Samenvatting overheidsaansprakelijkheid

Overheidsaansprakelijkheid
Algemeen

Ieder draagt
zijn eigen
schade




Alterum non
laedere
Niet bij de
ander schade
veroorzaken
Ieder draagt zijn eigen schade: Benadeelde zal actie moeten ondernemen
om schade vergoed te krijgen en als overheid niet wil betalen, moet die
een rechtszaak starten en heeft daarin stelplicht en bewijslast.

Overheid:
- Als privépersoon: Volledig privaatrecht
o Potlodenovereenkomst
- Beheer van het publieke domein: Tussenrol
o Aanleg van wegen en dijken
- Uitoefening van overheidsgezag: Volledig publiekrecht
Trias politica
- Wetgeving
o Formele wetgeving
- Uitvoering
- Rechtspraak
Aansprakelijkheid:
- Vroeger: Schadevergoeding.
- Nu: Handhaving van aanspraken: Remedie
o Rechtsherstel
o Preventie
o Wanprestatie
o Nakoming vorderen

, - Herstel geschonden aanspraken?
Art. 6:162 BW Égalité-beginsel
Bij onrechtmatige overheidsdaad Bij rechtmatige overheidsdaad
Gelijkheid voor de openbare lasten.
Schade vergoeden om te doen aan Alleen vergoeden boven hetgeen
rechtsherstel: Gelaedeerde in de dat boven het maatschappelijk
situatie brengen waar die in zou risico uitkomt
zijn geweest wanneer
schadeveroorzakende gebeurtenis
niet zou zijn gebeurd: Restitutio in
integrum
Gedachte: Allemaal wel eens last
van de overheid, maar als het te
gek wordt, dan moet de overheid in
compensatie voorzien
Schadecompensatie Nadeelcompensatie
Iustitia commutativa Iustitia distribituva
Schade vergoeden van fout die is Verdelen van de schade van de
veroorzaakt door de een en schade enkeling over de maatschappij
veroorzaakt bij de ander

Bijzondere positie overheid in vergelijking met particulier

- Sneller of minder snel overheid aansprakelijk
o Sneller
 Meer verwachtingen van de overheid want bijzondere
deskundigheid
 Zorgplicht
 HR Bedrijfsvereniging/Boulogne
o Bij beschikkingenfabriek is het redelijker om
de schuld ten laste te laten bij de
gemeenschap dan om de schuld te laten bij
die ene gedupeerde van de onrechtmatige
daad.
o Minder snel
 Bepaalde immuniteiten voor de overheid, maar niet
zoveel
 Immuniteit kent verschillende vormen
o Volledige uitsluiting van bepaalde
schadesoorten of benadeelden van
vergoeding
o Limitering van de omvang van de
vergoedingsplicht
o Klassieke immuniteit
 Oorzaker van de schade is ontheven
van de vergoedingsplicht

,  Formele immuniteiten
 Materiële immuniteiten
 Overheid voor publiek/algemeen belang, terwijl bedrijf
voor commercieel belang.
 Om taken te vervullen, moet je publiekrechtelijke
bevoegdheden hebben en daar horen ook
specifieke normen bij
 Rechter v bestuur; trias politica
o Rechter moet beleidsruimte van het
openbaar bestuur respecteren
 Bij wetgeving: Moet voldoen aan hoger
recht. Geen toetsing aan redelijkheid
en billijkheid.
o Toetsingsverbod: Art. 94 Gw
 Toezichthoudersaansprakelijkheid: Terughoudend
toetsen

Doelen overheidsaansprakelijkheid:

- Klassieke doel: Vergoeden van schade
o Onrechtmatige daad: Herstel van het slachtoffer in de positie
die hij zou hebben gehad als de onrechtmatige daad niet
gepleegd zou zijn.
o Bij rechtmatige daad: Alles vergoeden boven maatschappelijk
risico
- Spreiding
o Schade spreiden over de gemeenschap
- Gedragsprikkel
- Verbonden aan het wezen van de rechtsstaat
o Verschillende smaken
 Overheidsaansprakelijkheid is sterk verbonden met het
rechtsstaatidee
 Overheidsaansprakelijkheid is van het constitutionele
weefsel
 Overheidsaansprakelijkheid is een wezenlijk of
fundamenteel element van onze rechtsstaat
o Overheidsaansprakelijkheid een voorwaarde voor het bestaan
van de rechtsstaat? Volgens auteurs wel.
 Burgers kennen rechten en plichten. Rechten zijn
afdwingbaar via gebods- of verbodsvorderingen of – bij
appellabele besluiten – via procedures van bezwaar en
beroep. Maar als de belangen van de burger al
onomkeerbaar zijn aangetast, blijft schadevergoeding

, over om aan het recht ontleende aanspraak te
handhaven.
 Rechtsbescherming  Effectieve bescherming van
rechten en plichten van de burger: EHRM
o Recht op een eerlijk proces
o Recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel ( of
‘effective remedy’)

Bevoegdheidsverdeling
Burgerlijke rechter:
- Bevoegdheid
o Altijd bevoegd wanneer de burger zich beroept op civiel recht
 Objectum litis: Guldemond/Noordwijkerhout jo
Limmen/Houtkoop jo art. 112 Gw
o Kan zich niet onbevoegd verklaren, zeggen dit is geen
burgerlijk recht
- Ontvankelijkheid
o Staat voldoende waarborgen omklede rechtsgang open bij
bijzondere rechter?
o Procesbelang
Bestuursrechter: Besluit + uitbreidingen/beperkingen
- Bevoegdheid
o Via appellabel besluit: Art. 8:1 jo 7:1 Awb
 Beperkingen:
 Art. 8:3 Awb
 Art. 8:4 Awb
 Art. 8:5 Awb
 Uitbreidingen: Art. 8:2 Awb
 Feitelijke handelingen binnen ambtenarenrecht en
vreemdelingenrecht
- Ontvankelijkheid
o Belanghebbende: Art. 1:2 Awb
 Kring die te maken hebben met het besluit
o Procesbelang
 Belanghebbenden hebben voldoende procesbelang als
zij een bestuursrechtelijk rechtsmiddel tegen een besluit
instellen zuiver om hun recht op schadevergoeding veilig
te stellen

Bij besluitenaansprakelijkheid: Art. 8:89 BW.

Formele rechtskracht
Bij besluitenaansprakelijkheid  zie ook ketenbesluitvorming