VOLLEDIGE SAMENVATTING RELIGIE

COLLEGE 1

Les 1 (04/10): wetenschap, technologie en de “zingevende
interesse”
Opzet

• Van ‘vraagstukken uit de godsdienstwetenschappen’ naar RZL
• Dit vak gaat niet enkel over religie gaan :
o Heel veel mensen hebben religieuze gevoeligheden > voorbeeld van
gedetineerden omgeving vs academische wereld
• Deze les gaat over het begrip ‘zingeving’
o = leidende concept van deze cursus
o Vandaag: cognitieve, manipulatieve en zingevende interesse
• Doelstellingen van dit vak : !!!
o 1) universiteit en ‘persoonsvorming’ : een vn de positieve zaken van katholiek
project is dat het oog heeft gehad voor het feit dat we MENS zijn, persoon zijn
naast onze functie/beroep
 Elke opleiding moet dus ook bijdragen tot de persoonsvorming
o 2) met het oog op de ‘disciplinary future self’ : later in je beroepsleven, je gaat
je functie bekleden MAAR het is belangrijk om ook in dat beroepsleven je
zingeving te ontwikkelen
 Je zal in je latere leven met kwesties te maken hebben die vallen
onder zingeving
 Bijv vak met gedetineerden in strafrecht master : die studenten komen
in contact met gedetineerden en die hun zingeving ontwikkelen
 => is wat ik nu doen, nog wel zinvol/rechtvaardig ? = zingevende vraag

Lessen/examen

• Deel over religie
o Vaak wordt religie gezien door sommigen als een soort mislukte wetenschap
 In die zin had religie wetenschappelijke ambities
o Gaat religie achteraf ? Hoe zit dat wereldwijd ?
o Hoe zit het met de vraag gesteld dat religie voor vele mensen helemaal gn
optie meer is ? Is het dan een redelijke optie om daar toch voor te kiezen en
wat betekent relativiteit?
• Deel over woede en straf
o Straf : in onze opvatting heeft dit te maken met betekenis/zingeving


1

,  Sommigen vatten “straf” op als een technische manier om mensen
beter te maken
• Deel over de goddelijke en menselijke wetenschap
o Wetten die in de bijbel staan en gewone wetten => verhouding ?
o Vaak denkt men dat religie en levensbeschouwing, iets dan de privésfeer is
o Bepaalde opvatting van politiek die een soort basisconsensus veronderstelt en
die consensus wordt bedreigd door religieuze opvattingen
 Zorgt zogezegd voor verdeeldheid DUS houdt het in de publieke sfeer
o => DIE opvatting gaan we bekritiseren : mensen moeten in de publieke sfeer
ook hun religieuze opvattingen kunnen uiten
o => adhv casus levenseuthanasie

Praktische zaken

• Te kennen voor examen : wat er gezegd is in de les
• Cursusmateriaal = ultra (lesopnames plus bijkomend materiaal)
• Lesopnames zijn er : blijven op toledo als er ng voldoende mensen nr les gaan
• Examen
o Meerkeuze (met giscorrectie) plus open vragen
 3 vragen waarin je essay moet schrijven
 6 meerkeuzevragen
o Deelname aan module/discussieforum (staat op 2 van de 20 punten)
 Daarin zal er gevraagd worden naar verbanden in de cursus, dat je de
stukken begrijpt en het geheel ziet
 2 keer opdracht krijgen op 8 november => tegen 29 november
 Opdracht: je gaat een vraag krigen en die moet je in eerste instantie
zelf beantwoorden
 Ong 250 woorden : positie nemen tav bepaalde vraag
 Bijv tav woede en straf : bijv wat vindt je van de doodstraf ?
 Discussiegroep van 20 personen
 Daarna heb je nog de tijd voor de deadline om zeker op 2/3 mensen
hun teksten te reageren
 => zo’n opdracht 2 keer
 => 3 bijdragen : 1 eigen bijdrage en 2 reacties op andere mensen
 => Bij niet respecteren van één deadline krijg je sws 0/2
 => deadlines : 8 november opdracht => discussielijn deadline 15
november => 29 november deadline
 EN 29 november opdracht => 6 december discussielijn deadline =>
13 december deadline
 Voor discussiefora geldt

2

,  Geen herkansing mogelijk
o Meerkeuzevragen niet altijd gemakkelijk

Zingeving

1. Leefwereld, wetenschap en redelijkheid

Concept “leefwereld”

• Dit zal ons doen begrijpen wat men met dit filmpje bedoelt
• Filosoof HUSSERL
o = Joodse geleerde in Duitsland en op het moment dat hij stierf was er gevaar dat
dat zou vernietigd worden door de Nazi
o Archief is hier in Leuven terecht gekomen
o Hij heeft heel veel nagedacht

• Leefwereld = “wereld waarin wij leven” (intersubjectief )
 Wereld waarin wij leven heeft bepaalde karakteristieken : waardoor
worden wij omgeven ? => door dingen en mensen maar dit zijn niet gwn
objecten
 Voornaamste wat wij doen in onze leefwereld zijn niet dingen
bestuderen MAAR dingen die betekenisvol zijn
 Alle dingen rondom ons hebben betekenis => ze verwijzen naar
personen en zijn intersubjectief !!
 Mensen => de leefwereld is persoonlijk
 => onze leefwereld is ‘zwanger’ van betekenis

• Wetenschap
 Alle domeinen uit de wetenschap vertrekken/zijn geworteld in levende
betekenisvolle dingen/mensen
 Bijv de astronomie is geworteld in het feit dat wij sterren zien snachts
=> die sterren verwijzen naar iets betekenisvol /kan persoonlijk zijn
 Bijv de psychologie vertrekt vanuit het feit dat we gedachten hebben
 !! de wetenschap maakt abstractie van de leefwereld, TERWIJL wij
betrokken zijn met de dingen/mensen rondom ons
 Wetenschap gaat naar dingen/mensen kijken als louter OBJECT => die gaat
die objecten bestuderen uit allerlei onpersoonlijke wetten
 De betekenisvolle relaties die we normaal hebben in de leefwereld worden
in de wetenschap tijdelijk opgeschort => er is dus een ‘tijdelijke
opschorting’ van de normale omgang met de leefwereld


3

,  Bijv de anatomie: is succesvol beginnen worden wnr mensen bereid
waren om mensen open te snijden
o => dat werd gezien als iets grof => logisch WANT een dood
lichaam is een betekenisvol ding
o Schandalige zaak in Frankrijk van dood lichaam gooien was
WEL schandalig  wetenschappelijk domein
 => DUS alleen de wetenschap kan onze normale omgang met
mensen tijdelijk opschorten : eens dat wetenschap stopt, moet men
dus bijv dit lichaam terug met zorg behandelen
 Stel iemand die iemand anders dood aantreft en die die dode dan een
dissectie doet => dit is wel walgelijk
 => wetenschap doet dus alsof dingen slechts objecten zijn (wat in de
realiteit niet zo is)
o Filmpje van Louize als voorbeeld van vertrekt uit en terugkeer naar de
leefwereld
 In de leefwereld zien we die als normale mens
 De camera doet eig wat de wetenschap doet => je gaat de leefwereld
bekijken als object
 => gereguleerd door onpersoonlijke dingen/concepten
 => filmpje toont dus op symbolische wijze wat de wetenschap doet !!
 => filmpje toont ook aan dat het praktisch onmogelijk is voor de
wetenschap om dan de leefwereld altijd op te schorten => altijd tijdelijk

• Belangrijke vraag: wat is relatie tussen wetenschap en leefwereld ? !!!
o 2 extremen hierin:
 1) “een meer wetenschappelijke leefwereld”: we moeten onze leefwereld
meer wetenschappelijk maken
 Onze leefwereld wordt effectief meer wetenschappelijk : bijv tinder
zou werken met algoritmes om een match te vinden
o We besteden ons relationeel leven hieraan
 2) “een autonome leefwereld”
 = een leefwereld die zijn eigen wetmatigheden heeft, wat de
wetenschap er ook over zegt
 Leefwereld
 => er zit in onze omgang met anderen een zekere redelijkheid MAAR
is niet hetzelfde als wetenschappelijke rationaliteit
• Redelijkheid en rationaliteit !
o Bijv je komt in Leuven aan en je hebt geen vrienden : stel je zegt ik moet mensen
leren kennen die bij mij passen


4