Hoofdstuk 14 : Labeling vroeger en nu
1. Inleiding
Oorsprong van labelingperspectief bij de studie van afwijkend gedrag
Labelingstheorie : etiketteertheorie
Jaren 1960
Interactionistische theorie als ‘softe’ voorlopers van
o Kritische theorie
o Conflict theorie
o Marxistische theorie
Uitgangspunten
o Niet criminologie van de dader, maar criminologie van wetgever/rechtshandgaver
o Niet motieven om misdrijven te plegen, maar benoemingsproces centraal :
reactiekant
o Pluriforme samenleving met strijd om de macht
o Ernst van criminaliteit wordt bepaald door wijze van reactie
o Theoretici uit dit perspectief spreken over deviantie, niet over criminaliteit
o (deviant gedrag = gedrag dat als deviant bestempeld wordt)
2. De Chicago School als inspiratie voor de labelingtheorie
Oorsprong interactionistische labelingtheorieën
o In de Chicago Scool
A. Charles Cooley : bedenker concept ‘Looking-glass self’
Het oordeel dat we over onszelf hebben, wordt in hoge mate beïnvloed door hoe we denken
dat anderen over onszelf oordelen
o Anderen kijken naar persoon
o Uit IA-processen maakt de persoon uit wie zij/zij is
o De ander fungeert als spiegel
B. George Herbert Mead
‘Mind, Self and Society from the standpoint of a social behaviorist’
o Mind : denken
o Self : zelfbewustzijn / zelfbeeld (central !!)
o Society : maatschappij
o Het denken en zelfbeeld komen voort uit de IA tussen mensen
Voorloper symbolisch interactionisme = deterministisch
Kind bij geboorte geen ‘self’
Belang van taal (ook non-verbaal : conversation of gestures)
Self aangeleerd proces van role-taking
o Self ontstaat in vroege kinderjaren door imitatie van significant others
o Self ontwikkelt zich tot ‘social self’ door imitatie van generalized others
(samenleving)
Self 2 aspecten
o ME : conformistisch gedeelte van het zelfbeeld
, o I : niet-conformistisch gedeelte
C. Frank Tannenbaum
Eerste toepassing ideeën Mead en Cooley op regelovertredend gedrag
Harde aanpak (door SA) voor herhaalde kleine overtredingen leidt tot dramatization of evil
o Crimineel door etikettering, definiëring, identificatie, segregatie en bewustwording
Vertrekt uit evolutionair, biosociaal mensbeeld
3. Edwin Lemert en de evolutie van primaire naar secundaire
deviantie
Edwin Lemert :
o Zijn definitie van delinquentie : ‘Behavior whiwh is effectively disapproved of in
social interaction’
o Maakt onderscheid tussen primaire deviantie secundaire deviantie
Primaire deviantie : eenmalig voorbijgaand afwijkend gedrag, atypisch voor een
persoon (diverse oorzaken)
Secundaire deviantie : typisch gedrag voor individu (reactie op stigmatisering van de
primaire deviantie)
Proces dat vooraf gaat aan secundaire deviantie
o (1) Primaire deviantie
o (2) Kleine informele reactie SA
o (3) Opnieuw primaire deviantie
o (4) Strengere informele reactie SA
o (5) Kwaadheid bij dader : verdere deviantie
o (6) Formele stigmatisering als ‘deviant’
o (7) Versterking deviant gedrag als reactie
o (8) Acceptatie deviante status door dader : secundaire deviantie
4. Howard Becker, Outsiders en de labelingbenadering
Howard Becker
o Chicago als geboortestad
o Professor Sociologie
o Meest gekend voor studie over marihuanagebruik
o Belangrijk basiswerk, doorbraak in labelingbenadering : boek ‘Outsiders’
o Student van Ernest Burgess (Chicago School)
o 1951 : doctoraat + 1e versie Outsiders
o 1963 : publicatie Outsiders
o Tot jaren 1980 : het meest geciteerde werk in criminologie
Maar : alleen p. 9
o Belangrijk uitgangspunt : deviantie is wat als deviant gelabeld wordt
Beckers definitie van deviantie : 'Social groups create deviance by making the rules whose
infraction constitutes deviance, and by applying those rules to particular people and labelling
1. Inleiding
Oorsprong van labelingperspectief bij de studie van afwijkend gedrag
Labelingstheorie : etiketteertheorie
Jaren 1960
Interactionistische theorie als ‘softe’ voorlopers van
o Kritische theorie
o Conflict theorie
o Marxistische theorie
Uitgangspunten
o Niet criminologie van de dader, maar criminologie van wetgever/rechtshandgaver
o Niet motieven om misdrijven te plegen, maar benoemingsproces centraal :
reactiekant
o Pluriforme samenleving met strijd om de macht
o Ernst van criminaliteit wordt bepaald door wijze van reactie
o Theoretici uit dit perspectief spreken over deviantie, niet over criminaliteit
o (deviant gedrag = gedrag dat als deviant bestempeld wordt)
2. De Chicago School als inspiratie voor de labelingtheorie
Oorsprong interactionistische labelingtheorieën
o In de Chicago Scool
A. Charles Cooley : bedenker concept ‘Looking-glass self’
Het oordeel dat we over onszelf hebben, wordt in hoge mate beïnvloed door hoe we denken
dat anderen over onszelf oordelen
o Anderen kijken naar persoon
o Uit IA-processen maakt de persoon uit wie zij/zij is
o De ander fungeert als spiegel
B. George Herbert Mead
‘Mind, Self and Society from the standpoint of a social behaviorist’
o Mind : denken
o Self : zelfbewustzijn / zelfbeeld (central !!)
o Society : maatschappij
o Het denken en zelfbeeld komen voort uit de IA tussen mensen
Voorloper symbolisch interactionisme = deterministisch
Kind bij geboorte geen ‘self’
Belang van taal (ook non-verbaal : conversation of gestures)
Self aangeleerd proces van role-taking
o Self ontstaat in vroege kinderjaren door imitatie van significant others
o Self ontwikkelt zich tot ‘social self’ door imitatie van generalized others
(samenleving)
Self 2 aspecten
o ME : conformistisch gedeelte van het zelfbeeld
, o I : niet-conformistisch gedeelte
C. Frank Tannenbaum
Eerste toepassing ideeën Mead en Cooley op regelovertredend gedrag
Harde aanpak (door SA) voor herhaalde kleine overtredingen leidt tot dramatization of evil
o Crimineel door etikettering, definiëring, identificatie, segregatie en bewustwording
Vertrekt uit evolutionair, biosociaal mensbeeld
3. Edwin Lemert en de evolutie van primaire naar secundaire
deviantie
Edwin Lemert :
o Zijn definitie van delinquentie : ‘Behavior whiwh is effectively disapproved of in
social interaction’
o Maakt onderscheid tussen primaire deviantie secundaire deviantie
Primaire deviantie : eenmalig voorbijgaand afwijkend gedrag, atypisch voor een
persoon (diverse oorzaken)
Secundaire deviantie : typisch gedrag voor individu (reactie op stigmatisering van de
primaire deviantie)
Proces dat vooraf gaat aan secundaire deviantie
o (1) Primaire deviantie
o (2) Kleine informele reactie SA
o (3) Opnieuw primaire deviantie
o (4) Strengere informele reactie SA
o (5) Kwaadheid bij dader : verdere deviantie
o (6) Formele stigmatisering als ‘deviant’
o (7) Versterking deviant gedrag als reactie
o (8) Acceptatie deviante status door dader : secundaire deviantie
4. Howard Becker, Outsiders en de labelingbenadering
Howard Becker
o Chicago als geboortestad
o Professor Sociologie
o Meest gekend voor studie over marihuanagebruik
o Belangrijk basiswerk, doorbraak in labelingbenadering : boek ‘Outsiders’
o Student van Ernest Burgess (Chicago School)
o 1951 : doctoraat + 1e versie Outsiders
o 1963 : publicatie Outsiders
o Tot jaren 1980 : het meest geciteerde werk in criminologie
Maar : alleen p. 9
o Belangrijk uitgangspunt : deviantie is wat als deviant gelabeld wordt
Beckers definitie van deviantie : 'Social groups create deviance by making the rules whose
infraction constitutes deviance, and by applying those rules to particular people and labelling
