DEEL II: STRAFWET
LEGALITEITSBEGINSEL
begripsomschrijving
Hoeksteen v klassiek strafrecht
- zowel misdrijf als straf moeten door de wet worden bepaald
- Oorsprong in kritieken op strafrecht v vorst en voor vorst uit ancien régime
- Vastlegging (straffen) dr instrument dat gemeenschap vertegenwoordigt
(de wet)
- Zorgt vr rechtsbescherming en rechtszekerheid, steunend op principes v
rechtsstaat en democratie
Bv. Chinese man wordt verdacht vr betrokkenheid v uitbuiten v jonge en minder
jonge vrouwen. Man is onderworpen aan verschillende maatregelen (afluisteren,
gps-tracking). Legaliteitsbeginsel zorgt ervoor dat de procureur het enkel kan
doen als er aanwijzigingen zijn
Bv. Nieuwe politieke partij aan macht, beslist om bedelaars strafbaar te maken.
Het legaliteitsbeginsel zorgt ervoor dat het niet toegepast kan worden op
gebeurtenissen die voorkwamen voor die partij aan de macht waren
Geen misdrijf, geen straf zonder wet
- Ontstaan legaliteitsbeginsel?
o 18e eeuw = start legaliteitsbeginsel (Verlichting)
o Beccaria en Feuerbach: legaliteitsbeginsel moet verankerd zijn in
strafrechtssystem
strafwet, grondwet, internationaal recht
- Waar legaliteitsbeginsel te vinden?
o Strafwet
o Grondwet
o Internationaal recht (EVRM)
- Niet wereldwijd erkend ook andere systemen waar legaliteitsbeginsel
niet zozeer v toepassing is
o Bv religieuze overtruigingen
o fatwa (wereldwijde doodstraf) uitgesproken over man die boek heeft
geschreven over islam
=> doodstraffen worden uitgesproken op manier die wij niet kennen (want
wij hebben
legaliteitsbeginsel)
1
, Rechtszekerheid
- Lex-certa beginsel = wetgever moet op voldoende precieze wijze
aangeven wat strafbaar is en welke straffen gelden, zodat de bepaling, op
zichzelf of in context met andere bepalingen gelezen, voldoende zekerheid
biedt om te weten wat de mogelijke strafrechtelijke gevolgen van
gedragingen zijn
Absoluut mensenrecht = je mag geen afwijkingen hebben
Lex certa = beginsel van zekere wet wetgever moeten duidelijke wetgevingen
opstellen (moet ook duidelijk zijn voor de burgers) ook in praktijk!
Bv drugswet:
- Bv mensenhandel met oog op economische exploitatie: ontstaan wanneer
mensen in mensonwaaridge omstandigheden leven
wanneer Roemenen naar hier komen om te werken (8euro/uur) en
gehuisvest worden
in omstandigheden die niet comfortabel zijn
wet
Beslissingen v wetgevende organen
- Wet
o Beslissingen v/d federale wetgevende macht maken wetten voor
heel Belgie (formele zin)
o Beslissingen v/d wetgevende organen maken wetten voor
gemeenschappen en regio’s
• Wet kan ook decreet, ordonnantie,
provinciaal/gemeentelijke reglement of ordening zijn
• Wet kan ook genummerd koninklijk besluit zijn waarbij
de koning of andere bijzondere/buitengewone machten
in bijzondere omstandigheden v crisis ipv wetgever
optreden
o Uitvoerende macht uitvoering geven aan wetten
Krachtens de wet
- Wetgever moet niet elk aspect v strafbepaling volledig zelf regelen
essentiele elementen v strafbaarstelling vastleggen en verdere precisering
delegeert aan uitvoerende macht
2
, - Kaderwetten, opdrachtwetten, blanco-strafwetten: wetgever schept kader
waarbinnen bepaalde gedragingen strafbaar zijn maar invulling wordt
overgegeven aan uitvoerende macht
- Bv drugswet (zie boek)
- Bv een kaderwet bepaalt dat gevaarlijk rijden strafbaar is, maar laat de
uitvoerende macht (bv regering of politie) zelf beslissen welke specifieke
verkeerssituaties als gevaarlijk worden beschouwd
o ‘krachtens de wet’: regels zijn dr of obv de wet opgesteld
o ‘bij de wet’: elke specifieke straf moet volledig in de wet zelf
beschreven staan
Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend
Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend
o Basisprincipe: op moment dat er een misdrijf gepleegd wordt, is er een wet
waarin misdrijf en toepasselijke straf beschreven staat
• Uitzondering: bestraffing vr bepaalde misdrijven waar op dat
moment geen straf op werd gesteld (bestond)
§ Bepaalde gedragingen zijn zodanig erg dat de kwalificatie
ervan als misdrijf algemeen geaccepteerd wordt
acceptatie ligt niet vast in bepaalde/conrete wetten maar
wordt
afgeleid uit algemene rechtsbeginselen
* Algemene rechtsbeginselen: fundamentele ideeen die ten
grondslag liggen aan rechtssysteem en die helpen wetten te
interpreteren en toe te passen
bv rechtszekerheid, gelijkheid
- Achtergrond
o Case: Na WOII zijn internationale straftribunalen opgezet in Neurenberg
waar Duitse en Japanse oorlogsmisdadigers terecht stonden vr misdaden
tgn vrede, oorlogsmisdaden en misdaden tgn de mensheid
o Omschrijving v misdrijven is pas na WOII en dus na feiten tot stand
gekomen
à Reactie misdadigers: we kunnen niet bestrafd worden want
misdrijven bestonden nog niet op het moment dat ze werden
gesteld
à Reactie tribunalen: niet geldig, in algemeen bewustzijn van
de volkerengemeenschap wordt zo’n gedrag als strafbaar
gezien
SM wel problematisch in strafrecht:
3
LEGALITEITSBEGINSEL
begripsomschrijving
Hoeksteen v klassiek strafrecht
- zowel misdrijf als straf moeten door de wet worden bepaald
- Oorsprong in kritieken op strafrecht v vorst en voor vorst uit ancien régime
- Vastlegging (straffen) dr instrument dat gemeenschap vertegenwoordigt
(de wet)
- Zorgt vr rechtsbescherming en rechtszekerheid, steunend op principes v
rechtsstaat en democratie
Bv. Chinese man wordt verdacht vr betrokkenheid v uitbuiten v jonge en minder
jonge vrouwen. Man is onderworpen aan verschillende maatregelen (afluisteren,
gps-tracking). Legaliteitsbeginsel zorgt ervoor dat de procureur het enkel kan
doen als er aanwijzigingen zijn
Bv. Nieuwe politieke partij aan macht, beslist om bedelaars strafbaar te maken.
Het legaliteitsbeginsel zorgt ervoor dat het niet toegepast kan worden op
gebeurtenissen die voorkwamen voor die partij aan de macht waren
Geen misdrijf, geen straf zonder wet
- Ontstaan legaliteitsbeginsel?
o 18e eeuw = start legaliteitsbeginsel (Verlichting)
o Beccaria en Feuerbach: legaliteitsbeginsel moet verankerd zijn in
strafrechtssystem
strafwet, grondwet, internationaal recht
- Waar legaliteitsbeginsel te vinden?
o Strafwet
o Grondwet
o Internationaal recht (EVRM)
- Niet wereldwijd erkend ook andere systemen waar legaliteitsbeginsel
niet zozeer v toepassing is
o Bv religieuze overtruigingen
o fatwa (wereldwijde doodstraf) uitgesproken over man die boek heeft
geschreven over islam
=> doodstraffen worden uitgesproken op manier die wij niet kennen (want
wij hebben
legaliteitsbeginsel)
1
, Rechtszekerheid
- Lex-certa beginsel = wetgever moet op voldoende precieze wijze
aangeven wat strafbaar is en welke straffen gelden, zodat de bepaling, op
zichzelf of in context met andere bepalingen gelezen, voldoende zekerheid
biedt om te weten wat de mogelijke strafrechtelijke gevolgen van
gedragingen zijn
Absoluut mensenrecht = je mag geen afwijkingen hebben
Lex certa = beginsel van zekere wet wetgever moeten duidelijke wetgevingen
opstellen (moet ook duidelijk zijn voor de burgers) ook in praktijk!
Bv drugswet:
- Bv mensenhandel met oog op economische exploitatie: ontstaan wanneer
mensen in mensonwaaridge omstandigheden leven
wanneer Roemenen naar hier komen om te werken (8euro/uur) en
gehuisvest worden
in omstandigheden die niet comfortabel zijn
wet
Beslissingen v wetgevende organen
- Wet
o Beslissingen v/d federale wetgevende macht maken wetten voor
heel Belgie (formele zin)
o Beslissingen v/d wetgevende organen maken wetten voor
gemeenschappen en regio’s
• Wet kan ook decreet, ordonnantie,
provinciaal/gemeentelijke reglement of ordening zijn
• Wet kan ook genummerd koninklijk besluit zijn waarbij
de koning of andere bijzondere/buitengewone machten
in bijzondere omstandigheden v crisis ipv wetgever
optreden
o Uitvoerende macht uitvoering geven aan wetten
Krachtens de wet
- Wetgever moet niet elk aspect v strafbepaling volledig zelf regelen
essentiele elementen v strafbaarstelling vastleggen en verdere precisering
delegeert aan uitvoerende macht
2
, - Kaderwetten, opdrachtwetten, blanco-strafwetten: wetgever schept kader
waarbinnen bepaalde gedragingen strafbaar zijn maar invulling wordt
overgegeven aan uitvoerende macht
- Bv drugswet (zie boek)
- Bv een kaderwet bepaalt dat gevaarlijk rijden strafbaar is, maar laat de
uitvoerende macht (bv regering of politie) zelf beslissen welke specifieke
verkeerssituaties als gevaarlijk worden beschouwd
o ‘krachtens de wet’: regels zijn dr of obv de wet opgesteld
o ‘bij de wet’: elke specifieke straf moet volledig in de wet zelf
beschreven staan
Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend
Algemene beginselen die door de volkerengemeenschap worden erkend
o Basisprincipe: op moment dat er een misdrijf gepleegd wordt, is er een wet
waarin misdrijf en toepasselijke straf beschreven staat
• Uitzondering: bestraffing vr bepaalde misdrijven waar op dat
moment geen straf op werd gesteld (bestond)
§ Bepaalde gedragingen zijn zodanig erg dat de kwalificatie
ervan als misdrijf algemeen geaccepteerd wordt
acceptatie ligt niet vast in bepaalde/conrete wetten maar
wordt
afgeleid uit algemene rechtsbeginselen
* Algemene rechtsbeginselen: fundamentele ideeen die ten
grondslag liggen aan rechtssysteem en die helpen wetten te
interpreteren en toe te passen
bv rechtszekerheid, gelijkheid
- Achtergrond
o Case: Na WOII zijn internationale straftribunalen opgezet in Neurenberg
waar Duitse en Japanse oorlogsmisdadigers terecht stonden vr misdaden
tgn vrede, oorlogsmisdaden en misdaden tgn de mensheid
o Omschrijving v misdrijven is pas na WOII en dus na feiten tot stand
gekomen
à Reactie misdadigers: we kunnen niet bestrafd worden want
misdrijven bestonden nog niet op het moment dat ze werden
gesteld
à Reactie tribunalen: niet geldig, in algemeen bewustzijn van
de volkerengemeenschap wordt zo’n gedrag als strafbaar
gezien
SM wel problematisch in strafrecht:
3
