Projectontwikkeling
Hoofdstuk 1 Ruimtelijke ordening
1 Overzicht van de wetgeving
1.1 Verleden
1.1.1 Inleiding
- Belgie was een land zonder waarachtig stedenbouwkundig beleid
- Meer dan 130 jaar een zeer tolerant beleid in verband met onze bouwactiviteit. (geen
wetgeving door ruimtelijke ordening à dit omdat er veel werd toegelaten)
à België benaderde de grens van onbewoonbaarheid rond 1960
- Volgens vroegere opvattingen was grond een consumptiegoed: de eigenaar kon er vrij over
beschikken en van de grond een middel tot winst maken.
à De wetten over de Ruimtelijke Ordening beperkten de stedenbouwkundige vrijheid.
1.1.2 De periode van 1830 tot 1962
- Er werd in deze periode niets gerealiseerd, maar werd wel de aanzet gegeven voor de
stedenbouwwet van 1962
- NUTTIG OM TE ONTHOUDEN : de besluitwet van ’46 (enige wetsvoorstel dat er kwam in deze
periode) het opmaken van gemeentelijke plannen en het afleveren van bouwvergunningen
vooropstelde (theoretisch kunnen sommige plannnen nog geldig zijn nu)
- Ondanks dat België in WOII minder was getroffen dan zijn buurlanden, was er toch een
woningtekort in naoorlogsje jaren à nauwelijks nieuwe woningen gebouwd door jarenlange
bouwstop. (250.000 nieuwe woningen)
- In de jaren 50 werd de welvaartsstad in steigers gezet à er moet eerst gesloopt worden.
à in 1960 hadden 196 vd 2660 gemeenten een plan van aanleg (is niet veel L ) è weinig bereikt
- 1948 treedt een nieuw woonbeleid. à reden: spanningen tussen de CVP en de BSP
Na WOII zijn er 3 grote wetten die hun stempel drukken op het huisvestingsbeleid.
1. WET DE TAEYE in 1948
- = antwoord op de woningnood en bevestigde de voorkeur van eigendomsverwerving..
o Bevorderen privé-initiatief in de woningbouw via premies
o Groot succes: eerste 5 jaar 100 000 nieuwe woningen
§ CVP (katholiek) à bijna allemaal op het platteland
1
, 2. WET BRUNFAUT in 1949
- = meer gericht op lagere inkomens en stimuleerde de bouw van sociale huurwoningen en
infrastructuur in sociale woonwijken.
o Het tegengewicht tegenover de wet de taeye. Socialist
3. WET OP DE KROTOPRIUMING in 1953
- = verkrotte buurten waren weggesaneerd à werd in de Raad in 1957 weer opgedoekt.
à aanzet tot de ‘wet op de stedenbouw van 1962’
IDEOLOGIEËN DIE TEGENOVER ELKAAR BOTSEN:
Huisvesting van de Katholieken, hoe de Huisvesting van de socialisten, hoe de
socialisten het zien Katholieken het zien.
Problemen die zich voordeden!
à Gezinsverdunning + vervaartsstijging à groeiende vraag naar ruimte
à Toegenomen mobiliteit
à Lintbebouwing
à Open ruimte als ‘overloop voor de stedlijke functies’
à Gevolgen:
o uitgebreide infrastructuur en onderbezette voorziennignen (duur)
o Natuurlijke en landschappelijke elementen gaan etloor
o milieuproblemen
Te kennen:
Minister Ruimtelijke ordening: Jo Brouns
Minister Erfgoed: Ben Weyts
Minister Energie: Tinne Van Der Straeten
2
,1.1.3 Periode van 1962 tot 1999
Als reactie op de naoorlogse verkavelingswoede: wet van 29 maart 1962 : DE ORGANIEKE WET OP DE
STEDENBOUW EN RUIMTELIJKE ORDENING = eerste wettelijke kader voor organisatie van de
ruimtelijke ordening.
- Bood de mogelijkheid aan gemeenten om verkavelingsvergunningen uit te reiken wat in de
praktijk leidde tot verdere wildgroei van verkavelingen en linten.
o In de volksmond : de wet op de stedenbouw
- Voor deze periode onthouden we dus in eerste plaats de wet van 29 maart 1962 : hield
rekening met een 8-tal grondbeginselen (o.a. dat de RO onder toezicht van het rijk moest
gebeuren en dat gemeenten hun plannen van aanleg opmaken)
§ de RO moet onder toezicht van het rijk gebeuren
§ de gemeenten maken hun plannen van aanleg, het rijk maakt de
gewestplannen
§ de RO is een zaak vd gemeenschap (samenwerking besturen en particulieren)
§ Onteigening voor het algemeen nut is mogelijk
§ Gemeenten bouwverordeningen, het rijk landelijke verordeningen
§ Gemeenten geven bouw en verkavelingsvergunningen af
- 1980: regionalisering van de Belgische staat à en dat de RO een materie werd voor diverse
gewestregeringen. è wij gaan enkel dieper in op de wetgeving in het Vlaamse Gewest
Als gevolg van deze regionalisering was men genoodzaakt bestaande wetgeving te herzien, leidde in
1998 tot 2 nieuwe deecreten
1. planningsdecreet: decreet dat de aanzet gaf tot structuurplanning en de
goedkeuring van het RSV
2. coordinatiedecreet: meest recentste versie van de stedenbouwwet van 1962 en al
haar wijzigingen.
SIDE NOTE = huidige minister van ruimtelijke ordening = Jo Brouns
1.1.4 Periode van 1999 tot 2009 +
Op 18 mei 1999 werd een nieuw decreet houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening
goedgekeurd (decreet bundelde het plannings- en coördinatiedecreet)
ALGEMENE BEPALINGEN
- Opmaken jaarverslagen en jaarprogramma’s op 3 niveau’s: gemeente, provincie en gewest
3
, PLANNING
- Opmaken ruimtelijke ordening structuurplannen ( = geen echt plan, is een bundel > toekomstvisie)
opnieuw uit 3 niveaus bestaande uit 3 delen:
§ 3e deel: Bindend gedeelte = gemeente verbindt zich om een maatregel door
te voeren
§ 2e deel: Richtinggevend gedeelte = politiek gedeelte
§ 1e deel: Informatief gedeelte = gemiddeld inkomen, leeftijd, mobiliteit,…
Hoe minder ambitieus de gemeente, hoe dunner het bindend gedeelte is in het structuurplan!
- Opmaken ruimtelijke uitvoeringsplannen op 3 niveaus (RUP’s)
o Ruimtelijk Uitvoerings Plan: om structuurplan te kunnen uitvoeren heb je en RUP
nodig
- Aanpassing naar recht op voorkoop en onteigeningen
- Opmaak rooilijnplannen
- Inrichten herverkaveling of ruilverkaveling
- Bepalen planbaten en planschade
VERGUNNINGEN
• Opmaken plannenregister en vergunningenregister
o Plannenregister: een inventaris van alle plannen die aanwezig zijn binnen een
gemeentebestuur bestaande uit lijst met gegevens van de plannen, plancontouren op
kaart en de eigenlijke plannen.
= digitale databank voor alle plannen en vergunningen
o Vergunningenregister: een inventaris van alle verleende vergunningen en diverse
(stedenbouwkundige vergunningen, verkavelingsvergunningen, bouwmisdrijven,…)
binnen het gemeentebestuur sinds 1962, eventueel ook weergegeven op kaart.
Zowel het plannenregister als het vergunningenregister zijn bovendien bestuursdocumenten!
(verdere categorieën zijn diverse bepalingen, handhavingsmaatregelen en opheffingsbepalingen à
maar die hebben we niet verder besproken)
OVERGANGSBEPALINGEN
Voor het vergunningsbeleid moeten we rekening houden met het feit dat de toepassing van het
decreet pas geleidelijk gebeurde.
Gemeenten die sinds 1 mei 2005 voldeden aan deze 5 voorwaarden, zijn toegetreden tot het nieuw
decreet en kunnen bijgevolg autonoom handelen bij het verlenen van vergunningen.
1 Ze hebben een goedgekeurd gemeentelijk structuurplan
2 Ze hebben een stedenbouwkundige ambtenaar
3 Ze hebben een vastgesteld plannenregister
4 Ze hebben een vastgesteld vergunningenregister
5 Ze hebben een register voor onbebouwde percelen.
Gemeenten die NIET voldeden, zouden de volledige autonomie verliezen inzake vergunningsverlening
– moeten hun bevoegdheid dan overdragen aan de provincie.
4
Hoofdstuk 1 Ruimtelijke ordening
1 Overzicht van de wetgeving
1.1 Verleden
1.1.1 Inleiding
- Belgie was een land zonder waarachtig stedenbouwkundig beleid
- Meer dan 130 jaar een zeer tolerant beleid in verband met onze bouwactiviteit. (geen
wetgeving door ruimtelijke ordening à dit omdat er veel werd toegelaten)
à België benaderde de grens van onbewoonbaarheid rond 1960
- Volgens vroegere opvattingen was grond een consumptiegoed: de eigenaar kon er vrij over
beschikken en van de grond een middel tot winst maken.
à De wetten over de Ruimtelijke Ordening beperkten de stedenbouwkundige vrijheid.
1.1.2 De periode van 1830 tot 1962
- Er werd in deze periode niets gerealiseerd, maar werd wel de aanzet gegeven voor de
stedenbouwwet van 1962
- NUTTIG OM TE ONTHOUDEN : de besluitwet van ’46 (enige wetsvoorstel dat er kwam in deze
periode) het opmaken van gemeentelijke plannen en het afleveren van bouwvergunningen
vooropstelde (theoretisch kunnen sommige plannnen nog geldig zijn nu)
- Ondanks dat België in WOII minder was getroffen dan zijn buurlanden, was er toch een
woningtekort in naoorlogsje jaren à nauwelijks nieuwe woningen gebouwd door jarenlange
bouwstop. (250.000 nieuwe woningen)
- In de jaren 50 werd de welvaartsstad in steigers gezet à er moet eerst gesloopt worden.
à in 1960 hadden 196 vd 2660 gemeenten een plan van aanleg (is niet veel L ) è weinig bereikt
- 1948 treedt een nieuw woonbeleid. à reden: spanningen tussen de CVP en de BSP
Na WOII zijn er 3 grote wetten die hun stempel drukken op het huisvestingsbeleid.
1. WET DE TAEYE in 1948
- = antwoord op de woningnood en bevestigde de voorkeur van eigendomsverwerving..
o Bevorderen privé-initiatief in de woningbouw via premies
o Groot succes: eerste 5 jaar 100 000 nieuwe woningen
§ CVP (katholiek) à bijna allemaal op het platteland
1
, 2. WET BRUNFAUT in 1949
- = meer gericht op lagere inkomens en stimuleerde de bouw van sociale huurwoningen en
infrastructuur in sociale woonwijken.
o Het tegengewicht tegenover de wet de taeye. Socialist
3. WET OP DE KROTOPRIUMING in 1953
- = verkrotte buurten waren weggesaneerd à werd in de Raad in 1957 weer opgedoekt.
à aanzet tot de ‘wet op de stedenbouw van 1962’
IDEOLOGIEËN DIE TEGENOVER ELKAAR BOTSEN:
Huisvesting van de Katholieken, hoe de Huisvesting van de socialisten, hoe de
socialisten het zien Katholieken het zien.
Problemen die zich voordeden!
à Gezinsverdunning + vervaartsstijging à groeiende vraag naar ruimte
à Toegenomen mobiliteit
à Lintbebouwing
à Open ruimte als ‘overloop voor de stedlijke functies’
à Gevolgen:
o uitgebreide infrastructuur en onderbezette voorziennignen (duur)
o Natuurlijke en landschappelijke elementen gaan etloor
o milieuproblemen
Te kennen:
Minister Ruimtelijke ordening: Jo Brouns
Minister Erfgoed: Ben Weyts
Minister Energie: Tinne Van Der Straeten
2
,1.1.3 Periode van 1962 tot 1999
Als reactie op de naoorlogse verkavelingswoede: wet van 29 maart 1962 : DE ORGANIEKE WET OP DE
STEDENBOUW EN RUIMTELIJKE ORDENING = eerste wettelijke kader voor organisatie van de
ruimtelijke ordening.
- Bood de mogelijkheid aan gemeenten om verkavelingsvergunningen uit te reiken wat in de
praktijk leidde tot verdere wildgroei van verkavelingen en linten.
o In de volksmond : de wet op de stedenbouw
- Voor deze periode onthouden we dus in eerste plaats de wet van 29 maart 1962 : hield
rekening met een 8-tal grondbeginselen (o.a. dat de RO onder toezicht van het rijk moest
gebeuren en dat gemeenten hun plannen van aanleg opmaken)
§ de RO moet onder toezicht van het rijk gebeuren
§ de gemeenten maken hun plannen van aanleg, het rijk maakt de
gewestplannen
§ de RO is een zaak vd gemeenschap (samenwerking besturen en particulieren)
§ Onteigening voor het algemeen nut is mogelijk
§ Gemeenten bouwverordeningen, het rijk landelijke verordeningen
§ Gemeenten geven bouw en verkavelingsvergunningen af
- 1980: regionalisering van de Belgische staat à en dat de RO een materie werd voor diverse
gewestregeringen. è wij gaan enkel dieper in op de wetgeving in het Vlaamse Gewest
Als gevolg van deze regionalisering was men genoodzaakt bestaande wetgeving te herzien, leidde in
1998 tot 2 nieuwe deecreten
1. planningsdecreet: decreet dat de aanzet gaf tot structuurplanning en de
goedkeuring van het RSV
2. coordinatiedecreet: meest recentste versie van de stedenbouwwet van 1962 en al
haar wijzigingen.
SIDE NOTE = huidige minister van ruimtelijke ordening = Jo Brouns
1.1.4 Periode van 1999 tot 2009 +
Op 18 mei 1999 werd een nieuw decreet houdende de organisatie van de ruimtelijke ordening
goedgekeurd (decreet bundelde het plannings- en coördinatiedecreet)
ALGEMENE BEPALINGEN
- Opmaken jaarverslagen en jaarprogramma’s op 3 niveau’s: gemeente, provincie en gewest
3
, PLANNING
- Opmaken ruimtelijke ordening structuurplannen ( = geen echt plan, is een bundel > toekomstvisie)
opnieuw uit 3 niveaus bestaande uit 3 delen:
§ 3e deel: Bindend gedeelte = gemeente verbindt zich om een maatregel door
te voeren
§ 2e deel: Richtinggevend gedeelte = politiek gedeelte
§ 1e deel: Informatief gedeelte = gemiddeld inkomen, leeftijd, mobiliteit,…
Hoe minder ambitieus de gemeente, hoe dunner het bindend gedeelte is in het structuurplan!
- Opmaken ruimtelijke uitvoeringsplannen op 3 niveaus (RUP’s)
o Ruimtelijk Uitvoerings Plan: om structuurplan te kunnen uitvoeren heb je en RUP
nodig
- Aanpassing naar recht op voorkoop en onteigeningen
- Opmaak rooilijnplannen
- Inrichten herverkaveling of ruilverkaveling
- Bepalen planbaten en planschade
VERGUNNINGEN
• Opmaken plannenregister en vergunningenregister
o Plannenregister: een inventaris van alle plannen die aanwezig zijn binnen een
gemeentebestuur bestaande uit lijst met gegevens van de plannen, plancontouren op
kaart en de eigenlijke plannen.
= digitale databank voor alle plannen en vergunningen
o Vergunningenregister: een inventaris van alle verleende vergunningen en diverse
(stedenbouwkundige vergunningen, verkavelingsvergunningen, bouwmisdrijven,…)
binnen het gemeentebestuur sinds 1962, eventueel ook weergegeven op kaart.
Zowel het plannenregister als het vergunningenregister zijn bovendien bestuursdocumenten!
(verdere categorieën zijn diverse bepalingen, handhavingsmaatregelen en opheffingsbepalingen à
maar die hebben we niet verder besproken)
OVERGANGSBEPALINGEN
Voor het vergunningsbeleid moeten we rekening houden met het feit dat de toepassing van het
decreet pas geleidelijk gebeurde.
Gemeenten die sinds 1 mei 2005 voldeden aan deze 5 voorwaarden, zijn toegetreden tot het nieuw
decreet en kunnen bijgevolg autonoom handelen bij het verlenen van vergunningen.
1 Ze hebben een goedgekeurd gemeentelijk structuurplan
2 Ze hebben een stedenbouwkundige ambtenaar
3 Ze hebben een vastgesteld plannenregister
4 Ze hebben een vastgesteld vergunningenregister
5 Ze hebben een register voor onbebouwde percelen.
Gemeenten die NIET voldeden, zouden de volledige autonomie verliezen inzake vergunningsverlening
– moeten hun bevoegdheid dan overdragen aan de provincie.
4
