MEDISCHE CRIMINALISTIEK
I. INLEIDING
BASISPRINCIPES – HISTORIEK
DEFINITIE FORENSISCHE WETENSCHAPPEN (FORENSIC SCIENCE)
= de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het achterhalen van de waarheid en gebruikt
worden voor gerechtelijke doeleinden
➔ Waarheid is o.b.v. bewijsmateriaal weten wat gebeurd is+ waar+ wanneer
➔ O.b.v. sporen terugkeren in de tijd
➔ Sporen naar de rechtbank (degene die sporen onderzocht en interpreteerde moet getuigen in rechtbank)
o Advies en bijstaan op medisch vlak in de rechtbank
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VERSUS CRIMINALISTIEK
Forensische Wetenschap: bredere term, dat het deel van de wetenschap omvat dat gebruikt wordt om een juridische vraag
te beantwoorden
Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die tijdens een gerechtelijk onderzoek
aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf op te lossen
CRIMINALISTIEK = FORENSISCH TECHNISCH ONDERZOEK
ontwikkelen en aanwenden van natuur-wetenschappelijke en technische methoden en technieken om sporen van
misdrijven te analyseren, te interpreteren en te identificeren
toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden met betrekking tot bewijsmateriaal in gerechtelijke
onderzoeken
bv. Vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek, …
1
,HOOFDDOEL FORENSISCH ONDERZOEK
= reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek
→ geeft antwoorden op vragen: wie? wat? waar? wanneer? waarmee? waarom?
Belang van de waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen (physical evidence)
➔ Specificaties, specialisatie op veld om sporen op te nemen
➔ Verschillende teams: in labo, ter plaatse
SUBDOMEINEN BINNEN MEDISCHE CRIMINALISTIEK:
medisch (biologisch):
- DNA-analyse
- bloedsporenpatroonanalyse
- forensische odontologie
- forensische anthropologie
- forensische pathologie/geneeskunde
- forensische toxicologie
andere:
- fysische (onderzoek fysische sporen) / chemische (chemische sporen) Niet organische sporen worden behandeld
door de fysische en chemische criminalistiek
- microsporen
- verdovende middelen
- wapens & munitie
- digitale technologie en biometrie
HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
± 250 A.C.: Erasistratus: Griekse arts – grondlegger van pathologische anatomie/fysiologie
autopsies en vivisecties (op criminelen)
ontdekte dat hartritme en bloeddruk ↑ bij liegen
1ste leugendetector is hierop gebaseerd
3de eeuw A.C.: Yi Yu Ji: een manuscript met een collectie misdrijven
man volgens echtgenote gestorven in brand, maar geen as in de mond
→ experiment met 1 levend en 1 dood varken
→ echtgenote bekende dat ze haar man doodde en dan de brand veroorzaakte
44 B.C.: Autopsie op Julius Caesar door Antistius (een van de eerste gedocumenteerde autopsie/ bekendste)
23 steekwonden waarvan 1 dodelijk in hart
2
,1248: “Washing away of wrongs” Sung Tzu (Chinees boek)
1ste forensisch boek
historische forensische casussen gecombineerd met eigen ervaring
o.a. beschrijving van postmortem onderzoek van lichamen
beschrijving van verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking,
brandlijken)
beschrijving hoe bewijsmateriaal te beschermen tijdens onderzoeksproces
1ste gedocumenteerde entomologische= leer vd insecten (criminalistische) casus (1235 A.D.)
moord in Chinees dorp, sikkel moordwapen
▪ alle boeren moesten op een lijn staan met hun sikkel, 1 sikkel werd aangetrokken door vliegen
door onzichtbare bloedspetters => veroordeeld tot moord
1302: 1ste medicolegale autopsie
op vraag van magistraat
door Bartolomeo da Varignana
1595: 1ste samengestelde microscoop (groeven, vezels bekijken) met 2 lenzen
door Sacharias Jansen
1600: Antonio Benivieni
“De abditis nonnullis ac mirandis morborum et sanationum causis”
voerde autopsieën uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
1632 – 1723: Antoni van Leeuwenhoek
microscopen met vergrotingen tot x 250
grondlegger van de microbiologie
1686: Marcello Malpighi
studie van het lichaam m.b.v. microscoop grondlegger van microscopische anatomie
publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
1784: the case of John Toms (Lancaster, UK)
1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. “matching evidence”
papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer ~ papier in broekzak dader
1835: Henry Goddard
vergelijking van wapen en kogel → linken van wapen en slachtoffer
1ste vergelijkend kogelonderzoek
3
,1787 – 1853: Mathieu Orfila (Spaans)
“Traité des poisons” (1813)
grondlegger van de forensische toxicologie
zaak Marie Lafarge (1840) opsporen van arsenicum: Marsh test (om
arsenicum op te sporen, proberen aantonen dat vrouw man
vergiftigde, niet mogelijk om arsenicum aan te tonen in lichaam (wel
in voedsel))
getuigenis van Orfila:
slecht uitgevoerde Marsh test door alle voorafgaande deskundigen → arsenicum in lichaam
1ste toxicologisch bewijs in de rechtbank
1850 – 1860: ontwikkeling van de fotografie
verbeteren van opnames van crime scenes
beelden van gevangenen en crime scenes
Alphonse Bertillon (1853 – 1914):
1879 – 1880 “Bertillon système” (Bertillonage): Anthropometrie
systeem van verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren op basis van fysieke verschijning, mensen
onderscheiden, nood aan meer objectieve gegevens
anthropometrie
9, later 11 lichamelijke kenmerken
vb.lengte, lengte hoofd, breedte hoofd, rechter oor, lengte linker voet, lengte linker onderarm, lengte linker
middelvinger…
metingen aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, haar, huid, littekens, tatoeages, …
! + vingerafdrukken (1894)
→ classificeerbaarheid
Foto’s van verdachte (mugshot)
“Le portrait parlé”: systeem van gedetailleerde beschrijvingen vooral van het gezicht
(→ zo herkende politie op het terrein de personen zonder foto of anthropometrische
gegevens)
Foto’s van de crime scene
! metrische fotografie van lijken → afleiding van reële afmetingen op de foto
➔ illustreerde wat er was gebeurd door foto’s te nemen
4
, Anthropometrie van Bertillon gebaseerd op bevindingen van Adolphe Quetelet (Gent 1796 – 1874)
paste als een van de eersten statistische methoden in de sociale wetenschappen toe
“theorie van de gemiddelde mens”: gekenmerkt door de gemiddelde waarden van alle gemeten variabelen
die aan menselijk gedrag ten grondslag liggen
kans dat 2 personen dezelfde lengte hebben is ¼ hoe meer parameters, hoe kleiner de kans
Anthropometrie werkt tot begin 1900 → begin van vergelijking vingerafdrukken
1903: Will West case (man opgenomen in gevangenis, doet de elf metingen, degene die metingen opneemt zegt dat hij de
metingen al heeft gedaan en linkt Will West aan William West die al veroordeeld was voor moord, uiteindelijk fiches
vergeleken ➔ veel gelijkaardige metingen dus het werkt niet meer en nieuw systeem nodig ➔ vingerafdrukken)
Hans Gross (1847 – 1915)
Oostenrijks jurist en criminoloog
grondlegger van crimineel profileren
1893: Criminal Investigations, a practical textbook over het gebruik van wetenschap in onderzoek naar misdrijven
vb. microscopie, vingerafdrukken, …
Dreyfus-affaire:
onterechte veroordeling van Alfred Dreyfus (1859 – 1935)
Joods-Franse officier
beschuldigd van spionage voor Duitsland op basis van valse verklaringen en documenten,
waarvan handschrift gelinkt aan Dreyfus
handschriftanalyse door Alphonse Bertillon (1894)
1895: veroordeling tot levenslang
(Emile Zola: “J’accuse…” brief aan Président F. Faure)
1899: gratie (schuldig, geen straf)
1906: vrijspraak
➔ toont beperkingen aan van wetenschappen toen, onderzoek handschrift is niet zo correct
1856: William Herschel= 1ste in Europa die vingerafdrukken ter identificatie (van criminelen) gebruikt
1880: Henry Faulds= toepassing van vingerafdrukken in sporenonderzoek
1822 – 1911: Francis Galton= beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken classificatiesysteem
1877 – 1966: Edmond Locard= 1ste forensisch politie laboratorium ter wereld
Locard’s Exchange Principle
5
I. INLEIDING
BASISPRINCIPES – HISTORIEK
DEFINITIE FORENSISCHE WETENSCHAPPEN (FORENSIC SCIENCE)
= de toepassing van alle wetenschappen die aangewend kunnen worden bij het achterhalen van de waarheid en gebruikt
worden voor gerechtelijke doeleinden
➔ Waarheid is o.b.v. bewijsmateriaal weten wat gebeurd is+ waar+ wanneer
➔ O.b.v. sporen terugkeren in de tijd
➔ Sporen naar de rechtbank (degene die sporen onderzocht en interpreteerde moet getuigen in rechtbank)
o Advies en bijstaan op medisch vlak in de rechtbank
FORENSISCHE WETENSCHAPPEN VERSUS CRIMINALISTIEK
Forensische Wetenschap: bredere term, dat het deel van de wetenschap omvat dat gebruikt wordt om een juridische vraag
te beantwoorden
Criminalistiek: deel van de forensische wetenschappen
geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen bestuderen die tijdens een gerechtelijk onderzoek
aangetroffen worden en nuttig zijn om een misdrijf op te lossen
CRIMINALISTIEK = FORENSISCH TECHNISCH ONDERZOEK
ontwikkelen en aanwenden van natuur-wetenschappelijke en technische methoden en technieken om sporen van
misdrijven te analyseren, te interpreteren en te identificeren
toepassing van verschillende wetenschappen die vragen beantwoorden met betrekking tot bewijsmateriaal in gerechtelijke
onderzoeken
bv. Vingerafdrukken, schoenafdrukken, ballistiek, …
1
,HOOFDDOEL FORENSISCH ONDERZOEK
= reconstrueren van een unieke gebeurtenis door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek
→ geeft antwoorden op vragen: wie? wat? waar? wanneer? waarmee? waarom?
Belang van de waarnemer: Crime Scene Officer als herkenner van relevante sporen (physical evidence)
➔ Specificaties, specialisatie op veld om sporen op te nemen
➔ Verschillende teams: in labo, ter plaatse
SUBDOMEINEN BINNEN MEDISCHE CRIMINALISTIEK:
medisch (biologisch):
- DNA-analyse
- bloedsporenpatroonanalyse
- forensische odontologie
- forensische anthropologie
- forensische pathologie/geneeskunde
- forensische toxicologie
andere:
- fysische (onderzoek fysische sporen) / chemische (chemische sporen) Niet organische sporen worden behandeld
door de fysische en chemische criminalistiek
- microsporen
- verdovende middelen
- wapens & munitie
- digitale technologie en biometrie
HISTORIEK VAN FORENSISCHE WETENSCHAPPEN
± 250 A.C.: Erasistratus: Griekse arts – grondlegger van pathologische anatomie/fysiologie
autopsies en vivisecties (op criminelen)
ontdekte dat hartritme en bloeddruk ↑ bij liegen
1ste leugendetector is hierop gebaseerd
3de eeuw A.C.: Yi Yu Ji: een manuscript met een collectie misdrijven
man volgens echtgenote gestorven in brand, maar geen as in de mond
→ experiment met 1 levend en 1 dood varken
→ echtgenote bekende dat ze haar man doodde en dan de brand veroorzaakte
44 B.C.: Autopsie op Julius Caesar door Antistius (een van de eerste gedocumenteerde autopsie/ bekendste)
23 steekwonden waarvan 1 dodelijk in hart
2
,1248: “Washing away of wrongs” Sung Tzu (Chinees boek)
1ste forensisch boek
historische forensische casussen gecombineerd met eigen ervaring
o.a. beschrijving van postmortem onderzoek van lichamen
beschrijving van verschillende doodsoorzaken (wurging, verdrinking,
brandlijken)
beschrijving hoe bewijsmateriaal te beschermen tijdens onderzoeksproces
1ste gedocumenteerde entomologische= leer vd insecten (criminalistische) casus (1235 A.D.)
moord in Chinees dorp, sikkel moordwapen
▪ alle boeren moesten op een lijn staan met hun sikkel, 1 sikkel werd aangetrokken door vliegen
door onzichtbare bloedspetters => veroordeeld tot moord
1302: 1ste medicolegale autopsie
op vraag van magistraat
door Bartolomeo da Varignana
1595: 1ste samengestelde microscoop (groeven, vezels bekijken) met 2 lenzen
door Sacharias Jansen
1600: Antonio Benivieni
“De abditis nonnullis ac mirandis morborum et sanationum causis”
voerde autopsieën uit naar exacte doodsoorzaak en correlatie met symptomen
1632 – 1723: Antoni van Leeuwenhoek
microscopen met vergrotingen tot x 250
grondlegger van de microbiologie
1686: Marcello Malpighi
studie van het lichaam m.b.v. microscoop grondlegger van microscopische anatomie
publicatie over vingerafdrukken en handlijnen
1784: the case of John Toms (Lancaster, UK)
1ste veroordeelde moordenaar o.b.v. “matching evidence”
papier vanuit pistool in hoofdwonde slachtoffer ~ papier in broekzak dader
1835: Henry Goddard
vergelijking van wapen en kogel → linken van wapen en slachtoffer
1ste vergelijkend kogelonderzoek
3
,1787 – 1853: Mathieu Orfila (Spaans)
“Traité des poisons” (1813)
grondlegger van de forensische toxicologie
zaak Marie Lafarge (1840) opsporen van arsenicum: Marsh test (om
arsenicum op te sporen, proberen aantonen dat vrouw man
vergiftigde, niet mogelijk om arsenicum aan te tonen in lichaam (wel
in voedsel))
getuigenis van Orfila:
slecht uitgevoerde Marsh test door alle voorafgaande deskundigen → arsenicum in lichaam
1ste toxicologisch bewijs in de rechtbank
1850 – 1860: ontwikkeling van de fotografie
verbeteren van opnames van crime scenes
beelden van gevangenen en crime scenes
Alphonse Bertillon (1853 – 1914):
1879 – 1880 “Bertillon système” (Bertillonage): Anthropometrie
systeem van verschillende metingen van het lichaam om mensen te identificeren op basis van fysieke verschijning, mensen
onderscheiden, nood aan meer objectieve gegevens
anthropometrie
9, later 11 lichamelijke kenmerken
vb.lengte, lengte hoofd, breedte hoofd, rechter oor, lengte linker voet, lengte linker onderarm, lengte linker
middelvinger…
metingen aangevuld met lichaamskenmerken: kleur ogen, haar, huid, littekens, tatoeages, …
! + vingerafdrukken (1894)
→ classificeerbaarheid
Foto’s van verdachte (mugshot)
“Le portrait parlé”: systeem van gedetailleerde beschrijvingen vooral van het gezicht
(→ zo herkende politie op het terrein de personen zonder foto of anthropometrische
gegevens)
Foto’s van de crime scene
! metrische fotografie van lijken → afleiding van reële afmetingen op de foto
➔ illustreerde wat er was gebeurd door foto’s te nemen
4
, Anthropometrie van Bertillon gebaseerd op bevindingen van Adolphe Quetelet (Gent 1796 – 1874)
paste als een van de eersten statistische methoden in de sociale wetenschappen toe
“theorie van de gemiddelde mens”: gekenmerkt door de gemiddelde waarden van alle gemeten variabelen
die aan menselijk gedrag ten grondslag liggen
kans dat 2 personen dezelfde lengte hebben is ¼ hoe meer parameters, hoe kleiner de kans
Anthropometrie werkt tot begin 1900 → begin van vergelijking vingerafdrukken
1903: Will West case (man opgenomen in gevangenis, doet de elf metingen, degene die metingen opneemt zegt dat hij de
metingen al heeft gedaan en linkt Will West aan William West die al veroordeeld was voor moord, uiteindelijk fiches
vergeleken ➔ veel gelijkaardige metingen dus het werkt niet meer en nieuw systeem nodig ➔ vingerafdrukken)
Hans Gross (1847 – 1915)
Oostenrijks jurist en criminoloog
grondlegger van crimineel profileren
1893: Criminal Investigations, a practical textbook over het gebruik van wetenschap in onderzoek naar misdrijven
vb. microscopie, vingerafdrukken, …
Dreyfus-affaire:
onterechte veroordeling van Alfred Dreyfus (1859 – 1935)
Joods-Franse officier
beschuldigd van spionage voor Duitsland op basis van valse verklaringen en documenten,
waarvan handschrift gelinkt aan Dreyfus
handschriftanalyse door Alphonse Bertillon (1894)
1895: veroordeling tot levenslang
(Emile Zola: “J’accuse…” brief aan Président F. Faure)
1899: gratie (schuldig, geen straf)
1906: vrijspraak
➔ toont beperkingen aan van wetenschappen toen, onderzoek handschrift is niet zo correct
1856: William Herschel= 1ste in Europa die vingerafdrukken ter identificatie (van criminelen) gebruikt
1880: Henry Faulds= toepassing van vingerafdrukken in sporenonderzoek
1822 – 1911: Francis Galton= beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken classificatiesysteem
1877 – 1966: Edmond Locard= 1ste forensisch politie laboratorium ter wereld
Locard’s Exchange Principle
5
