INLEIDING
1 Organisatie
Organisatie = een samenwerking tussen twee of meerdere mensen om een bepaald doel te bereiken
Organisatiestructuur = systeem dat aangeeft hoe taken formeel worden verdeeld, gegroepeerd en
gecoördineerd
Wordt schematisch weergeven in een organogram: duidelijke rolverdeling + wie wie is (= hiërarchie)
Missie = waarvoor (de mensen van) een organisatie staat (staan); wie we zijn
Bvb wij zijn een milieubewuste organisatie die in staat voor onze planeet
Visie = algemene voorstelling van de toekomst van een organisatie; waarvoor we gaan, wat we willen
bereiken
Bvb wij streven naar vernieuwing, verbetering
Waarden = binnen die missie en visie drukken we bepaalde waarden uit van hoe er in een organisatie
gewerkt wordt
Bvb verantwoordelijk, vriendelijk tegen anderen, klantgericht, succesvol zijn
Stakeholders = iedereen die (een) belang heeft bij wat de organisatie doet
Bvb aandeelhouders, werknemers, leveranciers, klanten, omwonenden, samenleving
2. Belang van mens & organisatie
Onderzoek: Waarom verlaten werknemers hun organisatie wel/niet? Wat maakt dat werknemers
graag werken?
- Niet loon en andere arbeidsvoorwaarden zijn het belangrijkst
- Wel de kwaliteit van het werk en een stimulerende omgeving
Organisatiepsychologie: wetenschappelijke kennis verwerven over de relatie(s) tussen variabelen
--> om gedrag, emoties en attitudes in organisaties en de samenleving te begrijpen en te voorspellen
Kwalitatief onderzoek: bvb interviews, historische documenten
Kwantitatief onderzoek
1) EXPERIMENTEEL ONDERZOEK
Sterke interne validiteit
- Goed voor oorzaak-gevolg conclusie
- Niet voor te veralgemenen want is in kunstomgeving
1
,Bvb bij wie gaan de werknemers zicht het best gedragen?
groep 1 = met goede leiding
groep 2 = met slechte leiding
2) SURVEY-ONDERZOEK
Sterke externe validiteit
- Goed voor stellingen, schalen dus verbanden te zien
- Resultaten kan je hier wel veralgemenen
Meer overwerken --> meer workaholics
Meer perfectionisten --> meer
workaholics
--> overwerken en perfectionisme
beïnvloeden ook elkaar
Weinig absolute uitspraken: gemiddelden, omstandigheden
3. Uitdagingen voor mens & organisatie
- Reageren op economisch zware tijden
- Innovatie en verandering stimuleren
- Werknemers en het juiste evenwicht tussen werk en privéleven
- Ethisch gedrag
2
,ATTITUDES EN WERKTEVREDENHEID
1 Attitude
Een basishouding die je hebt tegenover dingen, mensen, bepaald gedrag, of gebeurtenissen
- Vrij stabiel
- Kunnen wel veranderen onder bepaalde omstandigheden
- Zijn positief of negatief gekleurd
Cognitief = gedachten
Affectief = gevoelens, emoties
Gedragsintentie = de intentie die ik heb om te doen
2 Attitudes, gedrag en cognitieve dissonantie
Oorspronkelijk: mens is rationeel; attitudes sturen gedrag
Kritiek van Festinger: attitudes volgen op gedrag ipv andersom (bvb gedrag goedpraten)
- Gedrag en attitudes kunnen elkaar beïnvloeden
- Mensen streven naar consistentie (attitudes en gedrag op één lijn) en een positief zelfbeeld
Cognitieve dissonantie = elke mogelijke inconsistentie (bepaalde waarden botsen) die iemand kan
waarnemen tussen meerdere attitudes of tussen gedrag en attitudes --> onaangenaam gevoel;
behoefte aan rechtlijnigheid
Hoe cognitieve dissonantie verminderen?
- Veranderen attitudes (“je leeft maar één keer”)
- Veranderen gedrag (gezonder leven)
- Verschil tussen gedrag & attitude rationaliseren (weerleggen van het gedrag, waarden gaan
goed praten, ontkennen, beargumenteren, minimaliseren)
Wanneer cognitieve dissonantie verminderen?
- Belang van attitudes (bij iets zeer belangrijks en met veel invloed)
- Invloed/controle die je over zaken hebt (of denkt te hebben)
- Beloning van dissonantie
3
, Conclusie
- Ons gedrag vormt onze attitudes
- Onze attitudes sturen ons gedrag
- Sterkte hangt af van verschillende factoren
- Belang van attitude
- Mate van specificiteit
3 Gedrag op het werk
Verzuim/absenteïsme = ongeplande afwezigheid (ziekte) van werknemers tijdens werktijden
(geoorloofd bvb door doktersattest versus ongeoorloofd bvb overslapen)
- Geoorloofd = wit verzuim (echt ziek)
- Ongeoorloofd = grijs (een beetje maar overdreven) / zwart (niet echt ziek) verzuim
- Er wordt gekeken naar een gemiddelde over al de werknemers van afwezigheid (niet
individueel) en wordt in cijfers uitgedrukt
Verloop/verloopintentie = het verlaten van de organisatie
- Vrijwillig: ontslag
- Natuurlijk: pensioen
- Onvrijwillig: ontslagen
Voorbeeldig werkgedrag/extra-rolgedrag/OCB = het vrijwillig opnemen van taken die bijdragen aan
de effectiviteit van de organisatie (gedrag dat je vrijwillig doet en niet verwacht wordt > ongewenst
gedrag)
- Gericht naar organisatie bvb aanwezig zijn op events die niet verplicht zijn, maar wel
belangrijk zijn voor de organisatie (zoals opendeurdagen)
- Gericht naar individuen bvb een collega helpen die ziek geweest is
Ongewenst/ongepast/deviant gedrag = gedrag dat belangrijke normen of waarden van de
organisatie schendt en daardoor het functioneren van de organisatie en/of het welzijn van haar
leden in gevaar brengt
- Gericht naar organisatie bvb stelen, steeds te laat komen
- Gericht naar individuen bvb pesten
4 Werkgerelateerde attitudes
1) ORGANISATIEBINDING / -BETROKKENHEID
4
1 Organisatie
Organisatie = een samenwerking tussen twee of meerdere mensen om een bepaald doel te bereiken
Organisatiestructuur = systeem dat aangeeft hoe taken formeel worden verdeeld, gegroepeerd en
gecoördineerd
Wordt schematisch weergeven in een organogram: duidelijke rolverdeling + wie wie is (= hiërarchie)
Missie = waarvoor (de mensen van) een organisatie staat (staan); wie we zijn
Bvb wij zijn een milieubewuste organisatie die in staat voor onze planeet
Visie = algemene voorstelling van de toekomst van een organisatie; waarvoor we gaan, wat we willen
bereiken
Bvb wij streven naar vernieuwing, verbetering
Waarden = binnen die missie en visie drukken we bepaalde waarden uit van hoe er in een organisatie
gewerkt wordt
Bvb verantwoordelijk, vriendelijk tegen anderen, klantgericht, succesvol zijn
Stakeholders = iedereen die (een) belang heeft bij wat de organisatie doet
Bvb aandeelhouders, werknemers, leveranciers, klanten, omwonenden, samenleving
2. Belang van mens & organisatie
Onderzoek: Waarom verlaten werknemers hun organisatie wel/niet? Wat maakt dat werknemers
graag werken?
- Niet loon en andere arbeidsvoorwaarden zijn het belangrijkst
- Wel de kwaliteit van het werk en een stimulerende omgeving
Organisatiepsychologie: wetenschappelijke kennis verwerven over de relatie(s) tussen variabelen
--> om gedrag, emoties en attitudes in organisaties en de samenleving te begrijpen en te voorspellen
Kwalitatief onderzoek: bvb interviews, historische documenten
Kwantitatief onderzoek
1) EXPERIMENTEEL ONDERZOEK
Sterke interne validiteit
- Goed voor oorzaak-gevolg conclusie
- Niet voor te veralgemenen want is in kunstomgeving
1
,Bvb bij wie gaan de werknemers zicht het best gedragen?
groep 1 = met goede leiding
groep 2 = met slechte leiding
2) SURVEY-ONDERZOEK
Sterke externe validiteit
- Goed voor stellingen, schalen dus verbanden te zien
- Resultaten kan je hier wel veralgemenen
Meer overwerken --> meer workaholics
Meer perfectionisten --> meer
workaholics
--> overwerken en perfectionisme
beïnvloeden ook elkaar
Weinig absolute uitspraken: gemiddelden, omstandigheden
3. Uitdagingen voor mens & organisatie
- Reageren op economisch zware tijden
- Innovatie en verandering stimuleren
- Werknemers en het juiste evenwicht tussen werk en privéleven
- Ethisch gedrag
2
,ATTITUDES EN WERKTEVREDENHEID
1 Attitude
Een basishouding die je hebt tegenover dingen, mensen, bepaald gedrag, of gebeurtenissen
- Vrij stabiel
- Kunnen wel veranderen onder bepaalde omstandigheden
- Zijn positief of negatief gekleurd
Cognitief = gedachten
Affectief = gevoelens, emoties
Gedragsintentie = de intentie die ik heb om te doen
2 Attitudes, gedrag en cognitieve dissonantie
Oorspronkelijk: mens is rationeel; attitudes sturen gedrag
Kritiek van Festinger: attitudes volgen op gedrag ipv andersom (bvb gedrag goedpraten)
- Gedrag en attitudes kunnen elkaar beïnvloeden
- Mensen streven naar consistentie (attitudes en gedrag op één lijn) en een positief zelfbeeld
Cognitieve dissonantie = elke mogelijke inconsistentie (bepaalde waarden botsen) die iemand kan
waarnemen tussen meerdere attitudes of tussen gedrag en attitudes --> onaangenaam gevoel;
behoefte aan rechtlijnigheid
Hoe cognitieve dissonantie verminderen?
- Veranderen attitudes (“je leeft maar één keer”)
- Veranderen gedrag (gezonder leven)
- Verschil tussen gedrag & attitude rationaliseren (weerleggen van het gedrag, waarden gaan
goed praten, ontkennen, beargumenteren, minimaliseren)
Wanneer cognitieve dissonantie verminderen?
- Belang van attitudes (bij iets zeer belangrijks en met veel invloed)
- Invloed/controle die je over zaken hebt (of denkt te hebben)
- Beloning van dissonantie
3
, Conclusie
- Ons gedrag vormt onze attitudes
- Onze attitudes sturen ons gedrag
- Sterkte hangt af van verschillende factoren
- Belang van attitude
- Mate van specificiteit
3 Gedrag op het werk
Verzuim/absenteïsme = ongeplande afwezigheid (ziekte) van werknemers tijdens werktijden
(geoorloofd bvb door doktersattest versus ongeoorloofd bvb overslapen)
- Geoorloofd = wit verzuim (echt ziek)
- Ongeoorloofd = grijs (een beetje maar overdreven) / zwart (niet echt ziek) verzuim
- Er wordt gekeken naar een gemiddelde over al de werknemers van afwezigheid (niet
individueel) en wordt in cijfers uitgedrukt
Verloop/verloopintentie = het verlaten van de organisatie
- Vrijwillig: ontslag
- Natuurlijk: pensioen
- Onvrijwillig: ontslagen
Voorbeeldig werkgedrag/extra-rolgedrag/OCB = het vrijwillig opnemen van taken die bijdragen aan
de effectiviteit van de organisatie (gedrag dat je vrijwillig doet en niet verwacht wordt > ongewenst
gedrag)
- Gericht naar organisatie bvb aanwezig zijn op events die niet verplicht zijn, maar wel
belangrijk zijn voor de organisatie (zoals opendeurdagen)
- Gericht naar individuen bvb een collega helpen die ziek geweest is
Ongewenst/ongepast/deviant gedrag = gedrag dat belangrijke normen of waarden van de
organisatie schendt en daardoor het functioneren van de organisatie en/of het welzijn van haar
leden in gevaar brengt
- Gericht naar organisatie bvb stelen, steeds te laat komen
- Gericht naar individuen bvb pesten
4 Werkgerelateerde attitudes
1) ORGANISATIEBINDING / -BETROKKENHEID
4
