MEDIA IN BELGIË
MEDIA EN MAATSCHAPPIJ
MEDIA: middelen om informatie over te dragen via kanalen zoals radio, tv, pers, internet, sociale media...
Verschil tussen media en communicatie
Communicatie: is een 2 weg systeem. Het hanteert het ZBO systeem (zender boodschap ontvanger)
Media: bij media kan er niks worden teruggestuurd, de ontvanger is er wel maar deze kan niet antwoorden
Zender: degene die de boodschap uitstuurt
Boodschap: de inhoud van het bericht; hiervoor is
een bepaalde taal nodig om de ontvanger te
bereiken
Medium: bv. Het gebruik van de eigen stem om
informatie over te brengen
Ontvanger: degene die de uiteindelijke boodschap
ontvangt
MEDIA IN EVOLUTIE
De evolutie van media kan verdeeld worden over vier periodes:
1. PRE-INDUSTRIEEL TIJDPERK
- Allereerste medium in de oertijd was onze stem
- Gebruik van grottekeningen werden niet gebruikt voor vluchtige dingen maar uitbeelding verhalen
- Enkel de elite konden schrijven en lezen inhoud van veel onderwerpen bleef dus onder hun
gehouden
ACTA DIURNA: de Romeinse krant rond het jaar 0. Niet dringende boodschappen werden uitgehangen voor de
bevolking
Boekdrukkunst en typografie (1450) drukpers met losse letters Johannes Gutenberg
- Gebruikt voor “waardevolle werken”: de bijbel drukken
- Losse letters goede uitvinding doordat ze makkelijk verlegd konden worden
- Op de kaart gezet dankzij monniken
Oorsprong van de krant in 16de/17de eeuw
- Verspreiding van pamfletten voor zij die konden lezen bv aankondiging executies
- Eens gewoonte ontstond dingen op papier te zetten = moment van de krant
- Geen vrijheid van pers
, 2. INDUSTRIEEL TIJDPERK (1750-1930)
- Mechanisering van het werkproces: telegraaf, telefoon, typmachine, drukpers
- Drukpers en fotografie gaven de media een boost
- Evolutie naar massamedium in 19de eeuw dankzij stijgende alfabetisering, scholingsgraad,
industrialisatie etc.
- Gewettigde persvrijheid (art 25 in de Belgische grondwet)
MASSAMEDIUM: de krant was niet langer een product enkel voor de elite
PLATTELANDSVLUCHT: een patroon van menselijke migratie waarbij een deel van de bevolking zich verplaatst
van het platteland naar de stad
Bloeitijd opinie en sensatiepers einde 19de en begin 20e eeuw
- AMERIKA: evolutie van penny press naar yellow press
Penny Press: Penny Press- kranten waren goedkope kranten in tabloidstijl die vanaf de jaren 1830
in massaproductie werden geproduceerd in de Verenigde Staten
Yellow press: het maken, plaatsen en verspreiden van artikelen in dagbladen, weekbladen en
andere periodieken in vorm van roddels, ongefundeerde beweringen en halve waarheden. Is een
spotnaam voor sensatie journalistiek
- (WEST)EUROPA: verzuiling van de maatschappij zet zich door in de media
Elke krant(lezer) zijn eigen ideologie
Ontstaan van HBVL in 1879
3. ELEKTRONISCH TIJDPERK (1930-1980)
- Uitvindingen van transistor leidt tot nieuwe massamediavormen en telecommunicatie (radio, tv)
- Overheid begint zelf radio te maken NIR (nationaal instituut voor radio omroep)
4. DIGITALE INFORMATIETIJDPERK (1980-NU)
- Ontwikkeling van micro-elektronica
- Uitvinding world wide web 1989
Technologische voordelen
- Snelheid van overdracht
- Geen kwaliteitsverlies
- Content laat zich eenvoudig verwerken
- Compacter
- Interactiviteit en uitwisseling wordt mogelijk
TRIPLE S: smartphones, social media & streaming. Dit zijn de drie grootste technologische innovaties van de
21ste eeuw
,VAN MASSA NAAR NETWERKMAATSCHAPPIJ
1. MASSAMAATSCHAPPIJ EN -MEDIA
MASSA: ongeorganiseerde anonieme hoeveelheid mensen
Massamedia is gericht op het bereik van een groot, divers, verspreid en anoniem publiek
Van heterogeen samengesteld naar homogeen benaderd
Boodschap is lineair en unilateraal
STIMULUS-RESPONSTHEORIE: de mens wordt beschouwd als een 'black box', de mens reageert dus op een
bepaalde manier op een bepaald iets in zijn omgeving.
2. VERANDERDE MASSAMEDIABELEVING IN DE 21STE EEUW
- Onder invloed van digitalisering en internet
- Massa verwijst naar massieve bereikbaarheid
- Digitale netwerken en technologieën brengen nieuwe gedecentraliseerde socio-economische
structuren tot stand in de globale maatschappij
Uniforme mediapubliek is geëvolueerd tot talrijke audiences
Pluriform en divers van samenstelling
Simultane of uitgestelde boodschappen
Tweerichtingsverkeer
Actieve in plaats van passieve ontvangers
Consument is tegelijkertijd ook producten
3. SERIEUZE GEVOLGEN VOOR DE MEDIAWERELD
A. Convergenties: de overzichtelijke scheiding tussen mediavormen (tv, radio, pers) valt weg
B. Globale connectiviteit en media/informatieverspreiding
C. Veranderende machtsdynamiek: macht van grote mediabedrijven neemt af en verschuift naar
andere machtsblokken (individu, influencer en BIG Tech)
D. Bottom up in plaats van topdownbenadering: toename van diversiteit aan stemmen en
perspectieven in de media
E. Sociaal en politiek activisme door snellere en bredere mobilisatie
F. Verstoord businessmodel: advertentie-inkomsten verschuiven, nieuwe inkomstenstromen
4. NIEUWE UITDAGINGEN
- Toename fake news
- Gedecentraliseerd nieuwsproces
- Nieuwe internationale concentraties domineren de media
AUDIENCE FRAGMENTATION: de versnippering van het publiek door het toenemend aantal in mediavormen
en distributieplatformen: radio en tv, kabelnetwerk, streaming, webmedia, sociale media etc
AANDACHTSECONOMIE: het trekken en behouden van aandacht van consumenten of mensen staat in het
algemeen centraal
, 5. DIGITALISERING VAN MEDIA LEIDT TOT NIEUWE TRENDS, MODELLEN EN BEGRIPPEN
A. CONVERGENTIE
Door digitalisering versmelten voorheen afzonderlijke mediavormen en -
technieken met elkaar om nieuwe expressievormen te creëren.
Computing, content en communicatie worden met mekaar
geconnecteerd, vaak op één platform. (vb. smartphone, smart tv)
B. CROSSMEDIALITEIT
Eénzelfde mediacontent (of merk) wordt aangebracht en uitgewerkt via
diverse mediavormen en –platformen, elk ter versterking van mekaar. (vb.
Sporza, Tipik)
C. DIGITAL FIRST/MOBILE FIRST
Nieuwe (online) mediakanalen krijgen altijd voorrang op traditionele media (krant, radio, tv) bij
nieuwsverspreiding. De smartphone is het ‘eerste’ mediatoestel.
D. FREEMIUM MODEL
Basismediaproducten worden gratis aangeboden, maar voor meer uitgebreide mogelijkheden,
toegevoegde waarde of onbeperkte toegang moet betaald worden.
FUNCTIES VAN DE MEDIA
Media vervult diverse functies naar de gebruikers toe
1. NIEUWS EN INFORMATIE VERSPREIDEN
- Dagelijks berichtgeving
- Duidelijk en verklaren
- Servicefunctie: weer, aandelen etc
2. OPINIEVORMING BEÏNVLOEDEN
- Ideologische krantencommentaren
- Onafhankelijke media en pluralisme
- Bewustzijnsvorming
3. Cultuuroverdracht en educatie verzorgen
- Publieke rol van de media: bevordert goed burgerschap
4. ENTERTAINMENT BIEDEN
- Shows, quizzen, games
- Infotainment
Media wordt gezien als de vierde macht in België
- Expressie en spiegelfunctie: tonen en uitleggen wat er omgaat in de samenleving
- Kritische functie: overheid tot orde roepen
MEDIA EN MAATSCHAPPIJ
MEDIA: middelen om informatie over te dragen via kanalen zoals radio, tv, pers, internet, sociale media...
Verschil tussen media en communicatie
Communicatie: is een 2 weg systeem. Het hanteert het ZBO systeem (zender boodschap ontvanger)
Media: bij media kan er niks worden teruggestuurd, de ontvanger is er wel maar deze kan niet antwoorden
Zender: degene die de boodschap uitstuurt
Boodschap: de inhoud van het bericht; hiervoor is
een bepaalde taal nodig om de ontvanger te
bereiken
Medium: bv. Het gebruik van de eigen stem om
informatie over te brengen
Ontvanger: degene die de uiteindelijke boodschap
ontvangt
MEDIA IN EVOLUTIE
De evolutie van media kan verdeeld worden over vier periodes:
1. PRE-INDUSTRIEEL TIJDPERK
- Allereerste medium in de oertijd was onze stem
- Gebruik van grottekeningen werden niet gebruikt voor vluchtige dingen maar uitbeelding verhalen
- Enkel de elite konden schrijven en lezen inhoud van veel onderwerpen bleef dus onder hun
gehouden
ACTA DIURNA: de Romeinse krant rond het jaar 0. Niet dringende boodschappen werden uitgehangen voor de
bevolking
Boekdrukkunst en typografie (1450) drukpers met losse letters Johannes Gutenberg
- Gebruikt voor “waardevolle werken”: de bijbel drukken
- Losse letters goede uitvinding doordat ze makkelijk verlegd konden worden
- Op de kaart gezet dankzij monniken
Oorsprong van de krant in 16de/17de eeuw
- Verspreiding van pamfletten voor zij die konden lezen bv aankondiging executies
- Eens gewoonte ontstond dingen op papier te zetten = moment van de krant
- Geen vrijheid van pers
, 2. INDUSTRIEEL TIJDPERK (1750-1930)
- Mechanisering van het werkproces: telegraaf, telefoon, typmachine, drukpers
- Drukpers en fotografie gaven de media een boost
- Evolutie naar massamedium in 19de eeuw dankzij stijgende alfabetisering, scholingsgraad,
industrialisatie etc.
- Gewettigde persvrijheid (art 25 in de Belgische grondwet)
MASSAMEDIUM: de krant was niet langer een product enkel voor de elite
PLATTELANDSVLUCHT: een patroon van menselijke migratie waarbij een deel van de bevolking zich verplaatst
van het platteland naar de stad
Bloeitijd opinie en sensatiepers einde 19de en begin 20e eeuw
- AMERIKA: evolutie van penny press naar yellow press
Penny Press: Penny Press- kranten waren goedkope kranten in tabloidstijl die vanaf de jaren 1830
in massaproductie werden geproduceerd in de Verenigde Staten
Yellow press: het maken, plaatsen en verspreiden van artikelen in dagbladen, weekbladen en
andere periodieken in vorm van roddels, ongefundeerde beweringen en halve waarheden. Is een
spotnaam voor sensatie journalistiek
- (WEST)EUROPA: verzuiling van de maatschappij zet zich door in de media
Elke krant(lezer) zijn eigen ideologie
Ontstaan van HBVL in 1879
3. ELEKTRONISCH TIJDPERK (1930-1980)
- Uitvindingen van transistor leidt tot nieuwe massamediavormen en telecommunicatie (radio, tv)
- Overheid begint zelf radio te maken NIR (nationaal instituut voor radio omroep)
4. DIGITALE INFORMATIETIJDPERK (1980-NU)
- Ontwikkeling van micro-elektronica
- Uitvinding world wide web 1989
Technologische voordelen
- Snelheid van overdracht
- Geen kwaliteitsverlies
- Content laat zich eenvoudig verwerken
- Compacter
- Interactiviteit en uitwisseling wordt mogelijk
TRIPLE S: smartphones, social media & streaming. Dit zijn de drie grootste technologische innovaties van de
21ste eeuw
,VAN MASSA NAAR NETWERKMAATSCHAPPIJ
1. MASSAMAATSCHAPPIJ EN -MEDIA
MASSA: ongeorganiseerde anonieme hoeveelheid mensen
Massamedia is gericht op het bereik van een groot, divers, verspreid en anoniem publiek
Van heterogeen samengesteld naar homogeen benaderd
Boodschap is lineair en unilateraal
STIMULUS-RESPONSTHEORIE: de mens wordt beschouwd als een 'black box', de mens reageert dus op een
bepaalde manier op een bepaald iets in zijn omgeving.
2. VERANDERDE MASSAMEDIABELEVING IN DE 21STE EEUW
- Onder invloed van digitalisering en internet
- Massa verwijst naar massieve bereikbaarheid
- Digitale netwerken en technologieën brengen nieuwe gedecentraliseerde socio-economische
structuren tot stand in de globale maatschappij
Uniforme mediapubliek is geëvolueerd tot talrijke audiences
Pluriform en divers van samenstelling
Simultane of uitgestelde boodschappen
Tweerichtingsverkeer
Actieve in plaats van passieve ontvangers
Consument is tegelijkertijd ook producten
3. SERIEUZE GEVOLGEN VOOR DE MEDIAWERELD
A. Convergenties: de overzichtelijke scheiding tussen mediavormen (tv, radio, pers) valt weg
B. Globale connectiviteit en media/informatieverspreiding
C. Veranderende machtsdynamiek: macht van grote mediabedrijven neemt af en verschuift naar
andere machtsblokken (individu, influencer en BIG Tech)
D. Bottom up in plaats van topdownbenadering: toename van diversiteit aan stemmen en
perspectieven in de media
E. Sociaal en politiek activisme door snellere en bredere mobilisatie
F. Verstoord businessmodel: advertentie-inkomsten verschuiven, nieuwe inkomstenstromen
4. NIEUWE UITDAGINGEN
- Toename fake news
- Gedecentraliseerd nieuwsproces
- Nieuwe internationale concentraties domineren de media
AUDIENCE FRAGMENTATION: de versnippering van het publiek door het toenemend aantal in mediavormen
en distributieplatformen: radio en tv, kabelnetwerk, streaming, webmedia, sociale media etc
AANDACHTSECONOMIE: het trekken en behouden van aandacht van consumenten of mensen staat in het
algemeen centraal
, 5. DIGITALISERING VAN MEDIA LEIDT TOT NIEUWE TRENDS, MODELLEN EN BEGRIPPEN
A. CONVERGENTIE
Door digitalisering versmelten voorheen afzonderlijke mediavormen en -
technieken met elkaar om nieuwe expressievormen te creëren.
Computing, content en communicatie worden met mekaar
geconnecteerd, vaak op één platform. (vb. smartphone, smart tv)
B. CROSSMEDIALITEIT
Eénzelfde mediacontent (of merk) wordt aangebracht en uitgewerkt via
diverse mediavormen en –platformen, elk ter versterking van mekaar. (vb.
Sporza, Tipik)
C. DIGITAL FIRST/MOBILE FIRST
Nieuwe (online) mediakanalen krijgen altijd voorrang op traditionele media (krant, radio, tv) bij
nieuwsverspreiding. De smartphone is het ‘eerste’ mediatoestel.
D. FREEMIUM MODEL
Basismediaproducten worden gratis aangeboden, maar voor meer uitgebreide mogelijkheden,
toegevoegde waarde of onbeperkte toegang moet betaald worden.
FUNCTIES VAN DE MEDIA
Media vervult diverse functies naar de gebruikers toe
1. NIEUWS EN INFORMATIE VERSPREIDEN
- Dagelijks berichtgeving
- Duidelijk en verklaren
- Servicefunctie: weer, aandelen etc
2. OPINIEVORMING BEÏNVLOEDEN
- Ideologische krantencommentaren
- Onafhankelijke media en pluralisme
- Bewustzijnsvorming
3. Cultuuroverdracht en educatie verzorgen
- Publieke rol van de media: bevordert goed burgerschap
4. ENTERTAINMENT BIEDEN
- Shows, quizzen, games
- Infotainment
Media wordt gezien als de vierde macht in België
- Expressie en spiegelfunctie: tonen en uitleggen wat er omgaat in de samenleving
- Kritische functie: overheid tot orde roepen
