RECHT
PAGINA’S
H1: 39
H2:
H3:
, Recht
HOOFDSTUK 1: RECHT EN DE OVERHEID P39
WAT IS RECHT?
DEFINITIE RECHT
Er bestaan geen exacte definitie van recht.
‘Recht’: een geheel van regelgeving is, van overheidsstructuren en van justitie.
Deze 3 componenten vormen samen één geheel.
ESSENTIELE KENMERKEN RECHT (3)
1. Gedragsregels en normen die orde in de samenleving brengen.
2. Opgelegd door de overheid.
3. Dwingend van karakter.
1. GEDRAGSREGELS EN NORMEN DIE ORDE BRENGEN IN EEN SAMENLEVING
Functie van recht: orde brengen in samenleving.
Het is een geheel aan rechtsregels dat de samenleving ordent door te omschrijven wat wel
en niet mag en hoe we ons als burger moeten gedragen, ook hoe organiseren, de staatsvorm
van het land, de rol van de overheid, …
Mensen samenleven hebben noodzaak aan: onderlinge afspraken overleven van het
individu en de groep. Deze afspraken worden beschouwd als ‘recht’.
Aanpassingen van het recht gebeurt via instellingen die bevoegd zijn om (nieuwe)
rechtsregels te maken.
RECHT AAN DE SAMENLEVING HOUDT IN DAT RECHT
Tijdsgebonden is.
Plaatsgebonden is.
Ideologisch gebonden is politieke of religieuze stroming.
Recht moet dus ook evolueren, mee met de stromingen, de opvattingen binnen de
maatschappij. Recht is dus maakbaar.
Pagina 1 van 56
, Recht
2. OPGELEGD DOOR DE OVERHEID
Niet alle afspraken, gedragsregels en normen die mensen onderling maken is recht.
Recht zijn dus regels die zijn opgelegd door een overheid die hiervoor binnen een
samenleving is bevoegd.
Recht is geen doel op zich, maar een middel middel om binnen een bepaalde
samenleving en dus binnen bepaalde tijdsgeest zaken te ordenen en beleid te voeren.
Recht is een afspiegeling van de overheersende maatschappelijke tendensen en het
resultaat van verschillende ideologische stromingen en waarden onze maatschappij
hebben of hadden beïnvloed.
Recht is sterk beïnvloed door: Romeins recht, Recht van Napoleon Bonaparte, Joods-
christelijke godsdiensten, Ideologieën van de Franse Revolutie, de verlichting, kapitalisme, …
Recht wordt gemaakt of bijgestuurd door beïnvloeding van het orgaan (of kanaal) dat
bevoegd is om recht te maken.
DEMOCRATISCHE OVERHEID MOET
Het ‘individueel belang’ onderdrukken en het ‘algemeen belang’ naar voren schuiven.
Via recht rechtvaardige ordening van de samenleving.
Recht en rechtvaardigheid zijn dus gekoppeld aan elkaar.
3. DWINGEND KARAKTER VAN RECHT
Er is dus een ‘waakhond’ nodig, omdat mensen de rechtsregels niet zouden naleven als het
hen niet uitkomt, er ontstaat chaos.
Ordening is dus belangrijk in de samenleving.
Er moeten mechanismen zijn die ervoor zorgen dat het recht effectief wordt toegepast.
Zowel de overheid als justitie waken over de correcte toepassingen van het recht en
maken recht dus afdwingbaar.
Als het dus afdwingend is, dan pas spreken we over recht.
INDELING VAN HET RECHT
Recht is een complex gegeven. Door toenemende complexiteit is er ook een juridisering
van de samenleving.
Verschillende manieren om recht in te delen:
Publiek recht en privaat recht
Internationaal recht en nationaal recht
Strafbaar en niet strafbaar.
Pagina 2 van 56
, Recht
1. PUBLIEK RECHT EN PRIVAAT RECHT
Deze indeling kijkt naar WAT er geregeld wordt.
Publiek recht: regelt zaken die met de Privaat recht: regelt verhoudingen tussen
overheid te maken hebben. Bv. structuur, de burgers of ondernemingen.
werking, de financiën van de overheid en
alles wat strafbaar is. Bv. kopen/ verkopen, huren/verhuren, lenen,
werken, huwen, ouderschap,
Regelt de verhouding tussen overheden aansprakelijkheid.
onderling en de verhouding overheid en
burger.
Publiek recht is altijd dwingend recht je
kan niet onderhandelen.
Bv. grondwet, staatstructuur,
overheidsfinanciën, sociale uitkeringen, het
strafrecht.
Qr code: overzicht van privaatrecht en publiek recht. P 21.
2. INTERNATIONAAL RECHT EN NATIONAAL RECHT
Deze indeling kijkt naar WAAR het recht tot stand is gekomen.
Internationaal recht/ grensoverschrijdend recht: Nationaal recht: recht dat tot stand komt
recht dat tot stand komt buiten de landsgrenzen binnen de eigen landsgrenzen binnen
of dat verhoudingen tussen landen regelt. één land.
Internationaal recht/ grensoverschrijdend recht
kan op 2 manieren tot stand komen:
1. Oftewel binnen een internationale
organisatie (Bv. Verenigde Naties) of
tijdens internationale bijeenkomst
(Bv. klimaattop).
2. Oftewel door landen onderling.
Internationaal recht legt men vast in
verdragen.
Buitenbeentje recht binnen de EU (de
Europese Unie). Centraal gezag binnen de EU
kan beslissingen nemen over de hoofden van de
Pagina 3 van 56
PAGINA’S
H1: 39
H2:
H3:
, Recht
HOOFDSTUK 1: RECHT EN DE OVERHEID P39
WAT IS RECHT?
DEFINITIE RECHT
Er bestaan geen exacte definitie van recht.
‘Recht’: een geheel van regelgeving is, van overheidsstructuren en van justitie.
Deze 3 componenten vormen samen één geheel.
ESSENTIELE KENMERKEN RECHT (3)
1. Gedragsregels en normen die orde in de samenleving brengen.
2. Opgelegd door de overheid.
3. Dwingend van karakter.
1. GEDRAGSREGELS EN NORMEN DIE ORDE BRENGEN IN EEN SAMENLEVING
Functie van recht: orde brengen in samenleving.
Het is een geheel aan rechtsregels dat de samenleving ordent door te omschrijven wat wel
en niet mag en hoe we ons als burger moeten gedragen, ook hoe organiseren, de staatsvorm
van het land, de rol van de overheid, …
Mensen samenleven hebben noodzaak aan: onderlinge afspraken overleven van het
individu en de groep. Deze afspraken worden beschouwd als ‘recht’.
Aanpassingen van het recht gebeurt via instellingen die bevoegd zijn om (nieuwe)
rechtsregels te maken.
RECHT AAN DE SAMENLEVING HOUDT IN DAT RECHT
Tijdsgebonden is.
Plaatsgebonden is.
Ideologisch gebonden is politieke of religieuze stroming.
Recht moet dus ook evolueren, mee met de stromingen, de opvattingen binnen de
maatschappij. Recht is dus maakbaar.
Pagina 1 van 56
, Recht
2. OPGELEGD DOOR DE OVERHEID
Niet alle afspraken, gedragsregels en normen die mensen onderling maken is recht.
Recht zijn dus regels die zijn opgelegd door een overheid die hiervoor binnen een
samenleving is bevoegd.
Recht is geen doel op zich, maar een middel middel om binnen een bepaalde
samenleving en dus binnen bepaalde tijdsgeest zaken te ordenen en beleid te voeren.
Recht is een afspiegeling van de overheersende maatschappelijke tendensen en het
resultaat van verschillende ideologische stromingen en waarden onze maatschappij
hebben of hadden beïnvloed.
Recht is sterk beïnvloed door: Romeins recht, Recht van Napoleon Bonaparte, Joods-
christelijke godsdiensten, Ideologieën van de Franse Revolutie, de verlichting, kapitalisme, …
Recht wordt gemaakt of bijgestuurd door beïnvloeding van het orgaan (of kanaal) dat
bevoegd is om recht te maken.
DEMOCRATISCHE OVERHEID MOET
Het ‘individueel belang’ onderdrukken en het ‘algemeen belang’ naar voren schuiven.
Via recht rechtvaardige ordening van de samenleving.
Recht en rechtvaardigheid zijn dus gekoppeld aan elkaar.
3. DWINGEND KARAKTER VAN RECHT
Er is dus een ‘waakhond’ nodig, omdat mensen de rechtsregels niet zouden naleven als het
hen niet uitkomt, er ontstaat chaos.
Ordening is dus belangrijk in de samenleving.
Er moeten mechanismen zijn die ervoor zorgen dat het recht effectief wordt toegepast.
Zowel de overheid als justitie waken over de correcte toepassingen van het recht en
maken recht dus afdwingbaar.
Als het dus afdwingend is, dan pas spreken we over recht.
INDELING VAN HET RECHT
Recht is een complex gegeven. Door toenemende complexiteit is er ook een juridisering
van de samenleving.
Verschillende manieren om recht in te delen:
Publiek recht en privaat recht
Internationaal recht en nationaal recht
Strafbaar en niet strafbaar.
Pagina 2 van 56
, Recht
1. PUBLIEK RECHT EN PRIVAAT RECHT
Deze indeling kijkt naar WAT er geregeld wordt.
Publiek recht: regelt zaken die met de Privaat recht: regelt verhoudingen tussen
overheid te maken hebben. Bv. structuur, de burgers of ondernemingen.
werking, de financiën van de overheid en
alles wat strafbaar is. Bv. kopen/ verkopen, huren/verhuren, lenen,
werken, huwen, ouderschap,
Regelt de verhouding tussen overheden aansprakelijkheid.
onderling en de verhouding overheid en
burger.
Publiek recht is altijd dwingend recht je
kan niet onderhandelen.
Bv. grondwet, staatstructuur,
overheidsfinanciën, sociale uitkeringen, het
strafrecht.
Qr code: overzicht van privaatrecht en publiek recht. P 21.
2. INTERNATIONAAL RECHT EN NATIONAAL RECHT
Deze indeling kijkt naar WAAR het recht tot stand is gekomen.
Internationaal recht/ grensoverschrijdend recht: Nationaal recht: recht dat tot stand komt
recht dat tot stand komt buiten de landsgrenzen binnen de eigen landsgrenzen binnen
of dat verhoudingen tussen landen regelt. één land.
Internationaal recht/ grensoverschrijdend recht
kan op 2 manieren tot stand komen:
1. Oftewel binnen een internationale
organisatie (Bv. Verenigde Naties) of
tijdens internationale bijeenkomst
(Bv. klimaattop).
2. Oftewel door landen onderling.
Internationaal recht legt men vast in
verdragen.
Buitenbeentje recht binnen de EU (de
Europese Unie). Centraal gezag binnen de EU
kan beslissingen nemen over de hoofden van de
Pagina 3 van 56
