MEDISCHE CRIMINALISTIEK 2025
INHOUD
Inleiding ..............................................................................................................................................4
Definities .........................................................................................................................................4
Historiek ..........................................................................................................................................4
Basisprincipes criminalistiek ............................................................................................................8
Rapporteren ................................................................................................................................... 20
Crime scene & 3D beeldvorming: Plaats delict ..................................................................................... 20
Forensisch bewijs........................................................................................................................... 21
Bewijsmateriaal ............................................................................................................................. 21
principes van forensisch bewijs analyse (herhaling vorige week) ....................................................... 22
Logische sequent v/d verschillende stappen v/h onderzoek v/d plaats delict volgt basis/logische
procedures: ................................................................................................................................... 22
Wettelijke Bepalingen ..................................................................................................................... 22
3 criteria noodzakelijk bij verzamelen van sporen ............................................................................. 23
Eerste vaststellers: politie (zie ppt) .................................................................................................. 23
Welke sporen zijn belangrijk ............................................................................................................ 24
Soorten plaatsdelicten ................................................................................................................... 25
LTWP/ CSI-team ............................................................................................................................. 25
Soorten sporen lezen ...................................................................................................................... 27
Richtlijnen voor het opnemen en bewaren van sporen ...................................................................... 27
Biologische sporen ............................................................................................................................ 28
Forensisch (sporen)onderzoek ........................................................................................................ 29
Forensische serologie ..................................................................................................................... 29
Bloed ............................................................................................................................................. 30
Zoeken naar biologische sporen op plaats delict - bloed ................................................................... 31
Semen/ Sperma ............................................................................................................................. 32
Vaginaal secreet ............................................................................................................................. 33
Speeksel ........................................................................................................................................ 34
Urine ............................................................................................................................................. 34
Sporenonderzoek ter plaatse -CSI Oost-vlaanderen Gastcollege ......................................................... 34
Inleiding ......................................................................................................................................... 34
Methodiek ...................................................................................................................................... 35
Sporenonderzoek ........................................................................................................................... 35
Casus 1: vermoedelijke zedenfeiten ................................................................................................ 36
Casus 2: verdacht overlijden ........................................................................................................... 36
Bloedspatanalyse .............................................................................................................................. 36
1
, Inleidinig ........................................................................................................................................ 36
Karakteristieken van bloed binnen bloedspatpatroonanalyse............................................................ 37
Vorm van bloedspatten & de karakteristieken van de ondergrond ...................................................... 38
Vorm van bloedspatten in functie van de valhoek ............................................................................. 38
Herkenning van bloedspatpatronen ................................................................................................. 39
Indeling van de bloedspatronen ...................................................................................................... 44
reconstructie van bloedspatpatronen .............................................................................................. 45
Odontologie ...................................................................................................................................... 49
Inleiding ......................................................................................................................................... 49
Tandheelkundige algemeenheden ................................................................................................... 50
Historiek ........................................................................................................................................ 57
Dentale identificatie ....................................................................................................................... 58
Methode voor dentale leeftijdsbepaling ........................................................................................... 61
Massarampen ................................................................................................................................ 61
Beetsporen en beetwonden ............................................................................................................ 62
Aangezichtsreconstructie ............................................................................................................... 63
Dactyloscopie – Hoofdinspecteur CSI GOssaert .................................................................................. 63
Inleiding ......................................................................................................................................... 63
Taken............................................................................................................................................. 64
Opdrachten CSI ............................................................................................................................. 64
Geschiedenis ................................................................................................................................. 65
Vingersporen.................................................................................................................................. 67
Disaster victim identification team - DVI tweede deel gastcollege ......................................................... 70
Structuur & taken DVI ..................................................................................................................... 70
Berging- recovery............................................................................................................................ 71
Ante-mortem ................................................................................................................................. 71
Post-mortem .................................................................................................................................. 72
Vergelijken AM/PM.......................................................................................................................... 72
Teruggave lichaam aan familie ........................................................................................................ 73
Anthropologie .................................................................................................................................... 73
Definities ....................................................................................................................................... 73
Vraagstelling .................................................................................................................................. 73
Odontologie ................................................................................................................................... 74
Tafonomie...................................................................................................................................... 74
Archeologie .................................................................................................................................... 74
Entomologie................................................................................................................................... 74
Osteologie = basis anthropologie .................................................................................................... 74
2
, Anatomie – Osteologie .................................................................................................................... 77
medicolegale benadering................................................................................................................ 80
Aantreffen/opsporen/collecteren menselijke resten ......................................................................... 80
Zijn het menselijke resten?.............................................................................................................. 83
Hoe oud zijn deze beenderen? Hoe lang is deze persoon overleden? ................................................. 84
Geslacht M/V ................................................................................................................................. 86
Leeftijd .......................................................................................................................................... 88
Ras ................................................................................................................................................ 89
Lengte ........................................................................................................................................... 90
Gewicht ......................................................................................................................................... 90
Pathologie – letsels......................................................................................................................... 91
DNA - Paul Coucke: gebruik van DNA in forensisch onderzoek .............................................................. 91
Inleiding ......................................................................................................................................... 91
Wat is DNA? ................................................................................................................................... 92
Variabiliteit van het DNA ................................................................................................................. 95
Abnormaal agressief gedrag ............................................................................................................ 96
Opstellen van DNA-profiel .............................................................................................................. 96
Waarschijnlijkheidsberekeningen .................................................................................................... 96
Bronnen van DNA ........................................................................................................................... 97
Mitochondriaal DNA ....................................................................................................................... 97
Het Y-chromosoom ........................................................................................................................ 97
Organisatie van forensisch DNA onderzoek in België ........................................................................ 98
Forensische ballistiek ........................................................................................................................ 98
Inleiding ......................................................................................................................................... 98
Overzicht van de mogelijke opdrachten ballistisch deskundige ....................................................... 101
Inleiding betreffende vuurwapens, munitie en ballsitiek .................................................................. 103
Bespreking mogelijke opdrachten.................................................................................................. 115
Moord of zelfdoding? .................................................................................................................... 119
Schotverwondingen ...................................................................................................................... 120
70% MC- 30% Open
3
,INLEIDING
DEFINITIES
• Geen eenduidige definitie voor medische criminalistiek
o = Het geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen
bestuderen die tijdens een gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn
om een misdrijf op te lossen
o Wordt vaak verward met forensic science (=veel breder), dat wat gebruikt wordt om
juridische vraag te beantwoorden
o GEEN exacte wetenschap, criminalistiek=kunst
o Criminalistiek is smaller → forensic science is een zeer brede term, en criminalistiek
is een onderdeel ervan
o
• HOOFDDOEL
o Door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek, unieke gebeurtenis
reconstrueren: “wat is er gebeurd? Hoe hebben de feiten zich afgespeeld”
o Antwoord bieden op: “wie doet wat, waar, wanneer, waarom, …?”
▪ Forensisch technisch onderzoek, door zich te baseren op biologie
o Belang waarnemer: crime scene officer als herkenner van relevante sporen (physical
evidence)
• Criminalistiek kan opgesplitst worden in verschillende takken
o 1. Biologische sporen
▪ Sporen van menselijke origine, dan spreken we over “medische
criminalistiek”
o 2. Chemische sporen
▪ “Chemische criminalistiek”
o 3. Fysische sporen
▪ “Fysische criminalistiek”
HISTORIEK
Criminalistiek & forensische wetenschap is geen nieuw gegeven! Op examen namen die
belangrijk zijn onthouden voor wat ze nuttig zijn geweest.
• 250 voor christus
o Erasistratus: Griekse arts: wanneer iemand liegt, stijgt zijn hartritme (eerste
leugendetectortest) → dus leugendetector is heel oud!
o Autopsie en vivisectie op criminelen uitgevoerd
o Anatomie/fysiologie
• 1235 (sprong van meer dan 1000 jaar) – CHINA – SUNG TZU
o Eerste casus: In een dorp vinden ze een lijk in vergaande staat van ontbinding; keel is
overgesneden, ze denken dat dit is gebeurd d.m.v. een gereedschap (sikkel); alle
mannen uit het dorp werden samengebracht en moesten hun sikkel meebrengen, op
1 sikkel komen vliegen af (op bloed komen vliegen af; vliegen kunnen bloed ruiken
van op 60 km) → zo ontdekten ze de moordenaar
o Hij heeft ook aandacht voor bewijsmateriaal en hoe dit beschermen tijdens
onderzoeksproces
o Beschrijving van postmortem onderzoek van lichaam
o Beschrijving verschillende doodsoorzaken
4
,• 3e eeuw VC
o Yi Yu JI: manuscript met collectie misdrijven
o Man volges echtgenote gestorven in brand maar geen as in mond
▪ Getest met experiment met 1 levend & 1 dood varken
▪ Echtgenote bekend
• 1302: Bartolomeo da Varagnana
o Eerste autopsie voor gerechtelijke doeleinden in Europa gevraagd
• 1590: uitvinding microscoop
• 1600/ Antonio Benivieni
o Autopsies en exacte doodsoorzaken adhv symptonen
• 1632 – 1723: Antoni van Leeuwenhoek
o Grondlegger microbiologie
o Grote vergrotingen tot x250
• 1686 Marcello Malpighi: beschrijft als eerste de lijnen die zichtbaar zijn bij een vingerafdruk
o Ook weer microbiologie
o Gebruikt microscoop voor studie van menselijk lichaam: aantal organen onderzocht
o Beschrijft smaakpapillen/vingerafdrukken en handlijnen
• 1784: John Thoms case
o UK: eerste veroordeelde moordenaar obv matching evidence
o Papier in pistool gestoken en slachtoffer had dit in zijn hoofd
• 1835: Henry Goddard
o Vergelijken van wapen en kogel
o 1e vergelijkend kogelonderzoek
• Mathieu Orfila 1787-1853
o Maakte gebruik van March test (1936) zo zag hij dat die persoon vergiftigd werd en
niet stierf aan een natuurlijke dood Marie lafarge is de eerste die is veroordeeld op
basis van … , vergiftigde haar man met arsenicum omdat hij zich als rijke jongeheer
had voorgedaan en dit was niet zo.
o Arsenicum: goed vergif dat he niet merkt en pas doodgaat na 3 dagen, werkt heel
traag
o Grondlegger forensische toxicologie
• 1850-1860
o Ontwikkeling fotografie
o Verbeteren opnames crime scenes
o Beelden van gevangenen en crime scenes
• Alphonse Bertillon (1853 – 1914)
o Een persoon identificeren in die tijd was bijna onmogelijk, daarom maakte B een
systeem “de antropometrie” om mensen van elkaar te onderscheiden gebruik
makend van de verschillende afmetingen van het lichaam → eerste die crime scene
fotografeerde en mug shots
o Deed ook onderzoek naar vingerafdrukken
5
, o Je kon dus mensen opdelen in categorieën bv. Op basis van lengte hoofd ed. zo kon
een persoon geïdentificeerd worden
▪ Lengte en breedte hoofd
▪ Lengte middelvinger
▪ Lengte linkervoet
▪ Lengte van de onderarm
▪ Rechter oor
▪ Ook later vingerafdrukken
▪ → Genoeg parameters vastleggen om verschillen tussen individuen te
typeren
o Foto’s van verdachte (mugshot)
▪ Portrait parlé: gedetailleerde beschrijving van het gezicht zodat politie kon
herkennen om wie het ging
o Systeem is effectief geïmplementeerd geweest over de hele wereld (tot 1903: Will
west)
o Will West: persoon die volledig dezelfde afmetingen had zoals William West (was al
veroordeeld voor moord), Will was een nieuwe pleger en dan is dit systeem van
identificatie gestopt
▪ Technieken die men gebruikten waren technisch goed maar niet in praktijk
dus vingersporen gebruiken waardoor ze gemakkelijker uit elkaar te halen
waren begon toen
o Antropometrie is gebaseerd op bevindingen van Adolphe Quetelet
▪ Gent 1796 – 1874
▪ Wiskundige, statisticus
▪ BMI uitgevonden
o Kans dat 2 personen exact dezelfde lengte hebben is ¼
o Theorie van de gemiddelde mens voor waarden
o Hoe meer parameters → hoe kleiner de kans
• Hans Gross (1850-1915)
o Grondlegger van crimineel profileren
• Alfred Dreyfus (1859-1935)
o Zaak van Dreyfus (Frans-Joodse officier werd beschuldigd van spionage o.b.v. een
vijftal documenten en men vermoedde dat dit handschrift van Dreyfus was);
Bertillon analyseerde handschriften en kwam tot de conclusie dat het weldegelijk
van Dreyfus was
o MAAR contradictoir want hij vond in zijn analyse zelf tegenstellingen terug:
▪ Wist dat zijn onderzoeksmethode niet wetenschappelijk gevalideerd is
▪ Wist dat er tegenstellingen waren
o MAAR toch “wist” hij dat het Dreyfus zijn handschrift was.
o LATEN MENSEN ZICH SOMS BEÏNVLOEDEN DOOR ANDERE FACTOREN DAN
WETENSCHAPPELIJKE GRONDEN?
▪ (bv. Persoonlijke belangen, …)
▪ Eerst is hij tot levenslang veroordeeld, later weer vrijgelaten
o 1895: veroordeeld tot levenslang
o 1899: gratie (schuldig, geen straf)
o 1899: vrijspraak
• Meer & meer focus op vingerafdrukken
• Galton; conclusies!
6
, o Beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken en komt tot een
classificatiesysteem
• Landsteiner: ontdekking bloedgroepen → bloedgroepenanalyse
o Landsteiner ontdekte de bloedgroepen in 1901
• Leone Lattes (1887-1954)
o Ontwikkelde procedure om een bloedgroep te bepalen van een opgedroogde
bloedvlek
• Edmond Locard (godfather van de criminalistiek), geneesheer, advocaat, criminoloog, en
heeft lesgegeven !!!
o Grondlegger politie labo ter wereld
o Locard’s exchange principe
o “Als er een contact is tussen twee personen en dit contact is gewelddadig, dan
zal er altijd een uitwisseling van sporen zijn van het slachtoffer naar de dader en
omgekeerd” (vertaling van zijn Franse quote)
o Op crime scene neem je iets mee maar laat je ook achter, dus daarom zo steriel
mogelijk zijn op crime scene
• Calvin Goddard (1891-1955)
o Boek forensische ballistiek
o Eerste die gebruik maakt van twee microscopen om twee kogels te bestuderen om
te zien als de twee kogels uit hetzelfde wapen afkomstig zijn
• Albert Osborn (1858-1946)
o Heeft grote rol gespeeld in meest beruchte zaak in VS “Lindbergh Case”
▪ Piloot kindje is ontvoerd en in kinderkamer lag een brief waar losgeld werd
voor gevraagd, kind is dood teruggevonden en losgeld was nochtans betaald,
aantal maanden later zelfde verhaal, op een dag werd een briefje van 10
dollar gebruikt dat gemarkeerd was als het losgeld, zo werd de dader
gevonden
▪ Speculaties dat Lindbergh nazi’s ideeën had en op zijn baby expirementen
uitvoerde
o Osborn maakte vergelijking op het proces tussen de twee brieven en kwam tot de
conclusie dat het om hetzelfde handschrift ging
• Ontstaan van labo’s
o 1909: Lausanne
o 1928: In LA
o 1932: FBI
7
, o 1948: AAFS
• Crick & watson: 1953
o structuur van DNA ontdekken
• Alec Jeffreys
o Ontdekte variatie in DNA, is individueel specifiek
o Identificatie via DNA-profiel (genetic fingerprinting)
o Verwantschao
o Opsporing erfelijke ziekte
• DNA (meest interessante tool in sporenonderzoek)
o Alec Jeffreys heeft in 1984 voor het eerst DNA-profielen opgesteld → in 1987 voor het
eerst misdrijf o.b.v. DNA opgelost en veroordeeld
o Nu databanken: iedereen die wordt vastgezet moet zijn DNA afgeven en men kan er
altijd in terug gaan
BASISPRINCIPES CRIMINALISTIEK
CRIMINALISTIEK IS EEN WETENSCHAP
Wetenschappelijke methode
1/ zorgvuldige observatie en vraagstelling (nieuwsgierigheid)
2/ hypothese: het maken van logische veronderstellingen om observatie te verklaren
3/ testen van hypothese: uitvoeren van experiment
4/ verzamelen en analyseren van resultaten
5/ besluitvorming
• 6 criteria van wetenschap: CONPTT
o Consistent: resultaten moeten gebaseerd zijn op herhaalbare observaties en/of
uitleg
o Observable (observeerbaar): moet observeerbaar zijn door menselijke zintuigen of
uitbreiding ervan (vb; microscoop, computer, ...)
o Natural (natuurlijk): moet deel uitmaken van fysieke wereld (niet bovennatuurlijk)
o Predictable (voorspelbaar): resultaten of observatie kunnen gebruikt worden om
voorspellingen te doen
o Testable (testbaar): resultaten moeten kunnen getest worden d.m.v. gecontroleerde
experimenten
o Tentative (voorlopig): theorieën zijn onderworpen aan voortdurende revisie en
correctie
• Criminalistiek = wetenschap
o Wetenschappelijke methodiek?
o Experiment → variabelen
▪ Iets dat kan veranderen in een experiment
▪ Studie één variabele per experiment
▪ Onafhankelijke variabele: dat wat je wil testen en je wil manipuleren, wat is
de oorzaak
8
INHOUD
Inleiding ..............................................................................................................................................4
Definities .........................................................................................................................................4
Historiek ..........................................................................................................................................4
Basisprincipes criminalistiek ............................................................................................................8
Rapporteren ................................................................................................................................... 20
Crime scene & 3D beeldvorming: Plaats delict ..................................................................................... 20
Forensisch bewijs........................................................................................................................... 21
Bewijsmateriaal ............................................................................................................................. 21
principes van forensisch bewijs analyse (herhaling vorige week) ....................................................... 22
Logische sequent v/d verschillende stappen v/h onderzoek v/d plaats delict volgt basis/logische
procedures: ................................................................................................................................... 22
Wettelijke Bepalingen ..................................................................................................................... 22
3 criteria noodzakelijk bij verzamelen van sporen ............................................................................. 23
Eerste vaststellers: politie (zie ppt) .................................................................................................. 23
Welke sporen zijn belangrijk ............................................................................................................ 24
Soorten plaatsdelicten ................................................................................................................... 25
LTWP/ CSI-team ............................................................................................................................. 25
Soorten sporen lezen ...................................................................................................................... 27
Richtlijnen voor het opnemen en bewaren van sporen ...................................................................... 27
Biologische sporen ............................................................................................................................ 28
Forensisch (sporen)onderzoek ........................................................................................................ 29
Forensische serologie ..................................................................................................................... 29
Bloed ............................................................................................................................................. 30
Zoeken naar biologische sporen op plaats delict - bloed ................................................................... 31
Semen/ Sperma ............................................................................................................................. 32
Vaginaal secreet ............................................................................................................................. 33
Speeksel ........................................................................................................................................ 34
Urine ............................................................................................................................................. 34
Sporenonderzoek ter plaatse -CSI Oost-vlaanderen Gastcollege ......................................................... 34
Inleiding ......................................................................................................................................... 34
Methodiek ...................................................................................................................................... 35
Sporenonderzoek ........................................................................................................................... 35
Casus 1: vermoedelijke zedenfeiten ................................................................................................ 36
Casus 2: verdacht overlijden ........................................................................................................... 36
Bloedspatanalyse .............................................................................................................................. 36
1
, Inleidinig ........................................................................................................................................ 36
Karakteristieken van bloed binnen bloedspatpatroonanalyse............................................................ 37
Vorm van bloedspatten & de karakteristieken van de ondergrond ...................................................... 38
Vorm van bloedspatten in functie van de valhoek ............................................................................. 38
Herkenning van bloedspatpatronen ................................................................................................. 39
Indeling van de bloedspatronen ...................................................................................................... 44
reconstructie van bloedspatpatronen .............................................................................................. 45
Odontologie ...................................................................................................................................... 49
Inleiding ......................................................................................................................................... 49
Tandheelkundige algemeenheden ................................................................................................... 50
Historiek ........................................................................................................................................ 57
Dentale identificatie ....................................................................................................................... 58
Methode voor dentale leeftijdsbepaling ........................................................................................... 61
Massarampen ................................................................................................................................ 61
Beetsporen en beetwonden ............................................................................................................ 62
Aangezichtsreconstructie ............................................................................................................... 63
Dactyloscopie – Hoofdinspecteur CSI GOssaert .................................................................................. 63
Inleiding ......................................................................................................................................... 63
Taken............................................................................................................................................. 64
Opdrachten CSI ............................................................................................................................. 64
Geschiedenis ................................................................................................................................. 65
Vingersporen.................................................................................................................................. 67
Disaster victim identification team - DVI tweede deel gastcollege ......................................................... 70
Structuur & taken DVI ..................................................................................................................... 70
Berging- recovery............................................................................................................................ 71
Ante-mortem ................................................................................................................................. 71
Post-mortem .................................................................................................................................. 72
Vergelijken AM/PM.......................................................................................................................... 72
Teruggave lichaam aan familie ........................................................................................................ 73
Anthropologie .................................................................................................................................... 73
Definities ....................................................................................................................................... 73
Vraagstelling .................................................................................................................................. 73
Odontologie ................................................................................................................................... 74
Tafonomie...................................................................................................................................... 74
Archeologie .................................................................................................................................... 74
Entomologie................................................................................................................................... 74
Osteologie = basis anthropologie .................................................................................................... 74
2
, Anatomie – Osteologie .................................................................................................................... 77
medicolegale benadering................................................................................................................ 80
Aantreffen/opsporen/collecteren menselijke resten ......................................................................... 80
Zijn het menselijke resten?.............................................................................................................. 83
Hoe oud zijn deze beenderen? Hoe lang is deze persoon overleden? ................................................. 84
Geslacht M/V ................................................................................................................................. 86
Leeftijd .......................................................................................................................................... 88
Ras ................................................................................................................................................ 89
Lengte ........................................................................................................................................... 90
Gewicht ......................................................................................................................................... 90
Pathologie – letsels......................................................................................................................... 91
DNA - Paul Coucke: gebruik van DNA in forensisch onderzoek .............................................................. 91
Inleiding ......................................................................................................................................... 91
Wat is DNA? ................................................................................................................................... 92
Variabiliteit van het DNA ................................................................................................................. 95
Abnormaal agressief gedrag ............................................................................................................ 96
Opstellen van DNA-profiel .............................................................................................................. 96
Waarschijnlijkheidsberekeningen .................................................................................................... 96
Bronnen van DNA ........................................................................................................................... 97
Mitochondriaal DNA ....................................................................................................................... 97
Het Y-chromosoom ........................................................................................................................ 97
Organisatie van forensisch DNA onderzoek in België ........................................................................ 98
Forensische ballistiek ........................................................................................................................ 98
Inleiding ......................................................................................................................................... 98
Overzicht van de mogelijke opdrachten ballistisch deskundige ....................................................... 101
Inleiding betreffende vuurwapens, munitie en ballsitiek .................................................................. 103
Bespreking mogelijke opdrachten.................................................................................................. 115
Moord of zelfdoding? .................................................................................................................... 119
Schotverwondingen ...................................................................................................................... 120
70% MC- 30% Open
3
,INLEIDING
DEFINITIES
• Geen eenduidige definitie voor medische criminalistiek
o = Het geheel van wetenschappelijke disciplines en technieken die sporen
bestuderen die tijdens een gerechtelijk onderzoek aangetroffen worden en nuttig zijn
om een misdrijf op te lossen
o Wordt vaak verward met forensic science (=veel breder), dat wat gebruikt wordt om
juridische vraag te beantwoorden
o GEEN exacte wetenschap, criminalistiek=kunst
o Criminalistiek is smaller → forensic science is een zeer brede term, en criminalistiek
is een onderdeel ervan
o
• HOOFDDOEL
o Door middel van wetenschappelijk sporenonderzoek, unieke gebeurtenis
reconstrueren: “wat is er gebeurd? Hoe hebben de feiten zich afgespeeld”
o Antwoord bieden op: “wie doet wat, waar, wanneer, waarom, …?”
▪ Forensisch technisch onderzoek, door zich te baseren op biologie
o Belang waarnemer: crime scene officer als herkenner van relevante sporen (physical
evidence)
• Criminalistiek kan opgesplitst worden in verschillende takken
o 1. Biologische sporen
▪ Sporen van menselijke origine, dan spreken we over “medische
criminalistiek”
o 2. Chemische sporen
▪ “Chemische criminalistiek”
o 3. Fysische sporen
▪ “Fysische criminalistiek”
HISTORIEK
Criminalistiek & forensische wetenschap is geen nieuw gegeven! Op examen namen die
belangrijk zijn onthouden voor wat ze nuttig zijn geweest.
• 250 voor christus
o Erasistratus: Griekse arts: wanneer iemand liegt, stijgt zijn hartritme (eerste
leugendetectortest) → dus leugendetector is heel oud!
o Autopsie en vivisectie op criminelen uitgevoerd
o Anatomie/fysiologie
• 1235 (sprong van meer dan 1000 jaar) – CHINA – SUNG TZU
o Eerste casus: In een dorp vinden ze een lijk in vergaande staat van ontbinding; keel is
overgesneden, ze denken dat dit is gebeurd d.m.v. een gereedschap (sikkel); alle
mannen uit het dorp werden samengebracht en moesten hun sikkel meebrengen, op
1 sikkel komen vliegen af (op bloed komen vliegen af; vliegen kunnen bloed ruiken
van op 60 km) → zo ontdekten ze de moordenaar
o Hij heeft ook aandacht voor bewijsmateriaal en hoe dit beschermen tijdens
onderzoeksproces
o Beschrijving van postmortem onderzoek van lichaam
o Beschrijving verschillende doodsoorzaken
4
,• 3e eeuw VC
o Yi Yu JI: manuscript met collectie misdrijven
o Man volges echtgenote gestorven in brand maar geen as in mond
▪ Getest met experiment met 1 levend & 1 dood varken
▪ Echtgenote bekend
• 1302: Bartolomeo da Varagnana
o Eerste autopsie voor gerechtelijke doeleinden in Europa gevraagd
• 1590: uitvinding microscoop
• 1600/ Antonio Benivieni
o Autopsies en exacte doodsoorzaken adhv symptonen
• 1632 – 1723: Antoni van Leeuwenhoek
o Grondlegger microbiologie
o Grote vergrotingen tot x250
• 1686 Marcello Malpighi: beschrijft als eerste de lijnen die zichtbaar zijn bij een vingerafdruk
o Ook weer microbiologie
o Gebruikt microscoop voor studie van menselijk lichaam: aantal organen onderzocht
o Beschrijft smaakpapillen/vingerafdrukken en handlijnen
• 1784: John Thoms case
o UK: eerste veroordeelde moordenaar obv matching evidence
o Papier in pistool gestoken en slachtoffer had dit in zijn hoofd
• 1835: Henry Goddard
o Vergelijken van wapen en kogel
o 1e vergelijkend kogelonderzoek
• Mathieu Orfila 1787-1853
o Maakte gebruik van March test (1936) zo zag hij dat die persoon vergiftigd werd en
niet stierf aan een natuurlijke dood Marie lafarge is de eerste die is veroordeeld op
basis van … , vergiftigde haar man met arsenicum omdat hij zich als rijke jongeheer
had voorgedaan en dit was niet zo.
o Arsenicum: goed vergif dat he niet merkt en pas doodgaat na 3 dagen, werkt heel
traag
o Grondlegger forensische toxicologie
• 1850-1860
o Ontwikkeling fotografie
o Verbeteren opnames crime scenes
o Beelden van gevangenen en crime scenes
• Alphonse Bertillon (1853 – 1914)
o Een persoon identificeren in die tijd was bijna onmogelijk, daarom maakte B een
systeem “de antropometrie” om mensen van elkaar te onderscheiden gebruik
makend van de verschillende afmetingen van het lichaam → eerste die crime scene
fotografeerde en mug shots
o Deed ook onderzoek naar vingerafdrukken
5
, o Je kon dus mensen opdelen in categorieën bv. Op basis van lengte hoofd ed. zo kon
een persoon geïdentificeerd worden
▪ Lengte en breedte hoofd
▪ Lengte middelvinger
▪ Lengte linkervoet
▪ Lengte van de onderarm
▪ Rechter oor
▪ Ook later vingerafdrukken
▪ → Genoeg parameters vastleggen om verschillen tussen individuen te
typeren
o Foto’s van verdachte (mugshot)
▪ Portrait parlé: gedetailleerde beschrijving van het gezicht zodat politie kon
herkennen om wie het ging
o Systeem is effectief geïmplementeerd geweest over de hele wereld (tot 1903: Will
west)
o Will West: persoon die volledig dezelfde afmetingen had zoals William West (was al
veroordeeld voor moord), Will was een nieuwe pleger en dan is dit systeem van
identificatie gestopt
▪ Technieken die men gebruikten waren technisch goed maar niet in praktijk
dus vingersporen gebruiken waardoor ze gemakkelijker uit elkaar te halen
waren begon toen
o Antropometrie is gebaseerd op bevindingen van Adolphe Quetelet
▪ Gent 1796 – 1874
▪ Wiskundige, statisticus
▪ BMI uitgevonden
o Kans dat 2 personen exact dezelfde lengte hebben is ¼
o Theorie van de gemiddelde mens voor waarden
o Hoe meer parameters → hoe kleiner de kans
• Hans Gross (1850-1915)
o Grondlegger van crimineel profileren
• Alfred Dreyfus (1859-1935)
o Zaak van Dreyfus (Frans-Joodse officier werd beschuldigd van spionage o.b.v. een
vijftal documenten en men vermoedde dat dit handschrift van Dreyfus was);
Bertillon analyseerde handschriften en kwam tot de conclusie dat het weldegelijk
van Dreyfus was
o MAAR contradictoir want hij vond in zijn analyse zelf tegenstellingen terug:
▪ Wist dat zijn onderzoeksmethode niet wetenschappelijk gevalideerd is
▪ Wist dat er tegenstellingen waren
o MAAR toch “wist” hij dat het Dreyfus zijn handschrift was.
o LATEN MENSEN ZICH SOMS BEÏNVLOEDEN DOOR ANDERE FACTOREN DAN
WETENSCHAPPELIJKE GRONDEN?
▪ (bv. Persoonlijke belangen, …)
▪ Eerst is hij tot levenslang veroordeeld, later weer vrijgelaten
o 1895: veroordeeld tot levenslang
o 1899: gratie (schuldig, geen straf)
o 1899: vrijspraak
• Meer & meer focus op vingerafdrukken
• Galton; conclusies!
6
, o Beschrijving van vaste patronen in vingerafdrukken en komt tot een
classificatiesysteem
• Landsteiner: ontdekking bloedgroepen → bloedgroepenanalyse
o Landsteiner ontdekte de bloedgroepen in 1901
• Leone Lattes (1887-1954)
o Ontwikkelde procedure om een bloedgroep te bepalen van een opgedroogde
bloedvlek
• Edmond Locard (godfather van de criminalistiek), geneesheer, advocaat, criminoloog, en
heeft lesgegeven !!!
o Grondlegger politie labo ter wereld
o Locard’s exchange principe
o “Als er een contact is tussen twee personen en dit contact is gewelddadig, dan
zal er altijd een uitwisseling van sporen zijn van het slachtoffer naar de dader en
omgekeerd” (vertaling van zijn Franse quote)
o Op crime scene neem je iets mee maar laat je ook achter, dus daarom zo steriel
mogelijk zijn op crime scene
• Calvin Goddard (1891-1955)
o Boek forensische ballistiek
o Eerste die gebruik maakt van twee microscopen om twee kogels te bestuderen om
te zien als de twee kogels uit hetzelfde wapen afkomstig zijn
• Albert Osborn (1858-1946)
o Heeft grote rol gespeeld in meest beruchte zaak in VS “Lindbergh Case”
▪ Piloot kindje is ontvoerd en in kinderkamer lag een brief waar losgeld werd
voor gevraagd, kind is dood teruggevonden en losgeld was nochtans betaald,
aantal maanden later zelfde verhaal, op een dag werd een briefje van 10
dollar gebruikt dat gemarkeerd was als het losgeld, zo werd de dader
gevonden
▪ Speculaties dat Lindbergh nazi’s ideeën had en op zijn baby expirementen
uitvoerde
o Osborn maakte vergelijking op het proces tussen de twee brieven en kwam tot de
conclusie dat het om hetzelfde handschrift ging
• Ontstaan van labo’s
o 1909: Lausanne
o 1928: In LA
o 1932: FBI
7
, o 1948: AAFS
• Crick & watson: 1953
o structuur van DNA ontdekken
• Alec Jeffreys
o Ontdekte variatie in DNA, is individueel specifiek
o Identificatie via DNA-profiel (genetic fingerprinting)
o Verwantschao
o Opsporing erfelijke ziekte
• DNA (meest interessante tool in sporenonderzoek)
o Alec Jeffreys heeft in 1984 voor het eerst DNA-profielen opgesteld → in 1987 voor het
eerst misdrijf o.b.v. DNA opgelost en veroordeeld
o Nu databanken: iedereen die wordt vastgezet moet zijn DNA afgeven en men kan er
altijd in terug gaan
BASISPRINCIPES CRIMINALISTIEK
CRIMINALISTIEK IS EEN WETENSCHAP
Wetenschappelijke methode
1/ zorgvuldige observatie en vraagstelling (nieuwsgierigheid)
2/ hypothese: het maken van logische veronderstellingen om observatie te verklaren
3/ testen van hypothese: uitvoeren van experiment
4/ verzamelen en analyseren van resultaten
5/ besluitvorming
• 6 criteria van wetenschap: CONPTT
o Consistent: resultaten moeten gebaseerd zijn op herhaalbare observaties en/of
uitleg
o Observable (observeerbaar): moet observeerbaar zijn door menselijke zintuigen of
uitbreiding ervan (vb; microscoop, computer, ...)
o Natural (natuurlijk): moet deel uitmaken van fysieke wereld (niet bovennatuurlijk)
o Predictable (voorspelbaar): resultaten of observatie kunnen gebruikt worden om
voorspellingen te doen
o Testable (testbaar): resultaten moeten kunnen getest worden d.m.v. gecontroleerde
experimenten
o Tentative (voorlopig): theorieën zijn onderworpen aan voortdurende revisie en
correctie
• Criminalistiek = wetenschap
o Wetenschappelijke methodiek?
o Experiment → variabelen
▪ Iets dat kan veranderen in een experiment
▪ Studie één variabele per experiment
▪ Onafhankelijke variabele: dat wat je wil testen en je wil manipuleren, wat is
de oorzaak
8
