
krachtgericht en verbindend met cliënten en hun netwerk aan de slag gaan.
Contextgericht begeleiden is een inherent deel van het begeleidingswerk!
Dit OLOD bereid je hierop voor.
o Meer specifiek:
▪ Inzicht krijgen in de begeleidershouding en opstelling bij het werken met
cliëntsystemen; en deze kunnen toepassen op casuïstiek
▪ Inzicht in krachtgericht en verbindend werken met cliëntsystemen
1
, ▪
De verschillende besproken systeemtheorieën, en hun afgeleiden hiervan, kunnen
benoemen, verklaren en toepassen op casuïstiek.
➔ DOELEN KENNEN VOOR EXAMEN, GOEIE OEFENING!
DEEL 1 BETREKKEN & BEGELEIDEN VAN
GEZINNEN EN CONTEXTEN
1 SITUERING
Basis van systeemwerking is interactie, wisselwerking, verbindingssysteem
Gedrag van individu niet los zien van zijn/haar systeem
DOELEN:
- De belangrijkste evoluties in de maatschappij en wetgeving die het werken met gezinnen en contexten
in de hulpverlening hebben beïnvloed, te schetsen (zonder jaartallen!)
- De omschrijving van de module contextbegeleiding binnen de integrale jeugdhulp in eigen woorden
weer te geven.
- De link tussen de invulling van contextbegeleiding in de hulpverlening en vermaatschappelijking van
de zorg toe te lichten
- De begrippen gezin, context en netwerk van elkaar te onderscheiden
- De termen gezinsbegeleider en contextbegeleider te situeren.
- Te motiveren waarom contextbegeleiding integraal deel uitmaakt van de job van een begeleider.
1.1 VAN BESCHERMING VAN HET INDIVIDU NAAR BEGELEIDING VAN DE CONTEXT
- Maatschappelijke evoluties en evoluties in wetgeving en hulpverlening gaan hand in hand
- Een korte overview…
BELANG VAN HET GEZIN MAAR OOK BESCHERMING VAN HET KIND
- Wetten op de kinderbescherming kwamen er vrij snel na het ontstaan van het moderne gezinsmodel
o Moeder, vader en kinderen, het individu op zich telde ook
- Het gezin werd geprivatiseerd als gevolg daarvan voor het eerst beschouwd als een opvoedomgeving
- Gezinnen als hoeksteen van de sml, niet alleen voor het economische maarvoorwaaarden en normen
door te geven
- “gezonde gezinnen” zorgen voor “gezonde” kinderen
- Kerk schreef heel wat regels voor, christendom schreef waarden en normen voor die via het gezin
moesten doorgegeven worden
2
, - Wetgeving op de kinderbescherming nam kinderen in bescherming tegen een onwenselijke en
onwaardige opvoeding van hun ouders (1912)
- Sociale problemen werden vertaald naar opvoedingsproblemen
- Steeds meer kinderen worden uit huis geplaatst
- de waarden en normen werden voor ons vooropgesteld. Vroeger, zo moet het zijn, … kerk had veel te
zeggen, het ideaal. Was duidelijk waar er naar gestreefd moet worden duidelijkheid naar minder
vrijheid
- Wat als gezin niet aan waarden en normen kan voldoen, niet aan ideaal voldoen --> residentiële
opneming (onderaan) bescherming van het individue want kinderen worden weggenomen en worden
opgenomen
BIJSTAND EN GEZINSGERICHTE HULPVERLENING (1950-1990)
- Na de twee wereldoorlogen stond alles in teken van wederopbouw
- Gezinsgericht werken ontstaat in deze periode
1) Opkomst theorie
- Hechtingstheorie: super belangrijk voor opvoeding van kinderen, gaat in tegen
uithuisplaatsing, voorloper (als er problemen in het gezin zijn, moet je ouders ondersteunen
ipv het kind, indien je kind eruit moet halen, ouders blijven betrekken)
- Ouderparticipatie
- ‘hoe gaan we om met ouders van kinderen uit leefgroepen?’
- Jeugdbeschermingswet van 1965 versterkte de inzet op het gezin verder en introduceerde
een aanbod van mogelijke jeugdbeschermingsmaatregelen om in te grijpen in gezinssituaties
en het gezin zo te ondersteunen in functie van de opvoeding van de kinderen
- Meer gezinsgerichte hulpverlening
2) Verschillende systemen rond elkaar, niet met iemand alleen werken, gedrag individu kan je niet los
zien van het systeem waar het kind deel van uitmaakt (bv gezin) dus werk je alleen met het kind heeft
dit geen nut, gezinsbehandeling w belaangrijker
- Vandaag is het nog altijd niet zo, dat organisaties ouders/families betrekken
- GGZ gaan werken met client en vergeten gezin volledig, maar hierna gaan ze terug naar huis,
als hij/zij het moeilijk heeft gaat hij terugvallen op zijn naasten, dus als die niet betrokken
zijn, is dat moeilijk
- Invloed van systeemtheorie zorgde mee voor focus op het belang van gezinsbehandeling
vanuit het geloofd dat problemen zich niet alleen binnen in een individu manifesteren maar
ook tussen individuen binnen het gezin
3) Emancipate van de vrouw, tegen het klassieke rollenpatroon, tegen het klassieke gezien
- --> Gevolg emancipatie: taken verdelen opnieuw, kinderopvang omdat tweeverdienersgezin,
dus andere mensen meer invloed op opvoeding van gezin, meer scheidingen, ontstaan veel
meer gezinsvormen
- Bestaande concept van een gezin wordt uitgedaagd
CONTEXTBEGELEIDING EN VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG (1990 TOT HEDEN)
- Opvattingen over hoe het hoort te gaan in een gezin
- Gezinnen worden kleiner,
- POST MODERN FAMILY
- Julia aan boord --> kind w belangrijker, veel meer aandacht voor kinderen
- Onder invloed van kleine gezinnen worden kinderen belangrijker en krijgen ze meer aandaacht
- Ouders w overdonderd met info over goed opvoeden
- Extra stress en druk
3
CONTEXTBEGELEIDING
EMMY GOVAERT
,INTRO
INHOUDSTAFEL
Deel 1: Betrekken en begeleiden van gezinnen en contexten:
Situering (Nathalie)
Family Centered werken (Nathalie)
Deel 2: Systeemtheorieën
Situering (Nathalie)
De Algemene SysteemTheorie (AST) (Nathalie)
De structuurgerichte benadering (Nathalie)
De contextuele theorie (Nicole)
Deel 3 : Krachtgericht en verbindend werken in de praktijk
(Nathalie)
LEERSTOF
- Cursus en leerpaden
o Leerpaden doornemen voorafgaand aan de les (VOOR les 4, VOOR les 12) => we bouwen
hierop voort
o Examenvragen
- Powerpoints, casusmateriaal, … ook te kennen
- Forum voor vragen
EXAMEN
- Schriftelijk gesloten boek examen
- Begrippen = belangrijk!
o Ondersteuning in de les!
- Niet alleen kennen, maar ook kunnen toepassen! Voorbeeldvragen
INLEIDING
- Genogram = soort stamboom.
- Verschillende systemen waar iemand in zit (school, werk, werk ouders, familie en vrienden, sportclub
kinderen, school kinderen, geloof, democratisering, autoriteit, buren, opkomst technologie)
o Niet allemaal in dezelfde laag
- Doelen:
o Algemene bedoeling :
Vanuit een breed theoretisch inzicht in systeemtheorieën en contextgericht werken
krachtgericht en verbindend met cliënten en hun netwerk aan de slag gaan.
Contextgericht begeleiden is een inherent deel van het begeleidingswerk!
Dit OLOD bereid je hierop voor.
o Meer specifiek:
▪ Inzicht krijgen in de begeleidershouding en opstelling bij het werken met
cliëntsystemen; en deze kunnen toepassen op casuïstiek
▪ Inzicht in krachtgericht en verbindend werken met cliëntsystemen
1
, ▪
De verschillende besproken systeemtheorieën, en hun afgeleiden hiervan, kunnen
benoemen, verklaren en toepassen op casuïstiek.
➔ DOELEN KENNEN VOOR EXAMEN, GOEIE OEFENING!
DEEL 1 BETREKKEN & BEGELEIDEN VAN
GEZINNEN EN CONTEXTEN
1 SITUERING
Basis van systeemwerking is interactie, wisselwerking, verbindingssysteem
Gedrag van individu niet los zien van zijn/haar systeem
DOELEN:
- De belangrijkste evoluties in de maatschappij en wetgeving die het werken met gezinnen en contexten
in de hulpverlening hebben beïnvloed, te schetsen (zonder jaartallen!)
- De omschrijving van de module contextbegeleiding binnen de integrale jeugdhulp in eigen woorden
weer te geven.
- De link tussen de invulling van contextbegeleiding in de hulpverlening en vermaatschappelijking van
de zorg toe te lichten
- De begrippen gezin, context en netwerk van elkaar te onderscheiden
- De termen gezinsbegeleider en contextbegeleider te situeren.
- Te motiveren waarom contextbegeleiding integraal deel uitmaakt van de job van een begeleider.
1.1 VAN BESCHERMING VAN HET INDIVIDU NAAR BEGELEIDING VAN DE CONTEXT
- Maatschappelijke evoluties en evoluties in wetgeving en hulpverlening gaan hand in hand
- Een korte overview…
BELANG VAN HET GEZIN MAAR OOK BESCHERMING VAN HET KIND
- Wetten op de kinderbescherming kwamen er vrij snel na het ontstaan van het moderne gezinsmodel
o Moeder, vader en kinderen, het individu op zich telde ook
- Het gezin werd geprivatiseerd als gevolg daarvan voor het eerst beschouwd als een opvoedomgeving
- Gezinnen als hoeksteen van de sml, niet alleen voor het economische maarvoorwaaarden en normen
door te geven
- “gezonde gezinnen” zorgen voor “gezonde” kinderen
- Kerk schreef heel wat regels voor, christendom schreef waarden en normen voor die via het gezin
moesten doorgegeven worden
2
, - Wetgeving op de kinderbescherming nam kinderen in bescherming tegen een onwenselijke en
onwaardige opvoeding van hun ouders (1912)
- Sociale problemen werden vertaald naar opvoedingsproblemen
- Steeds meer kinderen worden uit huis geplaatst
- de waarden en normen werden voor ons vooropgesteld. Vroeger, zo moet het zijn, … kerk had veel te
zeggen, het ideaal. Was duidelijk waar er naar gestreefd moet worden duidelijkheid naar minder
vrijheid
- Wat als gezin niet aan waarden en normen kan voldoen, niet aan ideaal voldoen --> residentiële
opneming (onderaan) bescherming van het individue want kinderen worden weggenomen en worden
opgenomen
BIJSTAND EN GEZINSGERICHTE HULPVERLENING (1950-1990)
- Na de twee wereldoorlogen stond alles in teken van wederopbouw
- Gezinsgericht werken ontstaat in deze periode
1) Opkomst theorie
- Hechtingstheorie: super belangrijk voor opvoeding van kinderen, gaat in tegen
uithuisplaatsing, voorloper (als er problemen in het gezin zijn, moet je ouders ondersteunen
ipv het kind, indien je kind eruit moet halen, ouders blijven betrekken)
- Ouderparticipatie
- ‘hoe gaan we om met ouders van kinderen uit leefgroepen?’
- Jeugdbeschermingswet van 1965 versterkte de inzet op het gezin verder en introduceerde
een aanbod van mogelijke jeugdbeschermingsmaatregelen om in te grijpen in gezinssituaties
en het gezin zo te ondersteunen in functie van de opvoeding van de kinderen
- Meer gezinsgerichte hulpverlening
2) Verschillende systemen rond elkaar, niet met iemand alleen werken, gedrag individu kan je niet los
zien van het systeem waar het kind deel van uitmaakt (bv gezin) dus werk je alleen met het kind heeft
dit geen nut, gezinsbehandeling w belaangrijker
- Vandaag is het nog altijd niet zo, dat organisaties ouders/families betrekken
- GGZ gaan werken met client en vergeten gezin volledig, maar hierna gaan ze terug naar huis,
als hij/zij het moeilijk heeft gaat hij terugvallen op zijn naasten, dus als die niet betrokken
zijn, is dat moeilijk
- Invloed van systeemtheorie zorgde mee voor focus op het belang van gezinsbehandeling
vanuit het geloofd dat problemen zich niet alleen binnen in een individu manifesteren maar
ook tussen individuen binnen het gezin
3) Emancipate van de vrouw, tegen het klassieke rollenpatroon, tegen het klassieke gezien
- --> Gevolg emancipatie: taken verdelen opnieuw, kinderopvang omdat tweeverdienersgezin,
dus andere mensen meer invloed op opvoeding van gezin, meer scheidingen, ontstaan veel
meer gezinsvormen
- Bestaande concept van een gezin wordt uitgedaagd
CONTEXTBEGELEIDING EN VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG (1990 TOT HEDEN)
- Opvattingen over hoe het hoort te gaan in een gezin
- Gezinnen worden kleiner,
- POST MODERN FAMILY
- Julia aan boord --> kind w belangrijker, veel meer aandacht voor kinderen
- Onder invloed van kleine gezinnen worden kinderen belangrijker en krijgen ze meer aandaacht
- Ouders w overdonderd met info over goed opvoeden
- Extra stress en druk
3
