ECONOMIE
Wat is economie
Heeft twee betekenissen
ECONOMY ECONOMICS
Economische werkelijkheid (problemen en Economische wetenschap (studie, kennis en
oplossingen) inzicht in de economische verschijnselen)
= eeuwenoud, zolang de mens bestaat = relatief jong
Economics bestaan eigenlijk slechts nog maar 200 jaar!
Adam Smith
ligt aan de grond van economie = vader van economie
De kern van het economisch probleem
Schaarste verplicht tot kiezen
Wij als mens hebben behoeften (die we willen vervullen) om deze te vervullen hebben we
middelen nodig.
Middel kan geproduceerd (aan de hand van productiefactoren) of betaald worden
= er moet een offer voor gebracht worden.
MAAR!
de verhouding tussen behoeftes > middelen
Er is een schaarsteverschijnsel of welvaartekort in middelen.
behoeftes: oneindig
middelen: begrensd
keuze verplichting!
Wat zijn middelen
• economische goederen
• goederen ruime zin
• goederen enge zin en diensten
= alle dingen die je kan vastnemen
keuzes worden gemaakt op basis van:
vookeur
prioriteit
,Kiezen is verliezen
meer van het ene wil zeggen minder van het andere
• elke keuze brengt baten ( voordelen) en offers (nadelen) met zich mee
wanneer kies je voor iets
als je baten groter zijn dan de offers
geldt voor:
• Kiezen als individu, als groep, als gemeenschap, als samenleving …
• Kiezen in luxe of kiezen in armoede …
• Kiezen vroeger of kiezen nu …
opportuniteitskosten
waarde vd gederfde baten van het beste alternatief dat men kon kiezen
je verliest de mogelijkheid om er voordeel uit te halen
vb: ik heb een huis maar het staat daar te verwaarlozen heb er toch geen kosten aan, niet
waar want uiteindelijk ontloop je de kans om er baten bij te doen. Je hebt meer offers hier.
Behoeften
INDIVIDUELE BEHOEFTEN COLLECTIEVE BEHOEFTEN
Individuele goederen Collectieve goederen
Jij zelf kan deze behoeftes voldoen aan de Je kan deze niet zelf voldoen, en groep is
hand van individuele goederen nodig hiervoo. wanneer de (individuele!)
bevrediging afhankelijk is (of wordt) van
Vb: een collectieve beslissing of inspanningr
• eten = drinken
• honger = eten Vb:
• op reis willen = op reis gaan • defensie
• auto willen = auto kopen • bruggen
• viaducten
• spoorlijnen
kenmerken behoeften
• herhalend ( je honger gevoel zal terug keren)
• veranderlijk (je ga eens op restaurant in de plaats)
• vermenigvuldigbaar/uitdijend
• je hebt er nooit genoeg
Het is zo dat geld ons gelukkig maakt maar tot op een zekere hoogte!
Geluk blijft tot op een zekere hoogte stilstaan, indien je welvaart niet blijft stijgen zal deze
achteruitgaan. <--> indien welvaart achteruitgaat zal je het welbevinden van de mens wel
onmiddellijk zien achteruit gaan.
Je zal nooit genoeg behoeftes hebben. Je zal er altijd nieuwe ontwikkelen.
, Economische goederen
kenmerken
= schaarse en nuttige middelen
• schaars
= er moet een offer voor gebracht worden (bv geld)
• nuttig
= kunnen aan behoeften voldoen
vrij goed: gebeurd vanzelfsprekend, je moet er niet bij nadenken
vb: je ademd niet je wordt beademd.
soorten goederen
Goederen diensten
Na de aankoop zijn de goederen van u, je je kan er gebruik van maken maar het is
kan ze afkopen niet omdat je ze betaald dat ze u eigen dom
worden
Consumptie goederen Kapitaal goederen
Zijn bestemd voor direct gebruik if verbruik Zijn door de mens voortgebrachte
voor de consument productiemiddelen om gebruikt te worden
in het productieproces en dragen
onrechtstreeks bij tot de
behoeftebevrediging
Het verschil tussen deze twee is afhankelijk van de bedoeling of bestemming die je geeft aan
het goed
vb: kan zowel consumptie zijn als productie van andere goederen gebruikt worden. Een auto
of pc kan kapitaalgoed zijn als hij door bedrijf gekocht is.
Duurzaam Niet-duurzaam
= gebruiksgoederen = verbruikgsgoederen
Dingen die je gebruikt voor lange tijd Dingen die je niet kan hergebruiken
Vb: Vb:
- gsm - eten
- kledij - drinken
Niet altijd gebruikt tot ze technisch We kunnen via recuperatie en recyclage
versleten zijn. Ze worden dikwijls vervangen vatbaar worden voor meermalig gebruik.
door recentere dingen. Zo kunnen ze de
‘oude’ maar nog niet versleten brengen
naar de kringloop.
, Finale goederen Intermediaire goederen
Afgewerkte goederen die geen verdere In een van de tussenstadia van het
bewerking meer nodig hebben en direct als productieproces ingezet bij te dragen tot de
consumptiegoed of kapitaalgoed gebruikt productie van finale goederen.
kunnen.
Individuele goederen Collectieve goederen
Op basis van individuele voorkeur Niet vatbaar voor individuele toe-
aangekocht tegen de geldende marktprijs eigeningen en kunnen niet gekocht worden
en zijn vatbaar voor individuele toe- zoals individuele goederen. Ze staan ter
eigingen. beschikking voor iedereen en worden door
de OH aangeboden
Productiefactoren
= economische goederen nodig voor het voortbrengen van andere goederen of diensten.
economische goederen:
• natuur
• arbeid
• kapitaal
sterke verschillen tussen landen zowel in kwaliteit & kwantiteit.
Kaders voor de analyse van keuzegedrag
Homo economicus
= de economische wetenschap gaat van dit mensbeeld uit.
De mens kiest rationeel, berekenbaar en afgewogen. We kiezen efficiënt (doelmatig) en
effectief (doeltreffend). We kiezen volgens een optimalisatieprincipe: kiest zo dat het
verschil tussen baten en offers zo groot mogelijk is.
marginale baten
baten van een bijkomende eenheid.
Wij consumeren een goed zo lang de marginale baten minstens even groot zijn als de
marginale kosten (kosten van een bijkomende eenheid).
voorbeeld
de baten van het drinken van een verfrissend drankje op een zonnig terras groter zijn dan de
kosten (geld, tijd, enz) zullen we er normaal gezien voor kiezen om het drankje te drinken.
=> We zullen dat doen zolang de bijkomende marginale baten van een extra glas groter zijn
dan de bijkomende marginale kosten.
Wat is economie
Heeft twee betekenissen
ECONOMY ECONOMICS
Economische werkelijkheid (problemen en Economische wetenschap (studie, kennis en
oplossingen) inzicht in de economische verschijnselen)
= eeuwenoud, zolang de mens bestaat = relatief jong
Economics bestaan eigenlijk slechts nog maar 200 jaar!
Adam Smith
ligt aan de grond van economie = vader van economie
De kern van het economisch probleem
Schaarste verplicht tot kiezen
Wij als mens hebben behoeften (die we willen vervullen) om deze te vervullen hebben we
middelen nodig.
Middel kan geproduceerd (aan de hand van productiefactoren) of betaald worden
= er moet een offer voor gebracht worden.
MAAR!
de verhouding tussen behoeftes > middelen
Er is een schaarsteverschijnsel of welvaartekort in middelen.
behoeftes: oneindig
middelen: begrensd
keuze verplichting!
Wat zijn middelen
• economische goederen
• goederen ruime zin
• goederen enge zin en diensten
= alle dingen die je kan vastnemen
keuzes worden gemaakt op basis van:
vookeur
prioriteit
,Kiezen is verliezen
meer van het ene wil zeggen minder van het andere
• elke keuze brengt baten ( voordelen) en offers (nadelen) met zich mee
wanneer kies je voor iets
als je baten groter zijn dan de offers
geldt voor:
• Kiezen als individu, als groep, als gemeenschap, als samenleving …
• Kiezen in luxe of kiezen in armoede …
• Kiezen vroeger of kiezen nu …
opportuniteitskosten
waarde vd gederfde baten van het beste alternatief dat men kon kiezen
je verliest de mogelijkheid om er voordeel uit te halen
vb: ik heb een huis maar het staat daar te verwaarlozen heb er toch geen kosten aan, niet
waar want uiteindelijk ontloop je de kans om er baten bij te doen. Je hebt meer offers hier.
Behoeften
INDIVIDUELE BEHOEFTEN COLLECTIEVE BEHOEFTEN
Individuele goederen Collectieve goederen
Jij zelf kan deze behoeftes voldoen aan de Je kan deze niet zelf voldoen, en groep is
hand van individuele goederen nodig hiervoo. wanneer de (individuele!)
bevrediging afhankelijk is (of wordt) van
Vb: een collectieve beslissing of inspanningr
• eten = drinken
• honger = eten Vb:
• op reis willen = op reis gaan • defensie
• auto willen = auto kopen • bruggen
• viaducten
• spoorlijnen
kenmerken behoeften
• herhalend ( je honger gevoel zal terug keren)
• veranderlijk (je ga eens op restaurant in de plaats)
• vermenigvuldigbaar/uitdijend
• je hebt er nooit genoeg
Het is zo dat geld ons gelukkig maakt maar tot op een zekere hoogte!
Geluk blijft tot op een zekere hoogte stilstaan, indien je welvaart niet blijft stijgen zal deze
achteruitgaan. <--> indien welvaart achteruitgaat zal je het welbevinden van de mens wel
onmiddellijk zien achteruit gaan.
Je zal nooit genoeg behoeftes hebben. Je zal er altijd nieuwe ontwikkelen.
, Economische goederen
kenmerken
= schaarse en nuttige middelen
• schaars
= er moet een offer voor gebracht worden (bv geld)
• nuttig
= kunnen aan behoeften voldoen
vrij goed: gebeurd vanzelfsprekend, je moet er niet bij nadenken
vb: je ademd niet je wordt beademd.
soorten goederen
Goederen diensten
Na de aankoop zijn de goederen van u, je je kan er gebruik van maken maar het is
kan ze afkopen niet omdat je ze betaald dat ze u eigen dom
worden
Consumptie goederen Kapitaal goederen
Zijn bestemd voor direct gebruik if verbruik Zijn door de mens voortgebrachte
voor de consument productiemiddelen om gebruikt te worden
in het productieproces en dragen
onrechtstreeks bij tot de
behoeftebevrediging
Het verschil tussen deze twee is afhankelijk van de bedoeling of bestemming die je geeft aan
het goed
vb: kan zowel consumptie zijn als productie van andere goederen gebruikt worden. Een auto
of pc kan kapitaalgoed zijn als hij door bedrijf gekocht is.
Duurzaam Niet-duurzaam
= gebruiksgoederen = verbruikgsgoederen
Dingen die je gebruikt voor lange tijd Dingen die je niet kan hergebruiken
Vb: Vb:
- gsm - eten
- kledij - drinken
Niet altijd gebruikt tot ze technisch We kunnen via recuperatie en recyclage
versleten zijn. Ze worden dikwijls vervangen vatbaar worden voor meermalig gebruik.
door recentere dingen. Zo kunnen ze de
‘oude’ maar nog niet versleten brengen
naar de kringloop.
, Finale goederen Intermediaire goederen
Afgewerkte goederen die geen verdere In een van de tussenstadia van het
bewerking meer nodig hebben en direct als productieproces ingezet bij te dragen tot de
consumptiegoed of kapitaalgoed gebruikt productie van finale goederen.
kunnen.
Individuele goederen Collectieve goederen
Op basis van individuele voorkeur Niet vatbaar voor individuele toe-
aangekocht tegen de geldende marktprijs eigeningen en kunnen niet gekocht worden
en zijn vatbaar voor individuele toe- zoals individuele goederen. Ze staan ter
eigingen. beschikking voor iedereen en worden door
de OH aangeboden
Productiefactoren
= economische goederen nodig voor het voortbrengen van andere goederen of diensten.
economische goederen:
• natuur
• arbeid
• kapitaal
sterke verschillen tussen landen zowel in kwaliteit & kwantiteit.
Kaders voor de analyse van keuzegedrag
Homo economicus
= de economische wetenschap gaat van dit mensbeeld uit.
De mens kiest rationeel, berekenbaar en afgewogen. We kiezen efficiënt (doelmatig) en
effectief (doeltreffend). We kiezen volgens een optimalisatieprincipe: kiest zo dat het
verschil tussen baten en offers zo groot mogelijk is.
marginale baten
baten van een bijkomende eenheid.
Wij consumeren een goed zo lang de marginale baten minstens even groot zijn als de
marginale kosten (kosten van een bijkomende eenheid).
voorbeeld
de baten van het drinken van een verfrissend drankje op een zonnig terras groter zijn dan de
kosten (geld, tijd, enz) zullen we er normaal gezien voor kiezen om het drankje te drinken.
=> We zullen dat doen zolang de bijkomende marginale baten van een extra glas groter zijn
dan de bijkomende marginale kosten.
