Maatschappij – seksuologie
SEKSUALITEIT IN DE PRE-, PERI, EN POSTANTALE PERIODE
SEKSUALITEIT & (SUB/IN)FERTILITEIT
SEKSUALITEIT EN CONCEPTIE
OPTIMALE TIJD VOOR BEVRUCHTING
De vruchtbare periode vd cyclus kan sterk schommelen => regelmatige cyclus:
vruchtb periode tussen dag 11 en dag 16.
Optimale tijd voor de bevruchting: 5 dagen voor de ovulatie
Eindigt ong op het moment van ovulatie
Die periode: fertile window
De ovulatie volgt ong 24u na de LH-piek.
COÏTUSFREQUENTIE
De grootste kans om zwanger te worden: 3-4x
coïtus per week (80%)
1-2x per week = 32%
< 1x per week = 15%
EJACULATIEFREQUENTIE
Ejaculatiefrequentie boven 1 – 2/dag: conceptiekans kleiner.
Kwaliteit van het zaad wordt bepaald door de frequentie van ejaculeren.
- Bij normospermie wordt de conceptiekans lager bij een frequentie boven 1-2 maal
daags.
- Daarentegen wordt bij het merendeel der mannen met oligo- of
asthenozoöspermie de kwaliteit van het zaad wél beter bij frequentere ejaculatie.
Het sparen van zaad, dat wil zeggen meerdere dagen vóór de vermeende ovulatie
niet ejaculeren, verlaagt dus de kans op conceptie.
OPWINDING MAN => +SPERMAKWALITEIT
Zowel een hoger mate van opwinding als langduriger opwinding voor dat de
ejaculatie plaatsvindt blijkt de kwaliteit van het sperma te verbeteren
OPWINDING VROUW
Hoe meer opgewonden => beter doorbloeding van de vaginawand
Het milieu wordt neutraal (ph van 7,2) => dat creëert optimale situatie voor
metabolisme, mobiliteit en overleving van de spermatozoa
,ORGASME VROUW
Het orgasme heeft geen functie voor de conceptie
Stijging oxytocinespiegel, draagt bij aan het spermatransport => zorgt voor
contractiegolven van de cervix naar de eileider
TIMING ORGASME
Vrouw eerder orgasme dan man => voor conceptie lijkt dat echter niet de goede
volgorde
Een deel van de vrouwen past dat gedrag kennelijk aan, want het vrouwelijk orgasme
wordt bij paren met kinderwens frequenter gevonden na het orgasme van de man.
De oxytocine die bij het orgasme vrijkomt, versterkt door de spiercontracties
het ‘passieve transport’ van zaadcellen naar de goede plaats.
Seksueel gedrag en (on)vruchtbaarheid hebben een complexe samenhang
(Biopsychosociaal!!)
Niet zwanger worden kan zowel oorzaak als gevolg zijn van een seksueel
probleem/disfunctie
Als zwangerschap uitblijft, kan seksueel probleem/disfunctie verslechteren door
vruchtbaarheidsbehandelingen
Optimaal seksueel functioneren is belangrijk en verhoogt conceptiekans
INFERTILITEIT EN -BEHANDELINGEN & SEKSUALITEIT
Fertiliteit (vruchtbaarheid) wordt veelal uitgedrukt als de kans op een zwangerschap
binnen één jaar
Fecunditeit is de zwangerschapskans per maand
Een andere manier om te kijken naar vruchtbaar is: de time to pregnancy (TTP)
De fecundability ratio (FR) is de cyclusspecifieke kans op een zwangerschap onder de
‘blootgestelde vrouwen’, gedeeld door de kans op een zwangerschap bij ‘niet-
blootgestelde vrouwen’
Subfertiliteit: indien na meer dan 12 maanden onbeschermde coïtus geen
zwangerschap is opgetreden
Vroeger: 50% vruchtbaarheidsproblemen onverklaard
- Individuele psychopathologie, relationele + seksuele problemen
- Geen empirische evidentie
Erkenning infertiliteit als ernstige life stressor; zowel lichamelijk als psychisch ingrijpend
- Geen oorzaak, wel gevolg!
- Invloed partnerrelatie?
Fertiliteitsbehandeling kan zorgen voor hechtere relatie
, Gebrek onderzoek, bv. bij groep die behandeling staakt
Infertiliteit(sbehandeling) <-> seksualiteit
- Seksuele problemen als oorzaak
11-18% met vruchtbaarheidsprobleem geeft aan seksuele disfunctie te hebben
Onverklaarde subfertitliteit 1/3de mogelijk seksuele problemen
- Fertiliteitsstoornissen impact seksuele beleving & gedrag
Weinige onderzoek dat er is, toont:
o Daling seksueel verlangen, afname vrijfrequentie, minder plezier
o Deuk seksuele zelfbeeld
o Faalangst, depressieve klachten, eigenwaarde…
Seksualiteit wordt doelgericht prestatiedruk & faalangst
Mannen: aandacht situationele anejaculatie!
Faalangst of ambivalente kinderwens
IMPACT VRUCHTBAARHEIDSPROBLEMEN OP SEKSUALITEIT; EEN PROCES
UITBLIJVENDE ZWANGERSCHAP
- Pil ouderschap = bewuste keuze + in de hand wanneer we niet zwanger worden …
“maakbare samenleving”
- Uitblijven zwangerschap al snel = controleverlies
- Onzekerheid en frustratie – druk partnerrelatie
- Seksualiteit krijgt andere betekenis (reproductieve functie, coïtusgericht)
- Vrijen voornamelijk bij eisprong en op initiatief vrouw
- Hoe langer deze fase, hoe meer spanning
- Kan leiden tot seksuele ontevredenheid en daling coïtusfrequentie
DIAGNOSE
- Fase duurt vaak lang
- Anamnese + lichamelijk onderzoek bepalen diagnostiek
Ovulatiedetectie
Semenanalyse
Onderzoek eileiders en cervix
- Gynaecologisch/andrologisch onderzoek inbreuk op (seksuele) privéleven koppel en
aanslag op spontaniteit
- Seksuele onzekerheid bij diegene waar “oorzaak” ligt
Vrouw: minder vrouwelijk & minder seksueel aantrekkelijk
Mannen: associatie ‘impotentie’, twijfels seksuele competentie, psychogene
erectiestoornis
- Indien zicht op oorzaak – mogelijkheden behandeling °hoop (tegelijk rouwreactie
verlies eigen vruchtbaarheid)
- In sommige gevallen: geen hoop op eigen genetisch kind. Rouw verschillend voor
mannen en vrouwen
BEHANDELINGSFASE
- Start behandeling = ‘toekomstperspectief’
- Koppels schatten kans op succes vaak te hoog in
- Meeste behandelingen echter lichamelijk én psychisch ingrijpend en langdurig (vnl
voor vrouw, die ondergaat)
- Druk op seksualiteit: vrijen in teken van voortplanting en volgens voorschrift
- Fertiliteitsbehandeling: ontkoppeling seksualiteit en reproductie
SEKSUALITEIT IN DE PRE-, PERI, EN POSTANTALE PERIODE
SEKSUALITEIT & (SUB/IN)FERTILITEIT
SEKSUALITEIT EN CONCEPTIE
OPTIMALE TIJD VOOR BEVRUCHTING
De vruchtbare periode vd cyclus kan sterk schommelen => regelmatige cyclus:
vruchtb periode tussen dag 11 en dag 16.
Optimale tijd voor de bevruchting: 5 dagen voor de ovulatie
Eindigt ong op het moment van ovulatie
Die periode: fertile window
De ovulatie volgt ong 24u na de LH-piek.
COÏTUSFREQUENTIE
De grootste kans om zwanger te worden: 3-4x
coïtus per week (80%)
1-2x per week = 32%
< 1x per week = 15%
EJACULATIEFREQUENTIE
Ejaculatiefrequentie boven 1 – 2/dag: conceptiekans kleiner.
Kwaliteit van het zaad wordt bepaald door de frequentie van ejaculeren.
- Bij normospermie wordt de conceptiekans lager bij een frequentie boven 1-2 maal
daags.
- Daarentegen wordt bij het merendeel der mannen met oligo- of
asthenozoöspermie de kwaliteit van het zaad wél beter bij frequentere ejaculatie.
Het sparen van zaad, dat wil zeggen meerdere dagen vóór de vermeende ovulatie
niet ejaculeren, verlaagt dus de kans op conceptie.
OPWINDING MAN => +SPERMAKWALITEIT
Zowel een hoger mate van opwinding als langduriger opwinding voor dat de
ejaculatie plaatsvindt blijkt de kwaliteit van het sperma te verbeteren
OPWINDING VROUW
Hoe meer opgewonden => beter doorbloeding van de vaginawand
Het milieu wordt neutraal (ph van 7,2) => dat creëert optimale situatie voor
metabolisme, mobiliteit en overleving van de spermatozoa
,ORGASME VROUW
Het orgasme heeft geen functie voor de conceptie
Stijging oxytocinespiegel, draagt bij aan het spermatransport => zorgt voor
contractiegolven van de cervix naar de eileider
TIMING ORGASME
Vrouw eerder orgasme dan man => voor conceptie lijkt dat echter niet de goede
volgorde
Een deel van de vrouwen past dat gedrag kennelijk aan, want het vrouwelijk orgasme
wordt bij paren met kinderwens frequenter gevonden na het orgasme van de man.
De oxytocine die bij het orgasme vrijkomt, versterkt door de spiercontracties
het ‘passieve transport’ van zaadcellen naar de goede plaats.
Seksueel gedrag en (on)vruchtbaarheid hebben een complexe samenhang
(Biopsychosociaal!!)
Niet zwanger worden kan zowel oorzaak als gevolg zijn van een seksueel
probleem/disfunctie
Als zwangerschap uitblijft, kan seksueel probleem/disfunctie verslechteren door
vruchtbaarheidsbehandelingen
Optimaal seksueel functioneren is belangrijk en verhoogt conceptiekans
INFERTILITEIT EN -BEHANDELINGEN & SEKSUALITEIT
Fertiliteit (vruchtbaarheid) wordt veelal uitgedrukt als de kans op een zwangerschap
binnen één jaar
Fecunditeit is de zwangerschapskans per maand
Een andere manier om te kijken naar vruchtbaar is: de time to pregnancy (TTP)
De fecundability ratio (FR) is de cyclusspecifieke kans op een zwangerschap onder de
‘blootgestelde vrouwen’, gedeeld door de kans op een zwangerschap bij ‘niet-
blootgestelde vrouwen’
Subfertiliteit: indien na meer dan 12 maanden onbeschermde coïtus geen
zwangerschap is opgetreden
Vroeger: 50% vruchtbaarheidsproblemen onverklaard
- Individuele psychopathologie, relationele + seksuele problemen
- Geen empirische evidentie
Erkenning infertiliteit als ernstige life stressor; zowel lichamelijk als psychisch ingrijpend
- Geen oorzaak, wel gevolg!
- Invloed partnerrelatie?
Fertiliteitsbehandeling kan zorgen voor hechtere relatie
, Gebrek onderzoek, bv. bij groep die behandeling staakt
Infertiliteit(sbehandeling) <-> seksualiteit
- Seksuele problemen als oorzaak
11-18% met vruchtbaarheidsprobleem geeft aan seksuele disfunctie te hebben
Onverklaarde subfertitliteit 1/3de mogelijk seksuele problemen
- Fertiliteitsstoornissen impact seksuele beleving & gedrag
Weinige onderzoek dat er is, toont:
o Daling seksueel verlangen, afname vrijfrequentie, minder plezier
o Deuk seksuele zelfbeeld
o Faalangst, depressieve klachten, eigenwaarde…
Seksualiteit wordt doelgericht prestatiedruk & faalangst
Mannen: aandacht situationele anejaculatie!
Faalangst of ambivalente kinderwens
IMPACT VRUCHTBAARHEIDSPROBLEMEN OP SEKSUALITEIT; EEN PROCES
UITBLIJVENDE ZWANGERSCHAP
- Pil ouderschap = bewuste keuze + in de hand wanneer we niet zwanger worden …
“maakbare samenleving”
- Uitblijven zwangerschap al snel = controleverlies
- Onzekerheid en frustratie – druk partnerrelatie
- Seksualiteit krijgt andere betekenis (reproductieve functie, coïtusgericht)
- Vrijen voornamelijk bij eisprong en op initiatief vrouw
- Hoe langer deze fase, hoe meer spanning
- Kan leiden tot seksuele ontevredenheid en daling coïtusfrequentie
DIAGNOSE
- Fase duurt vaak lang
- Anamnese + lichamelijk onderzoek bepalen diagnostiek
Ovulatiedetectie
Semenanalyse
Onderzoek eileiders en cervix
- Gynaecologisch/andrologisch onderzoek inbreuk op (seksuele) privéleven koppel en
aanslag op spontaniteit
- Seksuele onzekerheid bij diegene waar “oorzaak” ligt
Vrouw: minder vrouwelijk & minder seksueel aantrekkelijk
Mannen: associatie ‘impotentie’, twijfels seksuele competentie, psychogene
erectiestoornis
- Indien zicht op oorzaak – mogelijkheden behandeling °hoop (tegelijk rouwreactie
verlies eigen vruchtbaarheid)
- In sommige gevallen: geen hoop op eigen genetisch kind. Rouw verschillend voor
mannen en vrouwen
BEHANDELINGSFASE
- Start behandeling = ‘toekomstperspectief’
- Koppels schatten kans op succes vaak te hoog in
- Meeste behandelingen echter lichamelijk én psychisch ingrijpend en langdurig (vnl
voor vrouw, die ondergaat)
- Druk op seksualiteit: vrijen in teken van voortplanting en volgens voorschrift
- Fertiliteitsbehandeling: ontkoppeling seksualiteit en reproductie
