Inhoud Cultuur en diversiteitsstudies
Hoofdstuk 1 Wat is cultuur?.........................................................................5
1.1 Inleiding..............................................................................................5
1.2 Antropologie en cultuur......................................................................5
1.2.1 Antropologie ontstaat in een tijdskader........................................5
1.2.2 Antropologie.................................................................................7
1.3 Cultuurdefinities..................................................................................7
1.3.1 De voorlopers – cultuur omschreven vanuit het evolutionisme....7
1.3.2 De studie van cultuur krijgt haar actuele vorm..........................11
1.3.3 Actuele definitie van cultuur.......................................................13
Hoofdstuk 2 Actuele visies en thema’s in cultuurstudies...........................14
2.1 Interpretatieve benadering...............................................................14
2.2 Aspecten in de actuele studie van cultuur........................................14
2.2.1 Focus op verschil of gelijkenis....................................................14
2.2.2 Eigenschappen van cultuur........................................................15
Hoofdstuk 3 Deze culturele context...........................................................17
3.1 Inleiding............................................................................................17
3.2 Deze tijd............................................................................................17
3.3 Wat typeert deze tijd?.......................................................................18
3.3.1 Opvattingen zijn tijdelijk.............................................................18
3.3.2 De differentiatie van culturele sferen.........................................18
3.3.3 Belang van het zelf.....................................................................18
3.3.4 Individualisering.........................................................................19
3.3.5 Belang van spektakel en media..................................................19
Hoofdstuk 4 Globalisering en lokaliteit.......................................................20
4.1 Inleiding............................................................................................20
4.2 Aanleiding tot globalisering..............................................................20
4.3 Wat is globalisering?.........................................................................21
4.4 De netwerksamenleving – een vorm van globalisering.....................22
Hoofdstuk 5 Duurzaamheid........................................................................23
5.1 Inleiding: denken over en voor de mensheid....................................23
5.2 Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (Agenda 30)........................24
1
, 5.3 Historiek en aanloop.........................................................................25
5.4 Kernfilosofie van de SDG’s................................................................25
5.5 Aanleiding tot de SDG’s....................................................................26
5.5.1 Exploderende wereldbevolking...................................................26
5.5.2 Verstedelijking............................................................................26
5.5.3 Bevolkingstoename in België......................................................27
5.5.4 Milieu en milieuproblemen..........................................................27
5.6 Onderliggende visie van de SDG’s....................................................27
5.6.1 Ons economisch denken moet anders: het donut-model werd
ontwikkeld door Kate Raworth, een econome van Oxford...................27
5.6.2 Mensenrechten als spil...............................................................28
5.6.3 De 5 dimensies: People, Planet, Prosperity, Peace, Partnership
centraal................................................................................................28
5.7 Tenslotte...........................................................................................29
Hoofdstuk 6 Migratie..................................................................................30
6.1 Inleiding............................................................................................30
6.2 Migratie in België..............................................................................32
6.3 Migratie voor 1990............................................................................33
6.4 Migratie na 1990...............................................................................36
7. Diversiteit...............................................................................................37
7.1 Inleiding............................................................................................37
7.2 Diversiteit.........................................................................................37
7.3 Super-diversiteit................................................................................38
7.4 Inclusie – integratie...........................................................................39
7.4.1 Acculturatiestrategieën..............................................................39
7.4.2 Integratie en inburgering in Vlaanderen.....................................40
7.4.3 Inclusieve samenleving...............................................................41
7.4.4 Integratie of inclusie: Personen met een handicap.....................42
Hoofdstuk 8 Kruispuntdenken: denken over diversiteit en sociale
ongelijkheid................................................................................................44
8.1 Ontstaan van kruispuntdenken.........................................................44
8.2 Een aantal kenmerken van het kruispuntdenken..............................46
8.2.1 Continuüm of spectrum..............................................................46
8.2.2 Multidimensionaal.......................................................................47
2
, 8.2.3 Maatschappelijke verschillen zijn dynamisch.............................48
8.2.4 Meervoudige identiteiten............................................................48
8.2.5 Kruispunten................................................................................48
8.3 De voordelen van kruispuntdenken voor sociaal werk......................49
8.4 (Witte) privileges...............................................................................50
Hoofdstuk 9 Beeldvorming.........................................................................51
9.1 Etnocentrisme...................................................................................52
9.1.1 Omschrijving...............................................................................52
9.1.2 Eigenschappen...........................................................................52
9.2 Etniciteit, een valkuil?.......................................................................53
9.3 Cultuurrelatieve kijk..........................................................................54
9.4. Omgekeerd etnocentrisme..............................................................55
9.5 Racisme............................................................................................55
9.6 Culturele superioriteit als criterium in plaats van ras.......................56
9.6.1 Onverenigbaarheid als criterium: ‘neo-racisme’.........................56
9.6.2 Structureel racisme en racisme als ideologie.............................57
9.7 Discriminatie.....................................................................................57
9.7.1 Definitie......................................................................................57
9.7.2 Kenmerken van discriminatie.....................................................58
9.7.3 Hoe bestrijden?...........................................................................58
Hoofdstuk 10 Solidariteit............................................................................59
10.1 Wat is solidariteit............................................................................59
10.2 Bronnen van solidariteit..................................................................60
10.2.1 Wederzijdse afhankelijkheid.....................................................60
10.2.2 Normen en waarden.................................................................60
10.2.3 Strijd.........................................................................................60
10.2.4 Ontmoeting...............................................................................61
Hoofdstuk 11 Cultuur in Sociaal Werk........................................................61
11.1 Inleiding..........................................................................................61
11.2 Wat is cultuur voor sociaal werk.....................................................61
11.3 En sociaal werk?.............................................................................62
11.4 Waar zit cultuur?.............................................................................62
11.4.1 Cultureel erfgoed......................................................................62
3
, 11.4.2 Participatiebeleid......................................................................63
11.4.3 Cultureel leren en cultuureducatie...........................................64
11.4.4 De kunsten................................................................................64
11.4.5 Sociaal-cultureel werk...............................................................64
11.4.6 Amateurkunsten.......................................................................65
11.4.7 Circuskunsten en Vlaamse Gebarentaal...................................66
11.5 Wat zijn sociaal artistieke praktijken?.............................................66
Samenvatting Cultuur en Diversiteitsstudies
4
Hoofdstuk 1 Wat is cultuur?.........................................................................5
1.1 Inleiding..............................................................................................5
1.2 Antropologie en cultuur......................................................................5
1.2.1 Antropologie ontstaat in een tijdskader........................................5
1.2.2 Antropologie.................................................................................7
1.3 Cultuurdefinities..................................................................................7
1.3.1 De voorlopers – cultuur omschreven vanuit het evolutionisme....7
1.3.2 De studie van cultuur krijgt haar actuele vorm..........................11
1.3.3 Actuele definitie van cultuur.......................................................13
Hoofdstuk 2 Actuele visies en thema’s in cultuurstudies...........................14
2.1 Interpretatieve benadering...............................................................14
2.2 Aspecten in de actuele studie van cultuur........................................14
2.2.1 Focus op verschil of gelijkenis....................................................14
2.2.2 Eigenschappen van cultuur........................................................15
Hoofdstuk 3 Deze culturele context...........................................................17
3.1 Inleiding............................................................................................17
3.2 Deze tijd............................................................................................17
3.3 Wat typeert deze tijd?.......................................................................18
3.3.1 Opvattingen zijn tijdelijk.............................................................18
3.3.2 De differentiatie van culturele sferen.........................................18
3.3.3 Belang van het zelf.....................................................................18
3.3.4 Individualisering.........................................................................19
3.3.5 Belang van spektakel en media..................................................19
Hoofdstuk 4 Globalisering en lokaliteit.......................................................20
4.1 Inleiding............................................................................................20
4.2 Aanleiding tot globalisering..............................................................20
4.3 Wat is globalisering?.........................................................................21
4.4 De netwerksamenleving – een vorm van globalisering.....................22
Hoofdstuk 5 Duurzaamheid........................................................................23
5.1 Inleiding: denken over en voor de mensheid....................................23
5.2 Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (Agenda 30)........................24
1
, 5.3 Historiek en aanloop.........................................................................25
5.4 Kernfilosofie van de SDG’s................................................................25
5.5 Aanleiding tot de SDG’s....................................................................26
5.5.1 Exploderende wereldbevolking...................................................26
5.5.2 Verstedelijking............................................................................26
5.5.3 Bevolkingstoename in België......................................................27
5.5.4 Milieu en milieuproblemen..........................................................27
5.6 Onderliggende visie van de SDG’s....................................................27
5.6.1 Ons economisch denken moet anders: het donut-model werd
ontwikkeld door Kate Raworth, een econome van Oxford...................27
5.6.2 Mensenrechten als spil...............................................................28
5.6.3 De 5 dimensies: People, Planet, Prosperity, Peace, Partnership
centraal................................................................................................28
5.7 Tenslotte...........................................................................................29
Hoofdstuk 6 Migratie..................................................................................30
6.1 Inleiding............................................................................................30
6.2 Migratie in België..............................................................................32
6.3 Migratie voor 1990............................................................................33
6.4 Migratie na 1990...............................................................................36
7. Diversiteit...............................................................................................37
7.1 Inleiding............................................................................................37
7.2 Diversiteit.........................................................................................37
7.3 Super-diversiteit................................................................................38
7.4 Inclusie – integratie...........................................................................39
7.4.1 Acculturatiestrategieën..............................................................39
7.4.2 Integratie en inburgering in Vlaanderen.....................................40
7.4.3 Inclusieve samenleving...............................................................41
7.4.4 Integratie of inclusie: Personen met een handicap.....................42
Hoofdstuk 8 Kruispuntdenken: denken over diversiteit en sociale
ongelijkheid................................................................................................44
8.1 Ontstaan van kruispuntdenken.........................................................44
8.2 Een aantal kenmerken van het kruispuntdenken..............................46
8.2.1 Continuüm of spectrum..............................................................46
8.2.2 Multidimensionaal.......................................................................47
2
, 8.2.3 Maatschappelijke verschillen zijn dynamisch.............................48
8.2.4 Meervoudige identiteiten............................................................48
8.2.5 Kruispunten................................................................................48
8.3 De voordelen van kruispuntdenken voor sociaal werk......................49
8.4 (Witte) privileges...............................................................................50
Hoofdstuk 9 Beeldvorming.........................................................................51
9.1 Etnocentrisme...................................................................................52
9.1.1 Omschrijving...............................................................................52
9.1.2 Eigenschappen...........................................................................52
9.2 Etniciteit, een valkuil?.......................................................................53
9.3 Cultuurrelatieve kijk..........................................................................54
9.4. Omgekeerd etnocentrisme..............................................................55
9.5 Racisme............................................................................................55
9.6 Culturele superioriteit als criterium in plaats van ras.......................56
9.6.1 Onverenigbaarheid als criterium: ‘neo-racisme’.........................56
9.6.2 Structureel racisme en racisme als ideologie.............................57
9.7 Discriminatie.....................................................................................57
9.7.1 Definitie......................................................................................57
9.7.2 Kenmerken van discriminatie.....................................................58
9.7.3 Hoe bestrijden?...........................................................................58
Hoofdstuk 10 Solidariteit............................................................................59
10.1 Wat is solidariteit............................................................................59
10.2 Bronnen van solidariteit..................................................................60
10.2.1 Wederzijdse afhankelijkheid.....................................................60
10.2.2 Normen en waarden.................................................................60
10.2.3 Strijd.........................................................................................60
10.2.4 Ontmoeting...............................................................................61
Hoofdstuk 11 Cultuur in Sociaal Werk........................................................61
11.1 Inleiding..........................................................................................61
11.2 Wat is cultuur voor sociaal werk.....................................................61
11.3 En sociaal werk?.............................................................................62
11.4 Waar zit cultuur?.............................................................................62
11.4.1 Cultureel erfgoed......................................................................62
3
, 11.4.2 Participatiebeleid......................................................................63
11.4.3 Cultureel leren en cultuureducatie...........................................64
11.4.4 De kunsten................................................................................64
11.4.5 Sociaal-cultureel werk...............................................................64
11.4.6 Amateurkunsten.......................................................................65
11.4.7 Circuskunsten en Vlaamse Gebarentaal...................................66
11.5 Wat zijn sociaal artistieke praktijken?.............................................66
Samenvatting Cultuur en Diversiteitsstudies
4
