SAMENVATTING RUIMTELIJKE ORDENING
Inhoudsopgave
Inleiding ......................................................................................................................................................... 4
Ruimtelijke planning .......................................................................................................................................... 4
Ruimtelijke ordening .......................................................................................................................................... 4
Subsidiariteitsbeginsel................................................................................................................................... 4
Ruimtelijke structuurplannen, RSV en gemeentelijke structuurplannen ......................................................... 5
Een nieuwe aanpak voor ruimtelijke ordening in Vlaanderen (anno 1990) ....................................................... 5
Problematiek van gewestplan en BPA’s ........................................................................................................ 5
Introductie nieuw planningsinstrument = structuurplanning ....................................................................... 5
Wat is een ruimtelijk structuurplan? .................................................................................................................. 6
Subsidiariteitsbeginsel als uitgangspunt ....................................................................................................... 6
Vaste opbouw van een structuurplan ........................................................................................................... 6
Toelichting Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen............................................................................................... 7
Uitdagingen RSV ............................................................................................................................................ 7
Algemene visie: Vlaanderen open en stedelijk ............................................................................................. 7
Gedeconcentreerde bundeling ..................................................................................................................... 7
Van visie naar beleid ..................................................................................................................................... 8
Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan ............................................................................................................ 10
Doel ............................................................................................................................................................. 10
Kenmerken .................................................................................................................................................. 10
Plannen voor plaats ..................................................................................................................................... 10
Van RSV naar BRV: ambitieniveau moet hoger ................................................................................................ 10
Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) ........................................................................................................ 11
Vlaamse Bouwmeester..................................................................................................................................... 11
Wie wat is Vlaams Bouwmeester? .............................................................................................................. 11
Missie .......................................................................................................................................................... 11
Taken ........................................................................................................................................................... 11
Plannen voor Plaats ..................................................................................................................................... 12
VCRO............................................................................................................................................................ 12
Introductie tot de VCRO ................................................................................................................................... 12
Adviesorganen ................................................................................................................................................. 13
Commissie ruimtelijke ordening.................................................................................................................. 13
Beleidsplannen ................................................................................................................................................. 13
Statuut van het beleidsplan ........................................................................................................................ 13
Algemene opbouw beleidsplan (art 2.1.1 VCRO) ........................................................................................ 14
Ruimtebeslag ............................................................................................................................................... 14
Rendementsverhoging ................................................................................................................................ 14
Beleidskader ................................................................................................................................................ 15
Ruimtelijke uitvoeringsplannen: van visie naar project................................................................................. 15
Case RUP 2060 ................................................................................................................................................. 15
Handel en horeca in 2060 ........................................................................................................................... 16
1
, Wonen in 2060 ............................................................................................................................................ 16
Wat is een RUP? ............................................................................................................................................... 16
Waarom een RUP? ........................................................................................................................................... 16
Opbouw van een RUP ....................................................................................................................................... 16
Procesverloop opmaak RUP (art 2.2.4 VCRO) .................................................................................................. 17
Stedenbouwkundige verordeningen: van visie naar project.......................................................................... 17
Waarom een stedenbouwkundige verordening? ............................................................................................. 17
Wat is een stedenbouwkundige verordening? ................................................................................................. 18
Hiërarchie der rechtsgronden ..................................................................................................................... 19
Verordeningen vs. ruimtelijke uitvoeringsplannen ..................................................................................... 19
Vaststellingsprocedure ..................................................................................................................................... 20
CASE: bouwcode Antwerpen ............................................................................................................................ 20
Verkooprecht/onteigening/aankoopplicht/planbaten en planschaden ........................................................ 20
Voorkooprecht ................................................................................................................................................. 20
Wat is het .................................................................................................................................................... 20
Wanneer van toepassing ............................................................................................................................. 20
Soorten voorkooprecht ............................................................................................................................... 21
Wetgeving voorkooprecht Ruimtelijke Ordening........................................................................................ 21
Waarom voorkooprecht in RO .................................................................................................................... 21
Instrumenten met betrekking tot voorkooprecht RO ................................................................................. 21
Vanaf welk ogenblik heeft voorkooprecht uitwerking? .............................................................................. 22
Wanneer geen voorkooprecht? .................................................................................................................. 22
Procedure voorkooprecht ........................................................................................................................... 22
Voorkooprecht in RUP 2060 ........................................................................................................................ 22
Onteigening...................................................................................................................................................... 23
Wetgeving ................................................................................................................................................... 23
Onteigeningsvoorwaarden .......................................................................................................................... 23
Wie kan tot onteigening overgaan .............................................................................................................. 23
Zelfrealisatie ................................................................................................................................................ 23
Relatie onteigeningsplan-RUP ..................................................................................................................... 24
Onteigeningsvergoeding ............................................................................................................................. 24
Onteigeningsprocedure............................................................................................................................... 24
Termijn ........................................................................................................................................................ 25
Planschaderegeling (art 2.6.1 VCRO) ............................................................................................................... 25
Begrip .......................................................................................................................................................... 25
Kenbaarheid ................................................................................................................................................ 25
Recht op vergoeding ................................................................................................................................... 25
Alternatieven: recht op inkeer/tot terugkoop ............................................................................................ 26
Aankoopplicht (art 2.1.10 §1 VCRO) ................................................................................................................ 26
Begrip .......................................................................................................................................................... 26
Procedure .................................................................................................................................................... 26
Planbatenregeling ............................................................................................................................................ 27
Wat? ............................................................................................................................................................ 27
Vrijstelling van planbatenheffing (art 2.6.5 VCRO) ..................................................................................... 27
Opschorting van planbatenheffing (art 2.6.7 VCRO) ................................................................................... 27
Heffingsplichtige (art 2.6.8 en 2.6.9 VCRO) ................................................................................................. 27
Berekening en inning................................................................................................................................... 27
Betaling ....................................................................................................................................................... 28
2
,Complexe projecten ..................................................................................................................................... 28
Wat .................................................................................................................................................................. 28
Procedure ......................................................................................................................................................... 28
Verkenningsfase .......................................................................................................................................... 29
Onderzoeksfase ........................................................................................................................................... 29
Uitwerkingsfase ........................................................................................................................................... 30
Uitvoeringsfase............................................................................................................................................ 31
Ruimtelijke ordening in Wallonië ................................................................................................................. 31
Geschiedenis .................................................................................................................................................... 31
Instrumenten RO in Vlaanderen ....................................................................................................................... 32
Instrumenten RO in Wallonië ........................................................................................................................... 32
Ontwikkelingsplannen ................................................................................................................................. 32
Uitvoeringsplannen ..................................................................................................................................... 32
Vergelijking Vlaanderen – Brussel – Wallonië .................................................................................................. 32
Wetgeving ................................................................................................................................................... 32
Ruimtelijke ordeningsstelsel: competentieverdeling .................................................................................. 33
Ruimtelijk ordeningsstelsel: hoofdinstrumenten ........................................................................................ 33
3
, SAMENVATTING RUIMTELIJKE ORDENING
Inleiding
Ruimtelijke planning
= “driesporenplanning”
ð Deze planningsvorm maakt het mogelijk om tegelijk een langetermijnvisie te
ontwikkelen, strategisch op korte termijn in te haken op de werkelijke situatie en een
goede communicatie hieromtrent te verzorgen
= “strategische planning”
Ruimtelijke planning bestaat uit 3 componenten:
1. Lange termijnvisie
a. Hoe ziet de stad eruit in 2050?
b. Hoe zouden we willen dat de stad er uit ziet?
2. Korte termijnacties
a. Op welke manier kunnen we de lange termijnvisie bereiken?
b. Welke projecten en acties moet genomen worden
3. Draagvlak en participatie
a. Protest voorkomen
b. Mensen voorbereiden op de toekomst
c. Samen met de (buurt)bewoners projecten realiseren
Ruimtelijke planning is…
Complex Onzeker
- Diversiteit aan mensen = diversiteit aan wensen - Toekomstgericht en
- Veel verschillende ruimteclaims in slechts 1 dus rekening houden
ruimte met trends en
- Ruimte moet gedeeld of verdeeld worden prognoses
- Toekomstgericht en moet dus antwoord bieden - Niet alles kan
op maatschappelijke uitdagingen zoals voorspeld worden
bevolkingsgroei, klimaatuitdagingen, - Voldoende flexibiliteit
toenemende diversiteit… inbouwen
Ruimtelijke ordening
ð Vlaamse bevoegdheid ð Gebaseerd op:
ð Juridisch verankerd in VCRO o Drietrapsplanning (visie,
ð Constant in evolutie plannen, vergunningen)
o Subsidiariteitsbeginsel
Subsidiariteitsbeginsel
= verdeling van taken over drie overheidsniveaus (Vlaams Gewest, provincies, gemeenten)
= bevoegdheden worden uitgeoefend op het daartoe meest geëigende niveau
- Vlaanderen: algemene, grote structuren
- Provincie: meer specifiek, maar grote structuur
- Steden en gemeenten: specifiek
4
Inhoudsopgave
Inleiding ......................................................................................................................................................... 4
Ruimtelijke planning .......................................................................................................................................... 4
Ruimtelijke ordening .......................................................................................................................................... 4
Subsidiariteitsbeginsel................................................................................................................................... 4
Ruimtelijke structuurplannen, RSV en gemeentelijke structuurplannen ......................................................... 5
Een nieuwe aanpak voor ruimtelijke ordening in Vlaanderen (anno 1990) ....................................................... 5
Problematiek van gewestplan en BPA’s ........................................................................................................ 5
Introductie nieuw planningsinstrument = structuurplanning ....................................................................... 5
Wat is een ruimtelijk structuurplan? .................................................................................................................. 6
Subsidiariteitsbeginsel als uitgangspunt ....................................................................................................... 6
Vaste opbouw van een structuurplan ........................................................................................................... 6
Toelichting Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen............................................................................................... 7
Uitdagingen RSV ............................................................................................................................................ 7
Algemene visie: Vlaanderen open en stedelijk ............................................................................................. 7
Gedeconcentreerde bundeling ..................................................................................................................... 7
Van visie naar beleid ..................................................................................................................................... 8
Gemeentelijk Ruimtelijk Structuurplan ............................................................................................................ 10
Doel ............................................................................................................................................................. 10
Kenmerken .................................................................................................................................................. 10
Plannen voor plaats ..................................................................................................................................... 10
Van RSV naar BRV: ambitieniveau moet hoger ................................................................................................ 10
Beleidsplan Ruimte Vlaanderen (BRV) ........................................................................................................ 11
Vlaamse Bouwmeester..................................................................................................................................... 11
Wie wat is Vlaams Bouwmeester? .............................................................................................................. 11
Missie .......................................................................................................................................................... 11
Taken ........................................................................................................................................................... 11
Plannen voor Plaats ..................................................................................................................................... 12
VCRO............................................................................................................................................................ 12
Introductie tot de VCRO ................................................................................................................................... 12
Adviesorganen ................................................................................................................................................. 13
Commissie ruimtelijke ordening.................................................................................................................. 13
Beleidsplannen ................................................................................................................................................. 13
Statuut van het beleidsplan ........................................................................................................................ 13
Algemene opbouw beleidsplan (art 2.1.1 VCRO) ........................................................................................ 14
Ruimtebeslag ............................................................................................................................................... 14
Rendementsverhoging ................................................................................................................................ 14
Beleidskader ................................................................................................................................................ 15
Ruimtelijke uitvoeringsplannen: van visie naar project................................................................................. 15
Case RUP 2060 ................................................................................................................................................. 15
Handel en horeca in 2060 ........................................................................................................................... 16
1
, Wonen in 2060 ............................................................................................................................................ 16
Wat is een RUP? ............................................................................................................................................... 16
Waarom een RUP? ........................................................................................................................................... 16
Opbouw van een RUP ....................................................................................................................................... 16
Procesverloop opmaak RUP (art 2.2.4 VCRO) .................................................................................................. 17
Stedenbouwkundige verordeningen: van visie naar project.......................................................................... 17
Waarom een stedenbouwkundige verordening? ............................................................................................. 17
Wat is een stedenbouwkundige verordening? ................................................................................................. 18
Hiërarchie der rechtsgronden ..................................................................................................................... 19
Verordeningen vs. ruimtelijke uitvoeringsplannen ..................................................................................... 19
Vaststellingsprocedure ..................................................................................................................................... 20
CASE: bouwcode Antwerpen ............................................................................................................................ 20
Verkooprecht/onteigening/aankoopplicht/planbaten en planschaden ........................................................ 20
Voorkooprecht ................................................................................................................................................. 20
Wat is het .................................................................................................................................................... 20
Wanneer van toepassing ............................................................................................................................. 20
Soorten voorkooprecht ............................................................................................................................... 21
Wetgeving voorkooprecht Ruimtelijke Ordening........................................................................................ 21
Waarom voorkooprecht in RO .................................................................................................................... 21
Instrumenten met betrekking tot voorkooprecht RO ................................................................................. 21
Vanaf welk ogenblik heeft voorkooprecht uitwerking? .............................................................................. 22
Wanneer geen voorkooprecht? .................................................................................................................. 22
Procedure voorkooprecht ........................................................................................................................... 22
Voorkooprecht in RUP 2060 ........................................................................................................................ 22
Onteigening...................................................................................................................................................... 23
Wetgeving ................................................................................................................................................... 23
Onteigeningsvoorwaarden .......................................................................................................................... 23
Wie kan tot onteigening overgaan .............................................................................................................. 23
Zelfrealisatie ................................................................................................................................................ 23
Relatie onteigeningsplan-RUP ..................................................................................................................... 24
Onteigeningsvergoeding ............................................................................................................................. 24
Onteigeningsprocedure............................................................................................................................... 24
Termijn ........................................................................................................................................................ 25
Planschaderegeling (art 2.6.1 VCRO) ............................................................................................................... 25
Begrip .......................................................................................................................................................... 25
Kenbaarheid ................................................................................................................................................ 25
Recht op vergoeding ................................................................................................................................... 25
Alternatieven: recht op inkeer/tot terugkoop ............................................................................................ 26
Aankoopplicht (art 2.1.10 §1 VCRO) ................................................................................................................ 26
Begrip .......................................................................................................................................................... 26
Procedure .................................................................................................................................................... 26
Planbatenregeling ............................................................................................................................................ 27
Wat? ............................................................................................................................................................ 27
Vrijstelling van planbatenheffing (art 2.6.5 VCRO) ..................................................................................... 27
Opschorting van planbatenheffing (art 2.6.7 VCRO) ................................................................................... 27
Heffingsplichtige (art 2.6.8 en 2.6.9 VCRO) ................................................................................................. 27
Berekening en inning................................................................................................................................... 27
Betaling ....................................................................................................................................................... 28
2
,Complexe projecten ..................................................................................................................................... 28
Wat .................................................................................................................................................................. 28
Procedure ......................................................................................................................................................... 28
Verkenningsfase .......................................................................................................................................... 29
Onderzoeksfase ........................................................................................................................................... 29
Uitwerkingsfase ........................................................................................................................................... 30
Uitvoeringsfase............................................................................................................................................ 31
Ruimtelijke ordening in Wallonië ................................................................................................................. 31
Geschiedenis .................................................................................................................................................... 31
Instrumenten RO in Vlaanderen ....................................................................................................................... 32
Instrumenten RO in Wallonië ........................................................................................................................... 32
Ontwikkelingsplannen ................................................................................................................................. 32
Uitvoeringsplannen ..................................................................................................................................... 32
Vergelijking Vlaanderen – Brussel – Wallonië .................................................................................................. 32
Wetgeving ................................................................................................................................................... 32
Ruimtelijke ordeningsstelsel: competentieverdeling .................................................................................. 33
Ruimtelijk ordeningsstelsel: hoofdinstrumenten ........................................................................................ 33
3
, SAMENVATTING RUIMTELIJKE ORDENING
Inleiding
Ruimtelijke planning
= “driesporenplanning”
ð Deze planningsvorm maakt het mogelijk om tegelijk een langetermijnvisie te
ontwikkelen, strategisch op korte termijn in te haken op de werkelijke situatie en een
goede communicatie hieromtrent te verzorgen
= “strategische planning”
Ruimtelijke planning bestaat uit 3 componenten:
1. Lange termijnvisie
a. Hoe ziet de stad eruit in 2050?
b. Hoe zouden we willen dat de stad er uit ziet?
2. Korte termijnacties
a. Op welke manier kunnen we de lange termijnvisie bereiken?
b. Welke projecten en acties moet genomen worden
3. Draagvlak en participatie
a. Protest voorkomen
b. Mensen voorbereiden op de toekomst
c. Samen met de (buurt)bewoners projecten realiseren
Ruimtelijke planning is…
Complex Onzeker
- Diversiteit aan mensen = diversiteit aan wensen - Toekomstgericht en
- Veel verschillende ruimteclaims in slechts 1 dus rekening houden
ruimte met trends en
- Ruimte moet gedeeld of verdeeld worden prognoses
- Toekomstgericht en moet dus antwoord bieden - Niet alles kan
op maatschappelijke uitdagingen zoals voorspeld worden
bevolkingsgroei, klimaatuitdagingen, - Voldoende flexibiliteit
toenemende diversiteit… inbouwen
Ruimtelijke ordening
ð Vlaamse bevoegdheid ð Gebaseerd op:
ð Juridisch verankerd in VCRO o Drietrapsplanning (visie,
ð Constant in evolutie plannen, vergunningen)
o Subsidiariteitsbeginsel
Subsidiariteitsbeginsel
= verdeling van taken over drie overheidsniveaus (Vlaams Gewest, provincies, gemeenten)
= bevoegdheden worden uitgeoefend op het daartoe meest geëigende niveau
- Vlaanderen: algemene, grote structuren
- Provincie: meer specifiek, maar grote structuur
- Steden en gemeenten: specifiek
4
