Recht
DEEL 1 - ALGEMENE INLEIDING TOT HET RECHT
1 Recht: begripsomschrijving
Regels is een heel ruim begrip
1.1 Gedragsregels
Gedragsregels = specifieke regels, voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in een bepaalde
richting te sturen
- Wat anders kan en niet anders mag
- Onderscheiden van indicatieve regels – ‘wat is’
- We kunnen door een rood licht rijden, maar we mogen dat niet
Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn rechtsregels
Gedragsregel= rechtsregel als die afdwingbaar en sanctioneerbaar is door de OH (rechter)
Afdwingbaar: niet gemaakt door de OH, wel sanctioneerbaar door de OH
Alle straffen zijn sancties, maar niet alle sancties zijn straffen
Sanctie= iemand aanpakken die een fout is begaan
Vb sanctie: schadevergoeding-> borgsom die je betaalt aan de persoon die schade heeft geleden door
jouw fout
Vb straf: gevangenisstraf, werkstraf (toestemming nodig vd persoon in kwestie), rijverbod, geldboete
Straffen kunnen enkel worden opgelegd bij misdrijf:
- Overteding / schending van het strafrechgt
o Diefstal, (on)opzettelijke slagen en verwondingen, fraude
Vb: huur van je kot niet betalen-> geen misdrijf (je krijgt geen straf), wel sanctie
Versch geldboete en schadevergoeding:
- Schadevergoeding= betaal je aan de persoon die schade heeft geleden door jouw fout
- Geldboete= betaal je aan de staat
Examen vraag: welke instantie is bevoegd voor het aanstellen van een voogd? -> vrederechter
1
,Examen vraag: tot welke rechtstak behoort het volgende wetsartikel “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot
samenwoning verplicht: zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd” -> huwelijksrecht:
subtak van familierecht= tak van burgerlijk recht
Huwelijksakt huwelijkscontract:
- Huwelijksact= voor huwelijk, niet verplicht
- Huwelijkscontract= dag van huwelijk, verplicht
o Bepaalt wat verdeeld wordt en wat niet
Huwelijksakte= bewijs dat je getrouwd bent
Bij zelfstandige echtgenoot-> best scheiding van goederen-> bij faillissement
Taal van het recht-> redenen moeilijk taalgebruik binnen het recht:
- Beroep van juristen onmisbaar maken
- Uitstralen van meer gezag
o Als je zwaar taalgebruik hanteert, dwingt dat meer respect af dan gewoon hedendaags
taalgebruik
1.2 Afdwingbaar gesteld door de overheid
Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn rechtsregels, vele gedragsregels
missen juridische afdwingbaarheid om als rechtsregels gezien te worden
Rechtsregels zijn niet altijd gemaakt door de OH, kijk naar de verhuurder, maar als je ze overtreedt, kom
je terecht bij de OH
Afdwingbaarheid = verwijst naar de aanwezigheid van technieken, sancties, waarmee de naleving vd
gedragsregels wordt gewaarborgd
Alle rechtsregels zijn afdwingbare gedragsregels, maar niet alle afdwingbare gedragsregels zijn
rechtsregels
Er is sprake van recht indien de naleving vd gedragsregels afgedwongen wordt door de OH
(staatsapparaat)
OPMERKINGEN
- Rechtsregels afgedwongen door de OH, wilt niet zeggen dat ze uitgevaardigd moeten worden
door de OH
- Rechtsregels kunnen ook uitgaan van gewone instanties en burgers, maar de afdwinging ervan
gebeurt via de overheid
- Sanctie is niet hetzelfde als een straf
- Strafsancties bij misdrijven (= schendingen van bepaalde rechtsregels, strafrechtregels)
- Schadevergoeding is een afdwingingsmiddel
2
,1.3 Doel vh recht
Doel rechtsregels: (in maatschappij)
- Orde
= zonder rechtsregels zou er chaos zijn
- Rechtszekerheid
= weten wat er te wachten staat, hoe reageren in bepaalde situaties
Niet noodzakelijk rechtvaardigheid! Rechtsregels worden niet steeds als rechtvaardig ervaren
2 De bronnen vh recht
= versch vormen waarin rechtsregels kunnen worden uitgedrukt
- De wetgeving
- De gewoonte
- De algemene rechtsbeginselen
- De rechtspraak
- De rechtsleer
- Sommige private regelgeving
2.1 De wetgeving in ruime zin
= belangrijkste rechtsbron
- Federale wetten = wetgeving gestemd door het federale parlement
- Decreten en ordonnanties = wetgeving gestemd door de deelstaatparlementen in ons land
- Beslissingen vd uitvoerende macht (Koninklijke Besluiten, Ministeriële Besluiten,..)
De wetgeving wordt gepubliceerd in het Belgische Staatsblad
- Niet zeker of het een recente versie is
- Daarom best via geconsolideerde wetgeving = bestaat uit basistekst
Wetgeving provincies
- Publicatie in het Bestuursmemoriaal
Wetgeving gemeenten
- Bekend via aanplakkingen
- Neerlegging op de griffie vd rechtbank van eerste aanleg en vd politierechtbank
- Online
2.2 De gewoonte
= de gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende rechtsregel worden
beschouwd
2.3 Algemene rechtsbeginselen
= ongeschreven gedragsregels die op een bepaald ogenblik essentieel worden geacht voor de SL
3
, 2.4 Rechtspraak
= geheel van rechterlijke uitspraken:
- Vonnissen (rechtbank)
- Arresten (hoven)
- Uitspraken (andere rechtscolleges)
Over de geschillen die hen worden vastgelegd
De uitspraak vd rechter is alleen bindend voor de partijen die bij de rechtszaak betrokken zijn
Versch met wet in materiële zin, gewoonte en algemene rechtsbeginselen algemeen bindende
voorschriften
Rechterlijke uitspraken worden vaak nagevolgd door lagere rechtbanken, waarbij zij worden
geconfronteerd met een gelijkaardige rechtsconflict
Gezaghebbende bron
Rechterlijke uitspraken zijn vaak aanvullingen op de wet (wanneer de wet onduidelijk of onvolledig is)
Taak rechter
= veel meer dan het mechanische toepassen van een abstracte regel op een concreet geval
2.5 Rechtsleer
= geheel vd publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over het recht meedelen
- Gezaghebbende bron = niet algemeen bindend, maar kan wel een grote invloed uitoefenen op de
wetgeving en de rechters
2.6 Private regelgeving
= ook private personen kunnen rechtsregels tot stand brengen
Niet nageleefd?
- De naleving kan ervan gedwongen worden via de OH
3 De indeling vh recht
3.1.1 Publiekrecht
Regelt de organisatie en de werking vd overheid + de relaties vd OH met de burgers
Rechtstakken
Grondwettelijk recht
- Belangrijkste regels over inrichting en werking vd versch staatsmachten
- De fundamentele rechten en vrijheden vd burgers
Bestuursrecht / administratief recht
- Regelt de werking en de structuur vd organen vd UM
- Wegwijs uit de versch administratieve diensten en hun werking
- Ook statuut van de ambtenaren die er werken
4
DEEL 1 - ALGEMENE INLEIDING TOT HET RECHT
1 Recht: begripsomschrijving
Regels is een heel ruim begrip
1.1 Gedragsregels
Gedragsregels = specifieke regels, voorschriften die worden opgelegd om ons gedrag in een bepaalde
richting te sturen
- Wat anders kan en niet anders mag
- Onderscheiden van indicatieve regels – ‘wat is’
- We kunnen door een rood licht rijden, maar we mogen dat niet
Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn rechtsregels
Gedragsregel= rechtsregel als die afdwingbaar en sanctioneerbaar is door de OH (rechter)
Afdwingbaar: niet gemaakt door de OH, wel sanctioneerbaar door de OH
Alle straffen zijn sancties, maar niet alle sancties zijn straffen
Sanctie= iemand aanpakken die een fout is begaan
Vb sanctie: schadevergoeding-> borgsom die je betaalt aan de persoon die schade heeft geleden door
jouw fout
Vb straf: gevangenisstraf, werkstraf (toestemming nodig vd persoon in kwestie), rijverbod, geldboete
Straffen kunnen enkel worden opgelegd bij misdrijf:
- Overteding / schending van het strafrechgt
o Diefstal, (on)opzettelijke slagen en verwondingen, fraude
Vb: huur van je kot niet betalen-> geen misdrijf (je krijgt geen straf), wel sanctie
Versch geldboete en schadevergoeding:
- Schadevergoeding= betaal je aan de persoon die schade heeft geleden door jouw fout
- Geldboete= betaal je aan de staat
Examen vraag: welke instantie is bevoegd voor het aanstellen van een voogd? -> vrederechter
1
,Examen vraag: tot welke rechtstak behoort het volgende wetsartikel “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot
samenwoning verplicht: zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd” -> huwelijksrecht:
subtak van familierecht= tak van burgerlijk recht
Huwelijksakt huwelijkscontract:
- Huwelijksact= voor huwelijk, niet verplicht
- Huwelijkscontract= dag van huwelijk, verplicht
o Bepaalt wat verdeeld wordt en wat niet
Huwelijksakte= bewijs dat je getrouwd bent
Bij zelfstandige echtgenoot-> best scheiding van goederen-> bij faillissement
Taal van het recht-> redenen moeilijk taalgebruik binnen het recht:
- Beroep van juristen onmisbaar maken
- Uitstralen van meer gezag
o Als je zwaar taalgebruik hanteert, dwingt dat meer respect af dan gewoon hedendaags
taalgebruik
1.2 Afdwingbaar gesteld door de overheid
Alle rechtsregels zijn gedragsregels, maar niet alle gedragsregels zijn rechtsregels, vele gedragsregels
missen juridische afdwingbaarheid om als rechtsregels gezien te worden
Rechtsregels zijn niet altijd gemaakt door de OH, kijk naar de verhuurder, maar als je ze overtreedt, kom
je terecht bij de OH
Afdwingbaarheid = verwijst naar de aanwezigheid van technieken, sancties, waarmee de naleving vd
gedragsregels wordt gewaarborgd
Alle rechtsregels zijn afdwingbare gedragsregels, maar niet alle afdwingbare gedragsregels zijn
rechtsregels
Er is sprake van recht indien de naleving vd gedragsregels afgedwongen wordt door de OH
(staatsapparaat)
OPMERKINGEN
- Rechtsregels afgedwongen door de OH, wilt niet zeggen dat ze uitgevaardigd moeten worden
door de OH
- Rechtsregels kunnen ook uitgaan van gewone instanties en burgers, maar de afdwinging ervan
gebeurt via de overheid
- Sanctie is niet hetzelfde als een straf
- Strafsancties bij misdrijven (= schendingen van bepaalde rechtsregels, strafrechtregels)
- Schadevergoeding is een afdwingingsmiddel
2
,1.3 Doel vh recht
Doel rechtsregels: (in maatschappij)
- Orde
= zonder rechtsregels zou er chaos zijn
- Rechtszekerheid
= weten wat er te wachten staat, hoe reageren in bepaalde situaties
Niet noodzakelijk rechtvaardigheid! Rechtsregels worden niet steeds als rechtvaardig ervaren
2 De bronnen vh recht
= versch vormen waarin rechtsregels kunnen worden uitgedrukt
- De wetgeving
- De gewoonte
- De algemene rechtsbeginselen
- De rechtspraak
- De rechtsleer
- Sommige private regelgeving
2.1 De wetgeving in ruime zin
= belangrijkste rechtsbron
- Federale wetten = wetgeving gestemd door het federale parlement
- Decreten en ordonnanties = wetgeving gestemd door de deelstaatparlementen in ons land
- Beslissingen vd uitvoerende macht (Koninklijke Besluiten, Ministeriële Besluiten,..)
De wetgeving wordt gepubliceerd in het Belgische Staatsblad
- Niet zeker of het een recente versie is
- Daarom best via geconsolideerde wetgeving = bestaat uit basistekst
Wetgeving provincies
- Publicatie in het Bestuursmemoriaal
Wetgeving gemeenten
- Bekend via aanplakkingen
- Neerlegging op de griffie vd rechtbank van eerste aanleg en vd politierechtbank
- Online
2.2 De gewoonte
= de gevestigde, ongeschreven gebruiken die door de gemeenschap als bindende rechtsregel worden
beschouwd
2.3 Algemene rechtsbeginselen
= ongeschreven gedragsregels die op een bepaald ogenblik essentieel worden geacht voor de SL
3
, 2.4 Rechtspraak
= geheel van rechterlijke uitspraken:
- Vonnissen (rechtbank)
- Arresten (hoven)
- Uitspraken (andere rechtscolleges)
Over de geschillen die hen worden vastgelegd
De uitspraak vd rechter is alleen bindend voor de partijen die bij de rechtszaak betrokken zijn
Versch met wet in materiële zin, gewoonte en algemene rechtsbeginselen algemeen bindende
voorschriften
Rechterlijke uitspraken worden vaak nagevolgd door lagere rechtbanken, waarbij zij worden
geconfronteerd met een gelijkaardige rechtsconflict
Gezaghebbende bron
Rechterlijke uitspraken zijn vaak aanvullingen op de wet (wanneer de wet onduidelijk of onvolledig is)
Taak rechter
= veel meer dan het mechanische toepassen van een abstracte regel op een concreet geval
2.5 Rechtsleer
= geheel vd publicaties waarin rechtsgeleerden hun opvattingen over het recht meedelen
- Gezaghebbende bron = niet algemeen bindend, maar kan wel een grote invloed uitoefenen op de
wetgeving en de rechters
2.6 Private regelgeving
= ook private personen kunnen rechtsregels tot stand brengen
Niet nageleefd?
- De naleving kan ervan gedwongen worden via de OH
3 De indeling vh recht
3.1.1 Publiekrecht
Regelt de organisatie en de werking vd overheid + de relaties vd OH met de burgers
Rechtstakken
Grondwettelijk recht
- Belangrijkste regels over inrichting en werking vd versch staatsmachten
- De fundamentele rechten en vrijheden vd burgers
Bestuursrecht / administratief recht
- Regelt de werking en de structuur vd organen vd UM
- Wegwijs uit de versch administratieve diensten en hun werking
- Ook statuut van de ambtenaren die er werken
4
