Geneeskunde van het paard II - SAMENVATTING

Geneeskunde van het paard II
2e master 2023-2024

,1. VOORTPLANTING 3
A. ABNORMALITEITEN TIJDENS DE OESTRISCHE CYCLUS 3
B. MANIPULEREN VAN DE CYCLUS EN REPRODUCTIEVE FARMACOLOGIE 15
C. ENDOMETRITIS 24
D. TWEELINGMANAGEMENT 45
E. DRACHTDIAGNOSE 56
F. INSEMINATIE PROTOCOL 61
G. GECOMPROMITTEERDE DRACHTIGHEID 67
H. GEASSISTEERDE VOORTPLANTING 84
I. DYSTOCIE 93
J. PLACENTA EVALUATIE 100
K. SPERMA AFNAME 109
2. VOEDING 121
A. INLEIDING: EVALUTATIE NUTRITIONELE STATUS 121
B. VOEDING SENIOR/GERIATRISCH PATIËNT 125
C. INTENSIVE CARE VOEDING 136
D. VOEDING BIJ LAMINITIS, EMS EN OBESITAS 144
E. VOEDING BIJ GASTROINTESTINALE AANDOENINGEN 154
F. VOEDING GEZONDE SPORTPAARDEN 166
G. VOEDING BIJ SPIERPATHOLOGIE 174
H. VOEDING BIJ HUID- EN HOEFPROBLEMEN 178
I. VOEDINGSSUPPLEMENTEN 180
J. GIFTIGE PLANTEN 182
K. VOEDING VAN EZELS 185
3. KLINISCHE ETHOLOGIE 186
A. INTAKE ASSESSMENT 186
B. ANAMNESE 186
C. ONDERZOEK 187
D. THERAPIE EN OPLOSSINGEN 205
E. PREVENTIE IN DE KLINIEK 207




2

,1. Voortplanting
A. Abnormaliteiten tijdens de oestrische cyclus
1. De normale oestrische cyclus




• De cyclus duurt gemiddeld 21 dagen
o Ponies → 25d
o Ezelin → 23-24d cyclus; 3-15d oestrus
o Miniatuur → 21-24d cyclus; 3-7d oestrus
o Lacterend VS. niet lacterend: cyclus 21.2 + 1.8d VS 22.8 + 1.4d
o Geriatrische merries (>20 jaar)
▪ Langere transitie periode (van anoestrus naar oestrus)
▪ Langere oestrus periode
▪ Interovulatoir interval ↑ (growth rate van dominante follikel↓)
▪ DUS per jaar minder cyclussen (naast het feit dat de merrie sowieso minder
fertiel is + als ze drachtig raakt hebt je nog gans andere problemen)
• Cyclus is herhaalbaar in het individu (indien fysiologische status van het dier niet
verandert)
o Oestrus: 5-7 dagen (kan verschillen afhankelijk van de leeftijd van het dier)
o Dioestrus: 15 +2d (constanter dan de oestrus)
• Hormonaal
o FSH (hypofyse) → ovariële follikel groei
o Estradiol (follikel) → stimuleert GnRH pulse frequentie → ↑ LH (hypofyse)
o LH → ovulatie, Estradiol ↓ naar basale concentratie
o Progesterone P4 (corpus luteum): 1 - 4 ng/ml, 7d post ov
▪ 2 ng/ml is het min. Voor een gezond actief corpus luteum → ↑ FSH secretie →
nieuwe golf aan follikels
o PGF2α (endometrium) → luteolyse → P4↓



3

, • Wat brengt de onset van oestrus gedrag
o P4↓ of ↑Estradiol
o Afwezigheid van P4 (zelfs in de aanwezigheid van lage oestrogene levels)
o Afwezigheid van P4 is belangrijker in het uiten van symptomen van de oestrus
• Hengstigheid symptomen
o Oedeem baarmoeder
o Grote follikels
o Slappe cervix
o Hengstigheid: bliksemen, etc
o Vaak heb je niet alle symptomen, er zit variatie op per cyclus en per merrie
▪ Variatie soms door omgeving: bijvoorbeeld een veulen die erbij loopt



2. De abnormale oestrische cyclus
• Hidden/split/prolonged/too frequent estrus
• Anamnese
o Je gaat gaat data willen over het schouwen bij de hengst (pony/ruin/hengst, stal
gedrag, vocalisatie, afstand, ervaring van die de merrie/hengst begeleid)
o Seizoenale invloeden !!!
o Reproductieve geschieden (combinatie van wat ze de vorige cyclus heeft gedaan: hoe
groot waren de follikel bij ovuleren etc etc want dit is per individu redelijk constant)
o Farmaceutische geschiedenis
▪ Prostaglandines
▪ Deslorelin (GnRH agonist → FSH/LH productie ↑)
▪ hCG
▪ Altrenogest / Regumate (progesteron → onderdrukt oestrus)
• Etiologie
o Baarmoederontsteking
o Slechte BCS (< 4/9)
▪ Eigenaar aanraden merrie eerst terug in conditie te brengen VOOR haar te
laten dekken
o Slechte perineale conformatie (onderstaand zijn plastiën die in de kliniek uitgelegd
worden) → slechte conformatie = hoger risico op infectie




4