Verbintenissenrecht
HFD 1: De verbintenis: begrip, kenmerken en soorten
1. Algemene inleiding
Iedereen heeft te maken met verbintenissenrecht -> bv. wij hebben een laptop aangekocht (een
contract gekregen en ondertekend)
2. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
2.1 Situering in het recht
Publiekrecht
= omvat alle regels die de bevoegdheden, organisatie en werking van de overheid beheersen en de
regels die van toepassing zijn in de relatie tussen de overheid en de burgers.
- Verticale verhouding tussen de overheid en de burger
- Gezag = EBR = eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling
- bv. vergunningen verlenen, machtigingen en toelatingen, …)
Privaatrecht
= omvat die regels die betrekking hebben op de verhouding tussen particuliere personen (natuurlijke
personen of rechtspersonen) onderling.
- Horizontale verhouding tussen 2 burgers (kunnen ook 2 ondernemingen zijn of een burger en
een onderneming / overheid)
- Veelal meerzijdige (rhp) handelingen
- bv. contracten (huurcontracten, koopcontracten), overeenkomsten,…
1
,Een verbintenis = (in essentie) een juridische verplichting tussen 2 of meer personen -> bevat
elementaire regels omtrent juridische verplichtingen tussen personen.
- Diverse relaties: tussen particulieren / ondernemingen / overheden onderling, tussen
particulieren en ondernemingen, tussen ondernemingen en de overheid, …
- ‘de moeder van het privaatrecht’ en van aanvullend recht
- Rechtstak die aanvullend werkt ten aanzien van het publiekrecht
2.2 Vindplaats van het verbintenissenrecht in de Belgische wetgeving
Basis van het verbintenissenrecht = vastgesteld in het Burgerlijke Wetboek
Oud Burgerlijk Wetboek -> 21 maart 1804 met ingang van 1 november 2020
- Napoleon Bonaparte voerde zijn Code Civil des Français (Code Napoleon) in -> hij streefde
naar een eengemaakt privaatrecht in alle gebieden onder Frans bewind -> later ook buiten
Europa.
- In 1961 werd in België de Nederlandse tekst van het oud Burgerlijk Wetboek vastgesteld.
- Elk onafhankelijk land heeft doorheen de tijd eigen aanpassingen aan de oorspronkelijke
wetteksten gedaan of geheel nieuwe wetteksten aangenomen.
- Wetteksten zijn doorheen de jaren niet of weinig gewijzigd.
Burgerlijk Wetboek -> 13 april 2019 (de versie van 2019)
- 10 boeken
- Aanbouwwetgeving (wet waar nog andere wetten / wetshoofdstukken aan vastgekoppeld
kunnen worden of die op een andere manier nog uitgebreid kan worden)
- Meerdere boeken relevant voor verbintenissenrecht
Algemeen verbintenissenrecht moet aangevuld worden met het bijzondere verbintenissenrecht.
-> bevat regel die van toepassing zijn als er geen andere bijzondere situatie is, anders moeten we die
toepassen.
Rechtsmisbruik = misbruik maken van het recht
2
,-> bv. Buurman heeft op je grond gebouwd. Jijzelf mag gaan vorderen om dit te laten afbreken.
Boek 6 BW: ‘Buitencontractuele aansprakelijkheid’ -> aansprakelijkheid en contractuele zaken
- Verscheen in Belgische Staatsblad op 1 juli 2024
- Datum van inwerkintreding is 1 januari 2025
- Van toepassing op feiten die tot aansprakelijkheid kunnen leiden en die zich hebben
voorgedaan vanaf 1 januari 2025.
De bepalingen van Boek 6 BW zijn van aanvullend recht (art. 6.1 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk een karakter
van dwingend recht of van openbare orde hebben.
De bepalingen van Boek 5 BW zijn van aanvullend recht (art. 5.3 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk een karakter
van dwingend recht of van openbare orde hebben.
De wet voorziet een default-regeling, waarvan zeer vaak afgeweken kan worden
- Uitsluiten
- Bevestigen
- Moduleren
Naast boek 5 BW, dat algemeen contactenrecht bevat, bestaan veel bijzondere regels, vaak van
dwingend recht:
- Benoemde contracten (bv. handelshuurovereenkomst, handelsagentuurovereenkomst,
concessieovereenkomst, commerciële samenwerkingsovereenkomst)
- Bijzondere contracten (B2C- en B2B-regeling met betrekking tot onrechtmatige bedingen)
Boek 5 BW = van toepassing op rechtshandelingen (contracten en eenzijdige rechtshandelingen) en
op rechtsfeiten (bv. een begane fout) die plaatsvinden na 1 januari 2023. (art. 5.64 BW en art. 5.65
BW)
Rechtshandelingen = de wilsuiting waarbij een of meer personen de bedoeling hebben om
rechtsgevolgen te doen ontstaan. (Boek 5, Titel 2 -> ondertitel 1)
Rechtsfeiten = feitelijke handelingen of toestanden waaraan door de wet rechtsgevolgen verbonden
worden, vaak of meestal zonder dat men deze rechtsgevolgen doelbewust beoogd. (Boek 5, Titel 2 ->
ondertitel 2)
Rechtssubject = alle personen zijn rechtsbekwaam en handelingsbekwaam tenzij de wet het anders
voorziet (rechtspersonen en natuurlijke personen).
3
, Algemene regels voor het privaatrecht (art. 1.2 BW):
- De wet beschikt alleen voor de toekomst
Beginsel: geen terugwerkende kracht
Uitzonderingen: noodzakelijk voor een doelstelling van algemeen belang
- De nieuwe wet is van toepassing op
Situatie die na haar inwerkingtreding ontstaat
De toekomstige gevolgen van onder de vroegere wet ontstane situaties die zich
voordoen of voortdurend onder de nieuwe wet (zonder afbreuk te doen aan reeds
onherroepelijk vastgestelde rechten)
Bijzondere regels voor het contractenrecht:
- Beginselen:
De oude wet blijft van toepassing op contracten gesloten onder de oude wet
De geldigheid van het contract wordt beheerst door de wet die van toepassing was
op het tijdstip van totstandkoming
Contracten met een lange looptijd die zijn aangegaan voor de inwerkingtreding
worden nog altijd behandeld volgens het ‘oude’ recht -> wij gebruiken nu enkel het
‘nieuwe’ recht (Nieuw Burgerlijke Wetboek)
- Uitzonderingen:
De nieuwe wet van openbare orde of van dwingend recht is van toepassing op
lopende contracten
De nieuwe wet bepaalt dat hij van toepassing is op lopende contracten
De bijzondere regel zal ALTIJD voorgaan op de algemene regel!!
Om te bepalen welk recht van toepassing is bestaan er regel die (veelal) het nationaal recht
overstijgen. Ze behoren tot het internationaal privaatrecht.
Relaties tussen personen kunnen al snel de landsgrenzen overschrijden -> bv. je hebt iets online
gekocht op een buitenlandse website, je bent op reis gegaan, …
Rechtsvergelijking = de rechtswetenschap die zich bezighoudt met het vergelijken van het recht van
verschillende landen.
Regels bestaan en kunnen veranderen!!
4
HFD 1: De verbintenis: begrip, kenmerken en soorten
1. Algemene inleiding
Iedereen heeft te maken met verbintenissenrecht -> bv. wij hebben een laptop aangekocht (een
contract gekregen en ondertekend)
2. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
2.1 Situering in het recht
Publiekrecht
= omvat alle regels die de bevoegdheden, organisatie en werking van de overheid beheersen en de
regels die van toepassing zijn in de relatie tussen de overheid en de burgers.
- Verticale verhouding tussen de overheid en de burger
- Gezag = EBR = eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling
- bv. vergunningen verlenen, machtigingen en toelatingen, …)
Privaatrecht
= omvat die regels die betrekking hebben op de verhouding tussen particuliere personen (natuurlijke
personen of rechtspersonen) onderling.
- Horizontale verhouding tussen 2 burgers (kunnen ook 2 ondernemingen zijn of een burger en
een onderneming / overheid)
- Veelal meerzijdige (rhp) handelingen
- bv. contracten (huurcontracten, koopcontracten), overeenkomsten,…
1
,Een verbintenis = (in essentie) een juridische verplichting tussen 2 of meer personen -> bevat
elementaire regels omtrent juridische verplichtingen tussen personen.
- Diverse relaties: tussen particulieren / ondernemingen / overheden onderling, tussen
particulieren en ondernemingen, tussen ondernemingen en de overheid, …
- ‘de moeder van het privaatrecht’ en van aanvullend recht
- Rechtstak die aanvullend werkt ten aanzien van het publiekrecht
2.2 Vindplaats van het verbintenissenrecht in de Belgische wetgeving
Basis van het verbintenissenrecht = vastgesteld in het Burgerlijke Wetboek
Oud Burgerlijk Wetboek -> 21 maart 1804 met ingang van 1 november 2020
- Napoleon Bonaparte voerde zijn Code Civil des Français (Code Napoleon) in -> hij streefde
naar een eengemaakt privaatrecht in alle gebieden onder Frans bewind -> later ook buiten
Europa.
- In 1961 werd in België de Nederlandse tekst van het oud Burgerlijk Wetboek vastgesteld.
- Elk onafhankelijk land heeft doorheen de tijd eigen aanpassingen aan de oorspronkelijke
wetteksten gedaan of geheel nieuwe wetteksten aangenomen.
- Wetteksten zijn doorheen de jaren niet of weinig gewijzigd.
Burgerlijk Wetboek -> 13 april 2019 (de versie van 2019)
- 10 boeken
- Aanbouwwetgeving (wet waar nog andere wetten / wetshoofdstukken aan vastgekoppeld
kunnen worden of die op een andere manier nog uitgebreid kan worden)
- Meerdere boeken relevant voor verbintenissenrecht
Algemeen verbintenissenrecht moet aangevuld worden met het bijzondere verbintenissenrecht.
-> bevat regel die van toepassing zijn als er geen andere bijzondere situatie is, anders moeten we die
toepassen.
Rechtsmisbruik = misbruik maken van het recht
2
,-> bv. Buurman heeft op je grond gebouwd. Jijzelf mag gaan vorderen om dit te laten afbreken.
Boek 6 BW: ‘Buitencontractuele aansprakelijkheid’ -> aansprakelijkheid en contractuele zaken
- Verscheen in Belgische Staatsblad op 1 juli 2024
- Datum van inwerkintreding is 1 januari 2025
- Van toepassing op feiten die tot aansprakelijkheid kunnen leiden en die zich hebben
voorgedaan vanaf 1 januari 2025.
De bepalingen van Boek 6 BW zijn van aanvullend recht (art. 6.1 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk een karakter
van dwingend recht of van openbare orde hebben.
De bepalingen van Boek 5 BW zijn van aanvullend recht (art. 5.3 BW)
- Tenzij uit de tekst of de draagwijdte ervan blijkt dat ze geheel of gedeeltelijk een karakter
van dwingend recht of van openbare orde hebben.
De wet voorziet een default-regeling, waarvan zeer vaak afgeweken kan worden
- Uitsluiten
- Bevestigen
- Moduleren
Naast boek 5 BW, dat algemeen contactenrecht bevat, bestaan veel bijzondere regels, vaak van
dwingend recht:
- Benoemde contracten (bv. handelshuurovereenkomst, handelsagentuurovereenkomst,
concessieovereenkomst, commerciële samenwerkingsovereenkomst)
- Bijzondere contracten (B2C- en B2B-regeling met betrekking tot onrechtmatige bedingen)
Boek 5 BW = van toepassing op rechtshandelingen (contracten en eenzijdige rechtshandelingen) en
op rechtsfeiten (bv. een begane fout) die plaatsvinden na 1 januari 2023. (art. 5.64 BW en art. 5.65
BW)
Rechtshandelingen = de wilsuiting waarbij een of meer personen de bedoeling hebben om
rechtsgevolgen te doen ontstaan. (Boek 5, Titel 2 -> ondertitel 1)
Rechtsfeiten = feitelijke handelingen of toestanden waaraan door de wet rechtsgevolgen verbonden
worden, vaak of meestal zonder dat men deze rechtsgevolgen doelbewust beoogd. (Boek 5, Titel 2 ->
ondertitel 2)
Rechtssubject = alle personen zijn rechtsbekwaam en handelingsbekwaam tenzij de wet het anders
voorziet (rechtspersonen en natuurlijke personen).
3
, Algemene regels voor het privaatrecht (art. 1.2 BW):
- De wet beschikt alleen voor de toekomst
Beginsel: geen terugwerkende kracht
Uitzonderingen: noodzakelijk voor een doelstelling van algemeen belang
- De nieuwe wet is van toepassing op
Situatie die na haar inwerkingtreding ontstaat
De toekomstige gevolgen van onder de vroegere wet ontstane situaties die zich
voordoen of voortdurend onder de nieuwe wet (zonder afbreuk te doen aan reeds
onherroepelijk vastgestelde rechten)
Bijzondere regels voor het contractenrecht:
- Beginselen:
De oude wet blijft van toepassing op contracten gesloten onder de oude wet
De geldigheid van het contract wordt beheerst door de wet die van toepassing was
op het tijdstip van totstandkoming
Contracten met een lange looptijd die zijn aangegaan voor de inwerkingtreding
worden nog altijd behandeld volgens het ‘oude’ recht -> wij gebruiken nu enkel het
‘nieuwe’ recht (Nieuw Burgerlijke Wetboek)
- Uitzonderingen:
De nieuwe wet van openbare orde of van dwingend recht is van toepassing op
lopende contracten
De nieuwe wet bepaalt dat hij van toepassing is op lopende contracten
De bijzondere regel zal ALTIJD voorgaan op de algemene regel!!
Om te bepalen welk recht van toepassing is bestaan er regel die (veelal) het nationaal recht
overstijgen. Ze behoren tot het internationaal privaatrecht.
Relaties tussen personen kunnen al snel de landsgrenzen overschrijden -> bv. je hebt iets online
gekocht op een buitenlandse website, je bent op reis gegaan, …
Rechtsvergelijking = de rechtswetenschap die zich bezighoudt met het vergelijken van het recht van
verschillende landen.
Regels bestaan en kunnen veranderen!!
4
