samenvatting 2023-24 Prof.Dr. Evelien Willems
POLITICOLOGIE
DOEL CURSUS:
kennismaking met de bouwstenen van de politiek
● Focus op actoren, instellingen, en hoe ze functioneren
➔ in breder kader plaatsen van dagdagelijks versnipperd politiek nieuws
➔ Snijvlakken recht en politiek doorgronden
➔ proeven van politiek-wetenschappelijk onderzoek
● Aandacht voor historische achtergrond
● Vergelijkend (comparatief)
➔ België vergelijken met andere landen
‘If you only know one country, you do not know any country at all’ (Lipset)
1
,POLITIEK EN POLITIEKE WETENSCHAP
HET BELANG VAN POLITIEK
➔ impact op dagelijks leven
bv. Vroeger besloot politiek gordel in te voeren als verplichting, terwijl het nu een
automatisme is. Zelfde met binnen roken.
impact dagelijks leven ⇔ beperkte ‘maakbaarheid’ van de samenleving
Maakbaarheid van de samenleving kent zijn grenzen: gebeurtenissen waar bijv. nationale politiek
geen vat op heeft.
bv. migratiecrisis
⇔: staat daar tegenover / maar
➔ ongehoorzaamheid: Tijdens corona heeft niet iedereen zich altijd aan de maatregelen
gehouden. Dus niet iedereen volgt zomaar altijd de regels; mensen leven soms eerder naar
de geest van de wet dan de wet letterlijk te volgen.
➔ politiek heeft geen vat op energiecrisis
➔ boerkiniverbod zwembaden: volgens rechter in Gent mocht het verbod niet, in Antwerpen
wel
2
,impact op ons dagelijks leven ⇔ nationale politiek verliest zijn greep
➔ Europese integratie heeft ervoor gezorgd dat België niet meer eigen monetair beleid kan
voeren.
➔ veel europees beslist
➔ multinationals = enorme machtsfactor en kunnen zo beleid beïnvloeden
HET BELANG VAN POLITIEK TE BESTUDEREN
‘bestuderen’ = regelmaat ontdekken in politieke fenomenen & complexe fenomenen vereenvoudigen door:
● complexe politieke/sociale werkelijkheid formaliseren (/vereenvoudigen)
● kijken naar Instituties en rollen die politieke actoren opnemen:
hoe bepalen die het gedrag van die politieke actoren
& vice versa: hoe bepaalt het politiek gedrag van politieke actoren de instituties en de rollen die zij
opnemen (welke verschillen/gelijkenissen, hoe wordt dat vorm gegeven)
➔ patronen ontdekken door te vergelijken:
1. groot aantal observaties
2. selectie van beperkt aantal specifieke gevallen, die in de diepte worden
geanalyseerd
In een rechtenopleiding:
Veranderende maatschappelijke normen geven politiek een
signaal om actie te ondernemen, dat wordt omgezet in
wetten/regels.
3
, ➔ Hervorming strafrecht:
Doordat strafrecht hervormd wordt zal ook het recht anders
gesproken worden.
➔ vernietiging eindtermen:
Eindtermen zijn door politiek gemaakt.
(begrenzing)
➔ PFOS-schandaal:
Vervuilde grond mag niet zomaar ergens gedumpt
worden. Bescherming van de burger tegen
overheidswillekeur.
(begrenzing)
4
POLITICOLOGIE
DOEL CURSUS:
kennismaking met de bouwstenen van de politiek
● Focus op actoren, instellingen, en hoe ze functioneren
➔ in breder kader plaatsen van dagdagelijks versnipperd politiek nieuws
➔ Snijvlakken recht en politiek doorgronden
➔ proeven van politiek-wetenschappelijk onderzoek
● Aandacht voor historische achtergrond
● Vergelijkend (comparatief)
➔ België vergelijken met andere landen
‘If you only know one country, you do not know any country at all’ (Lipset)
1
,POLITIEK EN POLITIEKE WETENSCHAP
HET BELANG VAN POLITIEK
➔ impact op dagelijks leven
bv. Vroeger besloot politiek gordel in te voeren als verplichting, terwijl het nu een
automatisme is. Zelfde met binnen roken.
impact dagelijks leven ⇔ beperkte ‘maakbaarheid’ van de samenleving
Maakbaarheid van de samenleving kent zijn grenzen: gebeurtenissen waar bijv. nationale politiek
geen vat op heeft.
bv. migratiecrisis
⇔: staat daar tegenover / maar
➔ ongehoorzaamheid: Tijdens corona heeft niet iedereen zich altijd aan de maatregelen
gehouden. Dus niet iedereen volgt zomaar altijd de regels; mensen leven soms eerder naar
de geest van de wet dan de wet letterlijk te volgen.
➔ politiek heeft geen vat op energiecrisis
➔ boerkiniverbod zwembaden: volgens rechter in Gent mocht het verbod niet, in Antwerpen
wel
2
,impact op ons dagelijks leven ⇔ nationale politiek verliest zijn greep
➔ Europese integratie heeft ervoor gezorgd dat België niet meer eigen monetair beleid kan
voeren.
➔ veel europees beslist
➔ multinationals = enorme machtsfactor en kunnen zo beleid beïnvloeden
HET BELANG VAN POLITIEK TE BESTUDEREN
‘bestuderen’ = regelmaat ontdekken in politieke fenomenen & complexe fenomenen vereenvoudigen door:
● complexe politieke/sociale werkelijkheid formaliseren (/vereenvoudigen)
● kijken naar Instituties en rollen die politieke actoren opnemen:
hoe bepalen die het gedrag van die politieke actoren
& vice versa: hoe bepaalt het politiek gedrag van politieke actoren de instituties en de rollen die zij
opnemen (welke verschillen/gelijkenissen, hoe wordt dat vorm gegeven)
➔ patronen ontdekken door te vergelijken:
1. groot aantal observaties
2. selectie van beperkt aantal specifieke gevallen, die in de diepte worden
geanalyseerd
In een rechtenopleiding:
Veranderende maatschappelijke normen geven politiek een
signaal om actie te ondernemen, dat wordt omgezet in
wetten/regels.
3
, ➔ Hervorming strafrecht:
Doordat strafrecht hervormd wordt zal ook het recht anders
gesproken worden.
➔ vernietiging eindtermen:
Eindtermen zijn door politiek gemaakt.
(begrenzing)
➔ PFOS-schandaal:
Vervuilde grond mag niet zomaar ergens gedumpt
worden. Bescherming van de burger tegen
overheidswillekeur.
(begrenzing)
4
