Personenbelasting
Examen: schriftelijk; 10-15tal vragen + berekeningen ZRM – begrippen definitie (NIET
enkel vb) – H8&9: boek NIET behandeld
1. Basisbeginselen (Fiscaal recht)
Begrip en kenmerken vd belas ng
Belas ng bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door een overheid wordt opgelegd met als doel
het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en
voor zover die bijdrage bij wet (decreet, besluit,… ) als belas ng wordt erkend. (defini e NIET staande id
wetgeving; id rechtspraak & rechtsleer!)
Bijdrage MAW geld (nu van toepassing, maar belas ng hoe NIET noodzakelijk in geld te zijn!;
historisch was dat oogst onder meer)
Rechtsregels MOET eraan gekoppeld zijn – Zie Franse Revolu e; men breekt met ancien régime
en willen volksvertegenwoordigers + rechtsregels No taxa on without representa on; zonder
we elijke grondslag of reden mag je niet belast worden
Opgelegd door de OVERHEID MAW andere mensen kunnen dat NIET doen
o Overheid gemeentes, provincies, deelstaten, federa e (na onaal), suprana onaal;
kunnen allen belas ngen innen
België: Momenteel bijna nummer 1 die grootste aantal belas ngen int maar hee ook bijna grootste
staatsschuld
HOOFDKENMERKEN – belas ngen:
Financieel doel dekken & financieren van overheidsuitgaven
o Betre diensten van OPENBAAR NUT (inrichten van onderwijs, voorzien van
gezondheidszorg,…)
o Beoogt GEEN ‘individueel’ toewijsbare tegenpresta e
Dwingend karakter afdwingbaar via administra eve ofwel strafrechtelijke sanc es
o EHRM hanteert principe “non bis in idem”
NIET 2 keer voor dezelfde feit gesanc oneerd kunnen worden; vroeger kon dat;
administra ef en strafrechtelijk
o Wet 20 september 2012 beves gt het ‘una via’-principe MAW enkel administra ef of
strafrechtelijk bestra worden, NIET beide koppeling met “non bis idem”-beginsel
Overheidsinkomsten die belas ngen zijn
Retribu es / Verhaalbelas ng betreffende vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening vd
overheid MAW van algemeen belang MAAR hier is er wel een INDIVIDUELE tegenpresta e
VB: parkeerretribu e je betaalt de belas ng omdat je tegenpresta e krijgt MAW je kan jouw
auto parkeren
VB: tolgelden voor gebruik van bruggen (payage) als je dat betaalt dan kan je op de
autosnelweg rijden, als je dat NIET doet dan mag je daar NIET op rijden
Urbanisa ebelas ng belas ng op verstedelijking MAW aanleggen van wegen; wordt forfaitair
aangerekend en is NIET gebonden aan specifieke we en; belas ng aan bewoners waar de nieuwe weg of
rioleringsweg zal geplaatst worden
‘Toetsing’ van deze administra eve maatregel mogelijk door RvS
1
,Overheidsinkomsten die GEEN belas ngen zijn
Parafiscale bijdragen
Bijdragen bestemd voor RSZ ( afgescheiden rechtspersoonlijkheid vd staat MAW niet
Rijksmiddelenbegro ng & dus geen inkomsten voor hen!)
Sociale zekerheid verzekeringssysteem; 20e eeuw van werkenden wordt een bijdrage
gevraagd voor WNR ze niet instaat zijn om te werken uitkeringen krijgen – VB: gepensioneerden,
zieken, invaliditeit, kindergeld
! Evolu e vd bevolkingspiramide; bevolking verouderd steeds en minder kindjes dus sociale
zekerheidssysteem gaat om zeep. Vroeger gingen mensen al van 14j werken en maar sinds covid daalt de
pensioneringslee ijd
Andere
Inkomsten voorkomende uit
Cessie (=overdracht – beschikbaar stellen) & concessie van openbare domeingoederen (=
uitba ng - verhuring)
(het) Verstrekken van specifieke diensten – VB: vervoer; NMBS
Boetes & strafrechtelijke verbeurdverklaringen
Func es van de belas ng (EX-vraag!)
1. Financiële func e geld innen; inkomsten vd staat bestaat voor 97% van belas ngen
Gerealiseerd door geldelijke (€) bijdragen en geregeld via de techniek van voorscho en (evt.
verrekenbaarheid & terugbetaalbaarheid)
HOOFDFUNCTIE
a. Directe belas ngen op de inkomsten vd mensen
b. Indirecte belas ngen – BTW, recht van overgangen, registra egeld, successierechten,
nalatenschappen dienst of produc e wordt er op belast
2. Economische func e deze past jouw koopgedrag aan; hoe meer belas ngen hoe minder er
geconsumeerd wordt
a. Prijsvorming
VB: Brandstof
Sigare en minder laten kopen door belas ngen en accijnzen; 85%
- produc e zelf is 15% vd totale prijs
Verzekeringsdiensten (verzekeringsrechtsbijstand) ...
b. Spaarwezen
i. Vrijstelling van interesten op spaardeposito’s en dividenden MAW NIET moeten
aangeven aan de belas ngen (de overheid) in de aangi e
ii. Verhoging roerende voorheffing
iii. Belas ngvoordelen voor pensioensparen sparen voor pensioen; bijzonder
voor belas ngen; want er is belas ngvermindering zijnde 30%; als je 100euro
spaart dan krijg je het volgend jaar 30euro
c. Consump egedrag
VB: Invoerrechten
Toepassing verschillende btw-tarieven
Registra erechten bij aankoop woning met beperkt KI ...
d. Investeringen – VB: bijkomende fiscale a rek voor nieuwe investeringen
“investeringsa rek”
e. Tewerkstelling – VB: bijkomende fiscale a rek voor bijkomend of specifiek personeel
2
, 3. Sociale func e inkomen-herverdelend (a); “de sterke schouders moeten meet gewicht dragen”
progressief herverdelend tarief; belas ngschijven op de inkomsten loon; 25-40-45-50%
b. Verlenen van specifieke verminderingen
i. Belas ngvrij inkomen / belas ngvrije som iedereen hee hier recht op, maar
is onderworpen aan de personenbelas ng – VB: gehandicapten, personen ten
laste (MAW kinderen)
Wie (overheden) mag belas ng heffen
Bevoegde overheden zijn vastgesteld in art. 170 & 173 GW;
Federale overheid – VB: personenbelas ng & vennootschapsbelas ng
Lokale & regionale overheden – VB: gewesten, gemeenschappen, gemeenten, provincies &
agglomera e Brussel
Suprana onale overheden – VB: Europa
Publiekrechtelijke instellingen – VB: Polders & Wateringen
Personenbelas ng voor geregeld door federale wetgeving
! Sinds 2015 kunnen gewesten (eco-vlak) bepaalde vermeerderingen en verminderingen geven
Opcen emen heffen gemeentes kunnen daarop nog een percentage heffen 0-9%
Grondwe elijke beginselen van de belas ngheffing
3 basisbeginselen vd burgers GW; art. 170-172 GW
1. Legaliteits- / we elijkheidsbeginsel – art. 170 GW
2. Annualiteits- / éénjarigheidsbeginsel – art. 171 GW
3. Gelijkheids- / non-discrimina ebeginsel – art. 172 GW
1. Legaliteitsbeginsel – art. 170 GW
Principiële belas ngvrijdom geen belas ngheffing tenzij de wetgever (wetgevende macht)
anders bepaalt MAW No taxa on without representa on GEEN belas ng ZONDER wet; slechts
als de bevolking ervoor gekozen hee
Voor invoering van belas ng beva en die bepaalde noodzakelijke face en:
o Belas ngplich ge / Belas ngsubject (wie wordt er belast?) rijksinwoner
o Belastbare basis / Grondslag (wat wordt er belast?) wereldwijd ne o inkomen
o Belas ngberekening / Heffing (hoe wordt er belast?) 25-40-45-50%
o Procedurele aspecten ivm de belas ng (wnr wordt er belast?) over welke periode wordt
die belas ng gemaakt elk kalenderjaar
Gevolgen
Het principe van “belas ngvrijdom” / vermoeden van “niet-belastbaarheid”
o VB: vergoedingen voor gelden morele schade, meerwaarde verkoop van eigen woning
etc.
Gebonden bevoegdheid vd belas ngadministra e MAW GEEN kwijtschelding of vermindering van
belas ngen verleend door de belas ngadministra e & administra eve richtlijnen dienen conform
de wet opgesteld te worden
o Dura lex sed lex wet MOET steeds worden toegepast ongeacht hoe onrechtvaardig id
situa e – belas ngvrijdom aangebonden
Minister van Financiën kan fiscale boetes en interesten geheel of gedeeltelijk kwijt schelden
3
, Volgens EHRM hoort fiscale wet te voldoen aan “kwalita eve” vereisten (
voorzienbaarheidsbeginsel) & vereist een consistente interpreta e & toepassing ervan
2. Eénjarigheidsbeginsel – art. 171 GW
Belas ngen (wet) wordt jaarlijks herstemd & zijn van kracht voor 1j
Gebeurt met een gelijke formule id Wet houdende de Rijksmiddelenbegro ng die eind december
wordt gestemd
o Als er GEEN jd meer over blij ter stemming dan wordt er gecopy-paste wat er vorig jaar
al gestemd was
Gevolgen
Jaarlijkse indiening van aangi e id personenbelas ng
(beroeps-) kosten zijn enkel a rekbaar ih belastbaar jdperk waarin ze zijn gedaan of waarop ze
betrekking hebben
Strikt over dat jaar; niets over andere jaren!
Belas ngberekening gebeurt voor 1j
3. Gelijkheidsbeginsel – art. 10 & 172 GW
Art. 10 GW alle Belgen zijn gelijk voor de wet (; iedereen die zich in eenzelfde feitelijke toestand
bevindt, dient op gelijke wijze behandeld te worden)
Art. 171 GW concre seert verder dit verbod
o Absoluut verbod inzake belas ngen kunnen GEEN voorrechten worden ingevoerd door
eender welke overheid
o Rela ef verbod vrijstellingen of verminderingen kunnen ENKEL ingevoerd worden door
WET
o Verschillende behandelingen dienen een mo vering ( objec eve en redelijke
verantwoording) te beschikken
Beoordeling gebeurt obv het doel en de gevolgen vd belas ng
Controle over eerbiediging vh gelijkheidsbeginsel
o Sinds 2013 wordt het -beginsel aan art. 172 GW getoetst door het GwH (; via prejudiciële
vraagstelling OF vernie gingsberoep)
Kenmerken van het Fiscaal Recht (7)
Lex specialis – wordt 2-tal keer per jaar gewijzigd zeer levendige rechtstak
1. Fiscaal recht is GEEN volstrekt autonome rechtstak
GEEN “algemeen fiscaal wetboek” het bouwt voort op andere rechtstakken; doet
gedeeltelijke copy-paste ervan
Het gemeenrecht “beheerst” het fiscaal recht in de mate dta het fiscaal recht hiervan NIET
van afwijkt.
o VB: begrippen aanschaffingswaarde & afschrijvingen (boekhoudrecht), begrip
rechtspersoonlijkheid (vennootschapsrecht), gehuwden en we elijk
samenwonenden (BW), ...
! Voorbeelden waarbij fiscaal recht wel afwijkt vh gemeen recht
o Personenwagens kunnen niet op een degressieve wijze afgeschreven worden
o Sommige interesten van leningen worden beschouwd als dividenden
o Bepaalde huurinkomsten worden beschouwd als beroepsinkomsten
o ...
4
Examen: schriftelijk; 10-15tal vragen + berekeningen ZRM – begrippen definitie (NIET
enkel vb) – H8&9: boek NIET behandeld
1. Basisbeginselen (Fiscaal recht)
Begrip en kenmerken vd belas ng
Belas ng bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door een overheid wordt opgelegd met als doel
het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en
voor zover die bijdrage bij wet (decreet, besluit,… ) als belas ng wordt erkend. (defini e NIET staande id
wetgeving; id rechtspraak & rechtsleer!)
Bijdrage MAW geld (nu van toepassing, maar belas ng hoe NIET noodzakelijk in geld te zijn!;
historisch was dat oogst onder meer)
Rechtsregels MOET eraan gekoppeld zijn – Zie Franse Revolu e; men breekt met ancien régime
en willen volksvertegenwoordigers + rechtsregels No taxa on without representa on; zonder
we elijke grondslag of reden mag je niet belast worden
Opgelegd door de OVERHEID MAW andere mensen kunnen dat NIET doen
o Overheid gemeentes, provincies, deelstaten, federa e (na onaal), suprana onaal;
kunnen allen belas ngen innen
België: Momenteel bijna nummer 1 die grootste aantal belas ngen int maar hee ook bijna grootste
staatsschuld
HOOFDKENMERKEN – belas ngen:
Financieel doel dekken & financieren van overheidsuitgaven
o Betre diensten van OPENBAAR NUT (inrichten van onderwijs, voorzien van
gezondheidszorg,…)
o Beoogt GEEN ‘individueel’ toewijsbare tegenpresta e
Dwingend karakter afdwingbaar via administra eve ofwel strafrechtelijke sanc es
o EHRM hanteert principe “non bis in idem”
NIET 2 keer voor dezelfde feit gesanc oneerd kunnen worden; vroeger kon dat;
administra ef en strafrechtelijk
o Wet 20 september 2012 beves gt het ‘una via’-principe MAW enkel administra ef of
strafrechtelijk bestra worden, NIET beide koppeling met “non bis idem”-beginsel
Overheidsinkomsten die belas ngen zijn
Retribu es / Verhaalbelas ng betreffende vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening vd
overheid MAW van algemeen belang MAAR hier is er wel een INDIVIDUELE tegenpresta e
VB: parkeerretribu e je betaalt de belas ng omdat je tegenpresta e krijgt MAW je kan jouw
auto parkeren
VB: tolgelden voor gebruik van bruggen (payage) als je dat betaalt dan kan je op de
autosnelweg rijden, als je dat NIET doet dan mag je daar NIET op rijden
Urbanisa ebelas ng belas ng op verstedelijking MAW aanleggen van wegen; wordt forfaitair
aangerekend en is NIET gebonden aan specifieke we en; belas ng aan bewoners waar de nieuwe weg of
rioleringsweg zal geplaatst worden
‘Toetsing’ van deze administra eve maatregel mogelijk door RvS
1
,Overheidsinkomsten die GEEN belas ngen zijn
Parafiscale bijdragen
Bijdragen bestemd voor RSZ ( afgescheiden rechtspersoonlijkheid vd staat MAW niet
Rijksmiddelenbegro ng & dus geen inkomsten voor hen!)
Sociale zekerheid verzekeringssysteem; 20e eeuw van werkenden wordt een bijdrage
gevraagd voor WNR ze niet instaat zijn om te werken uitkeringen krijgen – VB: gepensioneerden,
zieken, invaliditeit, kindergeld
! Evolu e vd bevolkingspiramide; bevolking verouderd steeds en minder kindjes dus sociale
zekerheidssysteem gaat om zeep. Vroeger gingen mensen al van 14j werken en maar sinds covid daalt de
pensioneringslee ijd
Andere
Inkomsten voorkomende uit
Cessie (=overdracht – beschikbaar stellen) & concessie van openbare domeingoederen (=
uitba ng - verhuring)
(het) Verstrekken van specifieke diensten – VB: vervoer; NMBS
Boetes & strafrechtelijke verbeurdverklaringen
Func es van de belas ng (EX-vraag!)
1. Financiële func e geld innen; inkomsten vd staat bestaat voor 97% van belas ngen
Gerealiseerd door geldelijke (€) bijdragen en geregeld via de techniek van voorscho en (evt.
verrekenbaarheid & terugbetaalbaarheid)
HOOFDFUNCTIE
a. Directe belas ngen op de inkomsten vd mensen
b. Indirecte belas ngen – BTW, recht van overgangen, registra egeld, successierechten,
nalatenschappen dienst of produc e wordt er op belast
2. Economische func e deze past jouw koopgedrag aan; hoe meer belas ngen hoe minder er
geconsumeerd wordt
a. Prijsvorming
VB: Brandstof
Sigare en minder laten kopen door belas ngen en accijnzen; 85%
- produc e zelf is 15% vd totale prijs
Verzekeringsdiensten (verzekeringsrechtsbijstand) ...
b. Spaarwezen
i. Vrijstelling van interesten op spaardeposito’s en dividenden MAW NIET moeten
aangeven aan de belas ngen (de overheid) in de aangi e
ii. Verhoging roerende voorheffing
iii. Belas ngvoordelen voor pensioensparen sparen voor pensioen; bijzonder
voor belas ngen; want er is belas ngvermindering zijnde 30%; als je 100euro
spaart dan krijg je het volgend jaar 30euro
c. Consump egedrag
VB: Invoerrechten
Toepassing verschillende btw-tarieven
Registra erechten bij aankoop woning met beperkt KI ...
d. Investeringen – VB: bijkomende fiscale a rek voor nieuwe investeringen
“investeringsa rek”
e. Tewerkstelling – VB: bijkomende fiscale a rek voor bijkomend of specifiek personeel
2
, 3. Sociale func e inkomen-herverdelend (a); “de sterke schouders moeten meet gewicht dragen”
progressief herverdelend tarief; belas ngschijven op de inkomsten loon; 25-40-45-50%
b. Verlenen van specifieke verminderingen
i. Belas ngvrij inkomen / belas ngvrije som iedereen hee hier recht op, maar
is onderworpen aan de personenbelas ng – VB: gehandicapten, personen ten
laste (MAW kinderen)
Wie (overheden) mag belas ng heffen
Bevoegde overheden zijn vastgesteld in art. 170 & 173 GW;
Federale overheid – VB: personenbelas ng & vennootschapsbelas ng
Lokale & regionale overheden – VB: gewesten, gemeenschappen, gemeenten, provincies &
agglomera e Brussel
Suprana onale overheden – VB: Europa
Publiekrechtelijke instellingen – VB: Polders & Wateringen
Personenbelas ng voor geregeld door federale wetgeving
! Sinds 2015 kunnen gewesten (eco-vlak) bepaalde vermeerderingen en verminderingen geven
Opcen emen heffen gemeentes kunnen daarop nog een percentage heffen 0-9%
Grondwe elijke beginselen van de belas ngheffing
3 basisbeginselen vd burgers GW; art. 170-172 GW
1. Legaliteits- / we elijkheidsbeginsel – art. 170 GW
2. Annualiteits- / éénjarigheidsbeginsel – art. 171 GW
3. Gelijkheids- / non-discrimina ebeginsel – art. 172 GW
1. Legaliteitsbeginsel – art. 170 GW
Principiële belas ngvrijdom geen belas ngheffing tenzij de wetgever (wetgevende macht)
anders bepaalt MAW No taxa on without representa on GEEN belas ng ZONDER wet; slechts
als de bevolking ervoor gekozen hee
Voor invoering van belas ng beva en die bepaalde noodzakelijke face en:
o Belas ngplich ge / Belas ngsubject (wie wordt er belast?) rijksinwoner
o Belastbare basis / Grondslag (wat wordt er belast?) wereldwijd ne o inkomen
o Belas ngberekening / Heffing (hoe wordt er belast?) 25-40-45-50%
o Procedurele aspecten ivm de belas ng (wnr wordt er belast?) over welke periode wordt
die belas ng gemaakt elk kalenderjaar
Gevolgen
Het principe van “belas ngvrijdom” / vermoeden van “niet-belastbaarheid”
o VB: vergoedingen voor gelden morele schade, meerwaarde verkoop van eigen woning
etc.
Gebonden bevoegdheid vd belas ngadministra e MAW GEEN kwijtschelding of vermindering van
belas ngen verleend door de belas ngadministra e & administra eve richtlijnen dienen conform
de wet opgesteld te worden
o Dura lex sed lex wet MOET steeds worden toegepast ongeacht hoe onrechtvaardig id
situa e – belas ngvrijdom aangebonden
Minister van Financiën kan fiscale boetes en interesten geheel of gedeeltelijk kwijt schelden
3
, Volgens EHRM hoort fiscale wet te voldoen aan “kwalita eve” vereisten (
voorzienbaarheidsbeginsel) & vereist een consistente interpreta e & toepassing ervan
2. Eénjarigheidsbeginsel – art. 171 GW
Belas ngen (wet) wordt jaarlijks herstemd & zijn van kracht voor 1j
Gebeurt met een gelijke formule id Wet houdende de Rijksmiddelenbegro ng die eind december
wordt gestemd
o Als er GEEN jd meer over blij ter stemming dan wordt er gecopy-paste wat er vorig jaar
al gestemd was
Gevolgen
Jaarlijkse indiening van aangi e id personenbelas ng
(beroeps-) kosten zijn enkel a rekbaar ih belastbaar jdperk waarin ze zijn gedaan of waarop ze
betrekking hebben
Strikt over dat jaar; niets over andere jaren!
Belas ngberekening gebeurt voor 1j
3. Gelijkheidsbeginsel – art. 10 & 172 GW
Art. 10 GW alle Belgen zijn gelijk voor de wet (; iedereen die zich in eenzelfde feitelijke toestand
bevindt, dient op gelijke wijze behandeld te worden)
Art. 171 GW concre seert verder dit verbod
o Absoluut verbod inzake belas ngen kunnen GEEN voorrechten worden ingevoerd door
eender welke overheid
o Rela ef verbod vrijstellingen of verminderingen kunnen ENKEL ingevoerd worden door
WET
o Verschillende behandelingen dienen een mo vering ( objec eve en redelijke
verantwoording) te beschikken
Beoordeling gebeurt obv het doel en de gevolgen vd belas ng
Controle over eerbiediging vh gelijkheidsbeginsel
o Sinds 2013 wordt het -beginsel aan art. 172 GW getoetst door het GwH (; via prejudiciële
vraagstelling OF vernie gingsberoep)
Kenmerken van het Fiscaal Recht (7)
Lex specialis – wordt 2-tal keer per jaar gewijzigd zeer levendige rechtstak
1. Fiscaal recht is GEEN volstrekt autonome rechtstak
GEEN “algemeen fiscaal wetboek” het bouwt voort op andere rechtstakken; doet
gedeeltelijke copy-paste ervan
Het gemeenrecht “beheerst” het fiscaal recht in de mate dta het fiscaal recht hiervan NIET
van afwijkt.
o VB: begrippen aanschaffingswaarde & afschrijvingen (boekhoudrecht), begrip
rechtspersoonlijkheid (vennootschapsrecht), gehuwden en we elijk
samenwonenden (BW), ...
! Voorbeelden waarbij fiscaal recht wel afwijkt vh gemeen recht
o Personenwagens kunnen niet op een degressieve wijze afgeschreven worden
o Sommige interesten van leningen worden beschouwd als dividenden
o Bepaalde huurinkomsten worden beschouwd als beroepsinkomsten
o ...
4
