Anatomie & fysiologie vd mens
ANATOMIE & FYSIOLOGIE VAN HET
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
INLEIDING
OPBOUW
Cavum oris = Mondholte: - keelgat met amandelen
- gebit
- speekselklieren
- tong
Pharynx = Keelholte
Oesophagus = Slokdarm
Gaster, venter = Maag
Intestinum = Dunne darm: - duodenum = twaalfvingerige darm
- jejunum = nuchtere darm
- ileum = kronkeldarm
Dikke darm: - caecum = blinde darm met appendix
- colon = karteldarm
- rectum = endeldarm met anus
Pancreas = Alvleesklier
Hepar = Lever met galblaas
Buikholte met peritoneum
OVERZICHT
Spijsverteringsstelsel = maagdarmkanaal + accessoire structuren
1
,Anatomie & fysiologie vd mens
FUNCTIES
= opgedeeld in 6 processen
Ingestie = voedsel opnemen via de mond
Mechanische verwerking = kneden vh voedsel & vermengen met verteringssappen
Vertering = chemische afbraak vn voedsel
Secretie = afgifte vn water, zuren, enzymes & buffers
Opname = verplaatsing vn organische moleculen, water & vitamines nr de interstitiële vloeistof rond het
spijsverteringskanaal
Uitscheiding = verwijdering vn afvalstoffen uit het lichaam
+ niet-specifieke afweer tegen chemische & biologische bedreigingen
UNIVERSELE OPBOUW VAN DE WAND
Mucosa = slijmvlies: - epitheellaag
- lamina propria met kliertjes = doorbloed
- muscularis mucosae = glad spierlaagje
Submucosa = bindweefsel: - bloed- & lymfevaten
- zenuwplexussen vd darm
Muscularis externa: - gladde spierlaag (peristaltiek!)
- kringspierlaag = circulair
- laag lengtespieren = longitudinaal
Buitenste bindweefsellaag: - binnen buikholte = serosa
- buiten buikholte = adventitia
De verschillende lagen zijn anatomisch aangepast ad functie vh orgaan
→ bv. dunne darm: geplooide mucosa voor zo groot mogelijk oppervlak
Peristaltiek = manier waarop voedsel voortbewogen wordt door
het spijsverteringskanaal
→ peri = rond
→ stalsis = vernauwing
Autonome spiercellen veroorzaken contractiegolven
→ cycli van gecoördineerde samentrekkingen
→ circulaire spieren achter de inhoud trekken samen
zodat de inhoud nt meer achteruit kan
→ lengtespieren contraheren zodat de af te leggen weg
korter wordt
→ contractiegolf vd kringspieren duwen inhoud id juiste
richting
2
,Anatomie & fysiologie vd mens
MONDHOLTE
BEGRENZING
Proximaal = vooraan: mondopening & lippen
Lateraal: wangen
Craniaal = bovenaan: gehemelte
Distaal = achteraan: keelgat & gehemeltebogen
Caudaal = onderaan: tong & mondbodemspieren
FUNCTIES
Biologisch: - opnamevoedsel
- zuigen, happen, …
- smaak
- kauwen
- bevochtigt & vermengt voedsel
- initiëren vd slikreflex
Niet-biologisch: - resonantie
- articulatie
- mimiek
- zoenen
- fluiten
-…
GEBIT
2 tandbogen volwassen gebit: - 4x 2 snijtanden
- 4x 1 hoeltand
- 4x 2 voorkiezen
- 4x 2-3 ware kiezen
→ tandformule = 2/1/2/3
3
, Anatomie & fysiologie vd mens
SPEEKSELKLIEREN
Gang vn Wharton = afvoerbuis onderkaakspeekselklier
Caruncula = uitmonding vd onderkaakspeekselklier
→ glandula submandibularis
Gang vn Stenton = afvoerbuis oorspeekselklier
→ glandula parotis
1-1,5l speeksel/dag: - water (99,4%)
- slijmstoffen
- ionen & buffers
- enzymen
- antistoffen (Ig A)
Functies: - bevochtigen vn voedsel
- oplossen vn chemische stoffen (smaak!)
- spoelen vd mond
- vertering koolhydraten
- antibacteriële werking (Ig A & lysosomen)
TONG
= lingua
Functies: - smaak (zuur, bitter, zoet, zout & umami)
- tast
- voedsel rond bewegen id mond & vermengen met speeksel
- initiëren vh slikproces
4
ANATOMIE & FYSIOLOGIE VAN HET
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
INLEIDING
OPBOUW
Cavum oris = Mondholte: - keelgat met amandelen
- gebit
- speekselklieren
- tong
Pharynx = Keelholte
Oesophagus = Slokdarm
Gaster, venter = Maag
Intestinum = Dunne darm: - duodenum = twaalfvingerige darm
- jejunum = nuchtere darm
- ileum = kronkeldarm
Dikke darm: - caecum = blinde darm met appendix
- colon = karteldarm
- rectum = endeldarm met anus
Pancreas = Alvleesklier
Hepar = Lever met galblaas
Buikholte met peritoneum
OVERZICHT
Spijsverteringsstelsel = maagdarmkanaal + accessoire structuren
1
,Anatomie & fysiologie vd mens
FUNCTIES
= opgedeeld in 6 processen
Ingestie = voedsel opnemen via de mond
Mechanische verwerking = kneden vh voedsel & vermengen met verteringssappen
Vertering = chemische afbraak vn voedsel
Secretie = afgifte vn water, zuren, enzymes & buffers
Opname = verplaatsing vn organische moleculen, water & vitamines nr de interstitiële vloeistof rond het
spijsverteringskanaal
Uitscheiding = verwijdering vn afvalstoffen uit het lichaam
+ niet-specifieke afweer tegen chemische & biologische bedreigingen
UNIVERSELE OPBOUW VAN DE WAND
Mucosa = slijmvlies: - epitheellaag
- lamina propria met kliertjes = doorbloed
- muscularis mucosae = glad spierlaagje
Submucosa = bindweefsel: - bloed- & lymfevaten
- zenuwplexussen vd darm
Muscularis externa: - gladde spierlaag (peristaltiek!)
- kringspierlaag = circulair
- laag lengtespieren = longitudinaal
Buitenste bindweefsellaag: - binnen buikholte = serosa
- buiten buikholte = adventitia
De verschillende lagen zijn anatomisch aangepast ad functie vh orgaan
→ bv. dunne darm: geplooide mucosa voor zo groot mogelijk oppervlak
Peristaltiek = manier waarop voedsel voortbewogen wordt door
het spijsverteringskanaal
→ peri = rond
→ stalsis = vernauwing
Autonome spiercellen veroorzaken contractiegolven
→ cycli van gecoördineerde samentrekkingen
→ circulaire spieren achter de inhoud trekken samen
zodat de inhoud nt meer achteruit kan
→ lengtespieren contraheren zodat de af te leggen weg
korter wordt
→ contractiegolf vd kringspieren duwen inhoud id juiste
richting
2
,Anatomie & fysiologie vd mens
MONDHOLTE
BEGRENZING
Proximaal = vooraan: mondopening & lippen
Lateraal: wangen
Craniaal = bovenaan: gehemelte
Distaal = achteraan: keelgat & gehemeltebogen
Caudaal = onderaan: tong & mondbodemspieren
FUNCTIES
Biologisch: - opnamevoedsel
- zuigen, happen, …
- smaak
- kauwen
- bevochtigt & vermengt voedsel
- initiëren vd slikreflex
Niet-biologisch: - resonantie
- articulatie
- mimiek
- zoenen
- fluiten
-…
GEBIT
2 tandbogen volwassen gebit: - 4x 2 snijtanden
- 4x 1 hoeltand
- 4x 2 voorkiezen
- 4x 2-3 ware kiezen
→ tandformule = 2/1/2/3
3
, Anatomie & fysiologie vd mens
SPEEKSELKLIEREN
Gang vn Wharton = afvoerbuis onderkaakspeekselklier
Caruncula = uitmonding vd onderkaakspeekselklier
→ glandula submandibularis
Gang vn Stenton = afvoerbuis oorspeekselklier
→ glandula parotis
1-1,5l speeksel/dag: - water (99,4%)
- slijmstoffen
- ionen & buffers
- enzymen
- antistoffen (Ig A)
Functies: - bevochtigen vn voedsel
- oplossen vn chemische stoffen (smaak!)
- spoelen vd mond
- vertering koolhydraten
- antibacteriële werking (Ig A & lysosomen)
TONG
= lingua
Functies: - smaak (zuur, bitter, zoet, zout & umami)
- tast
- voedsel rond bewegen id mond & vermengen met speeksel
- initiëren vh slikproces
4
