Basisverpleegkunde 1 – Praktijkexamen
Examen
1. Casus reanimatie
• Evaluatie reanimatie a.d.h.v. objectieve checklist met criteria:
→ Volgorde stappenplan, beoordelen vitale functies, uitvoeren compressies, weten hoe te beademen
2. Casus eerste hulp
3. Theorie => 2 kennisvragen
Verpleegkundige basisprincipes (Leerpad D)
Algemene basisprincipes verpleegkundig handelen
1) Hygiëne / Steriliteit
• Cruciaal in zorg om infecties te voorkomen en een veilige zorgomgeving te behouden
• Preventie (kruis)besmetting (= overbrengen van kiemen van de ene patiënt naar de andere / vanuit de omgeving)
• Handen grondig wassen / ontsmetten
• Persoonlijke hygiëne van patiënten bewaken + patiënten informeren over hygiëne
• Hygiënische omgeving behouden
• Zelf goed voorbeeld geven + voor eigen welzijn zorgen Uniform met korte mouwen, haren opsteken, geen nagellak, geen juwelen, …
• Hygiëne is deels cultuurgebonden
2) Belevingswereld
• Elke gebeurtenis in ons leven wekt positieve of negatieve gevoelens op
→ Doktersbezoek, ziekenhuisopname, …
o Negatieve gevoelens => Angst, onzekerheid, stress, controleverlies, eenzaamheid, frustratie, …
o Positieve gevoelens => dankbaarheid, opluchting, hoop, …
• Verpleegkundigen spelen cruciale rol in omgaan met emoties en bieden van ondersteuning
• Begrip van gevoelens + empathische zorg hebben invloed op herstelproces en ervaring van patiënt
• Angst is iets veelvoorkomend bij patiënten
→ Patiënt voldoende en verstaanbaar informeren
→ Privacy van patiënt respecteren kloppen op deur vooraleer je binnengaat, niet aandringen als patiënt geen antwoord geeft, …
3) Zelfzorg en inspraak
• Patiënt zoveel als mogelijk impact laten hebben op de zorg
→ Zelfzorg stimuleren patiënt zelf gezicht laten wassen
→ Inspraak bieden zorgplanning
• Zorgt voor betrokkenheid en motivatie + vergroting van autonomie en waardigheid van patiënt
4) Veiligheid
• Fundamenteel basisprincipe binnen de verpleegkunde
• Steeds de fysieke, mentale en emotionele veiligheid van de patiënt en zorgverleners waarborgen
→ Infectiepreventie en -beheersing
→ Medicatieveiligheid voorschrift, juiste dosis, correcte bereiding, ID-controle, juiste tijdstip, …
→ Valpreventie
→ Patiëntenidentificatie
→ Patiëntentransfers
→ Veilige werkomgeving
→ Communicatie en rapportae
→ Patiënteneducatie
→ Psychosociale veiligheid
5) Comfort
• Draagt bij aan welzijn en tevredenheid van patiënt
• Verlichten van de fysieke en emotionele ongemakken die patiënten ervaren
→ Houding van patiënt
→ Omgevingstempratuur
→ Rustige en goed verlichte omgeving
→ Sfeer
,6) Ergonomie
• Richt zich op het creëren van een veilige en efficiënte zorgomgeving voor zorgverleners
• Verminderd risico op vermoeidheid en blessures
→ Patiëntentransfers
→ Manutentie => Correcte lichaamshouding
7) Economie / Ecologie
• Gezondheidszorg is duur
→ Zorgvuldig omgaan met materiaal om verspilling te minimaliseren en kosten te beheersen
• Optimaliseren van tijd
• Gezondheidszorgsector heeft een aanzienlijke ecologische voetafdruk
Procedure handen wassen / ontsmetten
Zie cursus p.180
Extraatje
• Normaal gezien nooit eten, drinken of medicatie geven bij eerste hulp interventies
→ Er zijn een aantal uitzonderingen
• Hartfalen
→ Indien persoon gekend is met hartfalen, medicatie toedienen
• Anafylactische reactie
→ Indien persoon gekend is met allergische reactie, inspuiting EpiPen geven
• Hypoglycemie
→ Toedienen van suikers
→ Inspuiting Glucagonspuit
• Hyperthermie
→ Toedienen van natriumrijk drinken
,Eerstehulpverlening (Leerpad D)
Richtlijnen eerstehulpverlening
Ontstaan en evolutie tot op heden
• Concrete aanpak van eerste hulp bestaat nog niet zo lang (sinds 1960 mee bezig)
• European Resuscitation Counsil (ERC)
→ Internationale werkgroep dat richtlijnen opstelt voor BLS (= Basic Life Support)
o Doel: vlot, uniform en eenvoudig de regels volgen
▪ Borstcompressies zo weinig mogelijk onderbreken, tussen 5 à 6 cm diep, frequentie van 100 – 120 slagen per minuut, gebruik van AED-toestel, …
• Nu: ERC-richtlijn sinds 2021
→ Geregeld oefenen en herhalen zijn belangrijk
Verschillende aanpak leken en getrainde hulpverleners
• Voor getrainde hulpverleners zijn evidence-based richtlijnen voor volwassenen, kinderen, baby’s en
drenkelingen verschillend
→ In specifieke contexten, andere stappen ondernemen wegens anatomische verschillen en
wetenschappelijke bevindingen
DNR-code (= Do Not Reanimate) / NTR-code (Niet Te Reanimeren) / CBT (Code
Beperking Therapie)
• Code wil niet altijd zeggen dat er niet gereanimeerd moet worden
→ Geeft aan wat de therapiebeperking inhoudt
o Het niet gereanimeerd willen worden is een recht in onze maatschappij
• Code 0 => Geen beperking van therapie
→ Patiënt wordt indien nodig gereanimeerd
• Code 1 => Niet reanimeren
• Code 2 => Niet reanimeren + therapie niet uitbreiden
→ Hierbij staat uitdrukkelijke vermelding van therapieën waarmee niet mag worden gestart
→ Wel nog uitbreiden van comfortzorg
• Code 3 => Niet reanimeren + therapie afbouwen
→ Hierbij staat vermelding van behandelingen die dienen gestopt te worden
→ Waar nodig wel nog uitbreiden van comfortzorg
→ Enkel comfortgerichte zorg en symptoomcontrole, afbouw onnodig geworden medicatie
Zie afspraken rond therapiebeperking (eindstage ergotherapie)
• Wanneer je de NTR-code niet weet, moet je altijd reanimeren
Basisregels van eerste hulp
Basisprincipe veiligheid
• Prioritair binnen eerste hulp
• Veiligheid moet gegarandeerd worden voor het slachtoffer zelf, de hulpverleners en de omgeving
• Er bestaan veiligheidsvoorschriften voor een aantal veel voorkomende situaties
→ Verkeersongeval / autopech => fluohesje aantrekken, gevarendriehoek plaatsen, veilig parkeren, knipperlichten opzetten, …
Basisprincipe hygiëne
• Vermijd besmetting
→ Geldt in 2 richtingen => zorgverlener mag het slachtoffer niet besmetten, maar ook andersom
Basisprincipe comfort
• Onverwachte, ongewenste situatie voor het slachtoffer zo comfortabel mogelijk proberen houden
→ Slachtoffer voldoende ruimte geven, slachtoffer afschermen van omgeving (ramptoeristen, blakende zon), …
• Basisbehoeften zijn moeilijker te vervullen slachtoffer geen drinken mogen geven
, Basisprincipe beleving
Beleving van slachtoffer
• Slachtoffer bij bewustzijn => persoon zal zich gesteund voelen
→ Probeer indien mogelijk bij slachtoffer te blijven en contact te houden via praten en luisteren
o Waardevolle info achterhalen + geruststellend als je info geeft over wat je gaat doen en waarom
Beleving van de hulpverlener
• Steeds rustig blijven + gestructureerd te werk gaan
• Doordacht en kortdaad handelen en/of delegeren
Stappenplan in eerste hulp
• ERC => algoritme-posters met de volgorde van stappen in eerstehulpverlening
→ Deze volgen we in de lessen en de cursus
Rode kruis => 4 V’s
• Kan ook benut worden in tal van andere situaties brandwonden, bloedingen, verslikking, …
1. Veiligheid
Slachtoffer
• Indien situatie het toelaat, slachtoffer laten liggen waar hij zich bevindt
→ Slachtoffer verplaatsen of evacueren kan ernstige schade toebrengen
• Het leven is van primordiaal belang
→ In bepaalde omstandigheden zal verplaatsing of evacuatie toch gebeuren, omdat het leven van
iemand steeds zal primeren op het potentiële gevaar van beschadigen
Hulpverlener
• Breng jezelf niet in gevaar
• Via observatie en analyse nagaan of omgeving veilig is om toenadering te zoeken tot het slachtoffer
→ Elk zintuig hiervoor benutten gas ruiken, olie zien lekken, vuur voelen branden, water horen stromen, …
• Indien niet veilig om slachtoffer te benaderen / je niet weet hoe je kan helpen, is enige wat je kan
doen de hulpdiensten verwittigen
Omgeving
• Omgeving kan heel nuttig zijn, maar kan ook zeer storend werken
→ Indien omgeving voor hinder zorgt, best kordaat reageren ‘ga aan de kant’ in plaats van ‘zou je even opzij willen gaan’
2. Vitale functies (parameters) beoordelen
• Moet vlot gaan => In standaard situatie mag je hier maximaal 10 seconden aan spenderen
• Vaste volgorde
1) Bewustzijn
• Iemand die bewusteloos is, kan in levensgevaar verkeren
→ Ontspannen spieren => Tongspier kan voor obstructie in keelholte zorgen bij ruglig
• Bewustzijnscontrole gebeurt auditief en tactiel
→ Auditief => slachtoffer luid en duidelijk aanspreken
→ Tactiel => zachtjes tikken op schouders (niet schudden!)
→ Andere manieren: simpele, enkelvoudige vragen stellen, doe-vraag stellen
• Baby’s
→ Kietelen aan voetzool
→ Blazen in gezicht
→ Reactie van oogleden bekijken
Examen
1. Casus reanimatie
• Evaluatie reanimatie a.d.h.v. objectieve checklist met criteria:
→ Volgorde stappenplan, beoordelen vitale functies, uitvoeren compressies, weten hoe te beademen
2. Casus eerste hulp
3. Theorie => 2 kennisvragen
Verpleegkundige basisprincipes (Leerpad D)
Algemene basisprincipes verpleegkundig handelen
1) Hygiëne / Steriliteit
• Cruciaal in zorg om infecties te voorkomen en een veilige zorgomgeving te behouden
• Preventie (kruis)besmetting (= overbrengen van kiemen van de ene patiënt naar de andere / vanuit de omgeving)
• Handen grondig wassen / ontsmetten
• Persoonlijke hygiëne van patiënten bewaken + patiënten informeren over hygiëne
• Hygiënische omgeving behouden
• Zelf goed voorbeeld geven + voor eigen welzijn zorgen Uniform met korte mouwen, haren opsteken, geen nagellak, geen juwelen, …
• Hygiëne is deels cultuurgebonden
2) Belevingswereld
• Elke gebeurtenis in ons leven wekt positieve of negatieve gevoelens op
→ Doktersbezoek, ziekenhuisopname, …
o Negatieve gevoelens => Angst, onzekerheid, stress, controleverlies, eenzaamheid, frustratie, …
o Positieve gevoelens => dankbaarheid, opluchting, hoop, …
• Verpleegkundigen spelen cruciale rol in omgaan met emoties en bieden van ondersteuning
• Begrip van gevoelens + empathische zorg hebben invloed op herstelproces en ervaring van patiënt
• Angst is iets veelvoorkomend bij patiënten
→ Patiënt voldoende en verstaanbaar informeren
→ Privacy van patiënt respecteren kloppen op deur vooraleer je binnengaat, niet aandringen als patiënt geen antwoord geeft, …
3) Zelfzorg en inspraak
• Patiënt zoveel als mogelijk impact laten hebben op de zorg
→ Zelfzorg stimuleren patiënt zelf gezicht laten wassen
→ Inspraak bieden zorgplanning
• Zorgt voor betrokkenheid en motivatie + vergroting van autonomie en waardigheid van patiënt
4) Veiligheid
• Fundamenteel basisprincipe binnen de verpleegkunde
• Steeds de fysieke, mentale en emotionele veiligheid van de patiënt en zorgverleners waarborgen
→ Infectiepreventie en -beheersing
→ Medicatieveiligheid voorschrift, juiste dosis, correcte bereiding, ID-controle, juiste tijdstip, …
→ Valpreventie
→ Patiëntenidentificatie
→ Patiëntentransfers
→ Veilige werkomgeving
→ Communicatie en rapportae
→ Patiënteneducatie
→ Psychosociale veiligheid
5) Comfort
• Draagt bij aan welzijn en tevredenheid van patiënt
• Verlichten van de fysieke en emotionele ongemakken die patiënten ervaren
→ Houding van patiënt
→ Omgevingstempratuur
→ Rustige en goed verlichte omgeving
→ Sfeer
,6) Ergonomie
• Richt zich op het creëren van een veilige en efficiënte zorgomgeving voor zorgverleners
• Verminderd risico op vermoeidheid en blessures
→ Patiëntentransfers
→ Manutentie => Correcte lichaamshouding
7) Economie / Ecologie
• Gezondheidszorg is duur
→ Zorgvuldig omgaan met materiaal om verspilling te minimaliseren en kosten te beheersen
• Optimaliseren van tijd
• Gezondheidszorgsector heeft een aanzienlijke ecologische voetafdruk
Procedure handen wassen / ontsmetten
Zie cursus p.180
Extraatje
• Normaal gezien nooit eten, drinken of medicatie geven bij eerste hulp interventies
→ Er zijn een aantal uitzonderingen
• Hartfalen
→ Indien persoon gekend is met hartfalen, medicatie toedienen
• Anafylactische reactie
→ Indien persoon gekend is met allergische reactie, inspuiting EpiPen geven
• Hypoglycemie
→ Toedienen van suikers
→ Inspuiting Glucagonspuit
• Hyperthermie
→ Toedienen van natriumrijk drinken
,Eerstehulpverlening (Leerpad D)
Richtlijnen eerstehulpverlening
Ontstaan en evolutie tot op heden
• Concrete aanpak van eerste hulp bestaat nog niet zo lang (sinds 1960 mee bezig)
• European Resuscitation Counsil (ERC)
→ Internationale werkgroep dat richtlijnen opstelt voor BLS (= Basic Life Support)
o Doel: vlot, uniform en eenvoudig de regels volgen
▪ Borstcompressies zo weinig mogelijk onderbreken, tussen 5 à 6 cm diep, frequentie van 100 – 120 slagen per minuut, gebruik van AED-toestel, …
• Nu: ERC-richtlijn sinds 2021
→ Geregeld oefenen en herhalen zijn belangrijk
Verschillende aanpak leken en getrainde hulpverleners
• Voor getrainde hulpverleners zijn evidence-based richtlijnen voor volwassenen, kinderen, baby’s en
drenkelingen verschillend
→ In specifieke contexten, andere stappen ondernemen wegens anatomische verschillen en
wetenschappelijke bevindingen
DNR-code (= Do Not Reanimate) / NTR-code (Niet Te Reanimeren) / CBT (Code
Beperking Therapie)
• Code wil niet altijd zeggen dat er niet gereanimeerd moet worden
→ Geeft aan wat de therapiebeperking inhoudt
o Het niet gereanimeerd willen worden is een recht in onze maatschappij
• Code 0 => Geen beperking van therapie
→ Patiënt wordt indien nodig gereanimeerd
• Code 1 => Niet reanimeren
• Code 2 => Niet reanimeren + therapie niet uitbreiden
→ Hierbij staat uitdrukkelijke vermelding van therapieën waarmee niet mag worden gestart
→ Wel nog uitbreiden van comfortzorg
• Code 3 => Niet reanimeren + therapie afbouwen
→ Hierbij staat vermelding van behandelingen die dienen gestopt te worden
→ Waar nodig wel nog uitbreiden van comfortzorg
→ Enkel comfortgerichte zorg en symptoomcontrole, afbouw onnodig geworden medicatie
Zie afspraken rond therapiebeperking (eindstage ergotherapie)
• Wanneer je de NTR-code niet weet, moet je altijd reanimeren
Basisregels van eerste hulp
Basisprincipe veiligheid
• Prioritair binnen eerste hulp
• Veiligheid moet gegarandeerd worden voor het slachtoffer zelf, de hulpverleners en de omgeving
• Er bestaan veiligheidsvoorschriften voor een aantal veel voorkomende situaties
→ Verkeersongeval / autopech => fluohesje aantrekken, gevarendriehoek plaatsen, veilig parkeren, knipperlichten opzetten, …
Basisprincipe hygiëne
• Vermijd besmetting
→ Geldt in 2 richtingen => zorgverlener mag het slachtoffer niet besmetten, maar ook andersom
Basisprincipe comfort
• Onverwachte, ongewenste situatie voor het slachtoffer zo comfortabel mogelijk proberen houden
→ Slachtoffer voldoende ruimte geven, slachtoffer afschermen van omgeving (ramptoeristen, blakende zon), …
• Basisbehoeften zijn moeilijker te vervullen slachtoffer geen drinken mogen geven
, Basisprincipe beleving
Beleving van slachtoffer
• Slachtoffer bij bewustzijn => persoon zal zich gesteund voelen
→ Probeer indien mogelijk bij slachtoffer te blijven en contact te houden via praten en luisteren
o Waardevolle info achterhalen + geruststellend als je info geeft over wat je gaat doen en waarom
Beleving van de hulpverlener
• Steeds rustig blijven + gestructureerd te werk gaan
• Doordacht en kortdaad handelen en/of delegeren
Stappenplan in eerste hulp
• ERC => algoritme-posters met de volgorde van stappen in eerstehulpverlening
→ Deze volgen we in de lessen en de cursus
Rode kruis => 4 V’s
• Kan ook benut worden in tal van andere situaties brandwonden, bloedingen, verslikking, …
1. Veiligheid
Slachtoffer
• Indien situatie het toelaat, slachtoffer laten liggen waar hij zich bevindt
→ Slachtoffer verplaatsen of evacueren kan ernstige schade toebrengen
• Het leven is van primordiaal belang
→ In bepaalde omstandigheden zal verplaatsing of evacuatie toch gebeuren, omdat het leven van
iemand steeds zal primeren op het potentiële gevaar van beschadigen
Hulpverlener
• Breng jezelf niet in gevaar
• Via observatie en analyse nagaan of omgeving veilig is om toenadering te zoeken tot het slachtoffer
→ Elk zintuig hiervoor benutten gas ruiken, olie zien lekken, vuur voelen branden, water horen stromen, …
• Indien niet veilig om slachtoffer te benaderen / je niet weet hoe je kan helpen, is enige wat je kan
doen de hulpdiensten verwittigen
Omgeving
• Omgeving kan heel nuttig zijn, maar kan ook zeer storend werken
→ Indien omgeving voor hinder zorgt, best kordaat reageren ‘ga aan de kant’ in plaats van ‘zou je even opzij willen gaan’
2. Vitale functies (parameters) beoordelen
• Moet vlot gaan => In standaard situatie mag je hier maximaal 10 seconden aan spenderen
• Vaste volgorde
1) Bewustzijn
• Iemand die bewusteloos is, kan in levensgevaar verkeren
→ Ontspannen spieren => Tongspier kan voor obstructie in keelholte zorgen bij ruglig
• Bewustzijnscontrole gebeurt auditief en tactiel
→ Auditief => slachtoffer luid en duidelijk aanspreken
→ Tactiel => zachtjes tikken op schouders (niet schudden!)
→ Andere manieren: simpele, enkelvoudige vragen stellen, doe-vraag stellen
• Baby’s
→ Kietelen aan voetzool
→ Blazen in gezicht
→ Reactie van oogleden bekijken
