Samenvatting - Ontwikkelingspsychologie

1. BABYJAREN

1.1. GEBOORTE:

 Lengte: gemiddeld 50cm
 Gewicht: gemiddeld 3kg
 Dysmaturiteit SGA: te klein of weegt te weinig t.o.v. zwangerschapsduur
o Heel veel risico’s, daling overlevingskans, doorgaans doen ze het
later vrij goed
o Levensvatbaar: +/- 26 weken
1.2. GEBOORTEPROCES:

 Ligging:
o Hoofdligging: perfecte positie
o Stuitligging: poep naar beneden, geen ideale manier (
keizersnede)
o Dwarsligging: 100% keizersnede
 Tijdstip:
o Voldragen/ à terme baby: 40 weken
o Vroeggeboren/ preterme: prematuur
o Overdragen/ postterme baby: meer dan twee weken na uitrekening
datum
1.3. FASEN BIJ GEBOORTE:

 3 fasen
o Ontsluitings/arbeidsfase  begint bij ontsluitingsweeën
o Eindigt bij 10cm ontsluiting
o Uitdrijvings/verlossingsfase + persweeën  eindigt bij doorknippen
navelstreng
o Nageboorte  placenta (zwakkere weeën)
 Nazorg moeder en kind
o Band: huid op huidcontact
o Apgar-score:
- Appearance (roze kleur)
- Pulse (hartslag)
- Grimace (reactie prikkels, vb. voetjes kietelen)
- Activity (spieren)
- Respiration (ademhaling)
o Op deze elementen krijgt het kind een score, hoe hoger hoe beter
(tot 10)
o Gebeurt onmiddellijk na geboorte en 5min erna (kind moet nog
bekomen)
ERVARINGEN

Pasgeborenen
 Ingrijpende overgang: van de warme baarmoeder, naar de buitenwereld
 Bewuste ervaring?  zintuigen zijn klaar, en kan pijn ervaren (pijndrempel
zou hoger liggen)
Nieuwe moeder:
 Medisch (vb. zware ingrepen, veel pijn)

1

,  Idyllisch beeld (roze wolk): tedere gevoelens vs. bekomen van pijn
 Reacties van vrouw: hangt af van het verloop van de bevalling
o Voorbereidheid, aanwezigheid partner, epidurale, verloop arbeid…
IMPACT PREMATURITEIT:

 Fragiele en kwetsbare baby
 Verlies van controle: vb. je moet de baby aan de dokters vertrouwen
 Niet naar huis kunnen
1.4. PASGEBORENEN:

 Neonatus = pasgeborene (eerste 4 weken)
 Vol mogelijkheden of hulpeloos wezentje
o Aanpassingsmechanismen:
o Controlemechanismen: heeft een baby nog niet
o Aanzet voor vaardigheden
MOTORISCHE REACTIES:

 Erfelijke reactiewijzen:
o Huilen: aandacht trekken
o Reflexen:
- Blijvend: vitaal (niezen, hoesten)
- Voorbijgaand: vitaal (zoekreflex, zuigreflex)
Archaïsche reflexen: grijpreflex, zwemreflex
 Zie kader dia 20
 Slaap is heel belangrijk voor hersenontwikkeling
WAARNEMING EN COGNITIE:

 Zintuiglijke indrukken
 Adualisme (Piget): geen onderscheid tussen zichzelf en omgeving,
toestand waar geen sprake is van ik bewustzijn, geen grens tussen
innerlijke wereld en realiteit buitenwereld
 Zintuigen: tast, temperatuur, pijn, smaak en reuk, gehoor, gezichtszin
ELEMENTAIRE LEERPROCESSEN

 Habituatie: wennen, vb. aan de hond thuis
 Klassieke conditionering: associatie maken met prikkels die vaak voor
komen
 Operante conditionering: link tussen gedrag kind en prikkels
 Sociaal leren/ imiteren:
SOCIALE GERICHTHEID EN EMOTIES

 Pasgeborene = asociaal wezen
 Wel basis voor sociale gerichtheid: appel van gehuil (natuurlijke
gevoeligheden bij volwassene)
 Beperkte gevoelswereld, ofwel rustig ofwel huilen
 Solitaire glimlach = lachen als maagje vol is
 Sociale glimlach = lachen naar opvoeder

1.5. EERSTE LEVENSJAAR
TWEE GEBOORTES?



2

,  Fysiologisch staat de baby ver
 Psychologisch staat de baby nog niet ver
THEORIE FYSIOLOGISCHE VROEGGEBOORTE PORTMANN

 Nestblijvers: zoogdieren die een kortere dracht hebben, vb. puppy’s zijn
blind
 Nestvlieders: zoogdieren die een lange dracht hebben, meestal 1 jong. Vb.
veulen die kan direct wandelen.
 Baby: nestvlieder, ook nestblijvers (hulpeloos wezentje)
= eerst heb je de fysiologische geboorte, een jaar later heb je de
psychologische geboorte
VERDERE MOTORISCHE ONTWIKKELING

 Lengte en gewicht: verdubbelen…
 Lichaamsverhoudingen
 Hersenen
 Zenuwcellen
 Skelet...
 2 ontwikkelingslijnen
o 1. Van boven naar onder (eerst controle over hoofd, nek, en zo naar
onder)
o 2. Van centrum naar buiten (eerst het midden, dan ellebogen,
polsen, vingers)
4 stadia
1. Kijkstadium (0-3 maanden)
2. Grijpstadium (3-6 maanden)
3. Zitstadium (6-9 maanden)
4. Kruip en optrekstadium (9-12 maanden)
5. Loopstadium (12-15 maanden)
ONTWIKKELING IN WAARNEMING EN COGNITIE

 Opname wereld: actief waarnemen, rechtop zitten, verplaatsen
 Sensomotorische periode (Piaget)
6 stadia, 4 stadia in eerste levensjaar




Leren en geheugen:
 Begin van objectpermanentie: 4 maanden
o Beginnende geheugenfunctie, voorwerpen herkennen en zoeken,
dingen die niet in het gezichtsveld zijn, zijn er nog steeds


3

,  Beperkt hoeveelheidsbesef 5 maanden
o Geen getalbegrip
 Taal: Actieve taalgebruik gaat pas van start in peuterfase, in eerste
levensjaar gebeurt er ook al wat
 Prelinguale fase (eerste levensjaar) Annemarie Schaerlaekens, 4
stadia
1. Huilen  enige actieve taalgebruik tem 6 weken
2. Vocaliseren  geluidjes maken, open klinkers tem 4
maanden
3. Vocale spel  complexer, medeklinkers (klankgroepjes) tem
7/8 m
Tot hiertoe erg parallel bij kinderen uit versch culturen en
taalgroepen = polyglotte: veeltalige taalontwikkeling, worden
gestuurd door rijpingsprocessen + kindgerichte spraak (met
een hogere stem praten
4. Brabbelfase  monoglotte ontwikkeling, gemodelleerd naar
moedertaal, klanken die een kind niet vaak hoort zullen
verdwijnen, maakt het makkelijker om structuur te herkennen
in chaotische stroom v klanken.
- vanaf 8m kan het kind makkelijke boodschappen/opdrachten
begrijpen, neemt intonatie en melodie van moedertaal over
- taal ontstaat wanneer brabbelwoordjes systematisch worden
gebruikt om iets te duiden (eerste woorden rond 1j)

 Sociale en persoonlijkheidsontwikkeling
o Hechting!!
o Sociale glimlach
o Beginnende hechting (2/3 maanden)
o Hechtingsgedrag (7/8 maanden)
 Vreemdenangst
 Scheidingsangst: bang om verlaten te worden
HISTORIEK HECHTINGSGEDRAG:

Konrad Lorenz
 Imprinting, andere persoon imprinten als mama
 Eendjes: in de eerste uren zien eendjes het eerste bewegende object als
hun moeder
Harry Harlow
 Aapjes: eten geven is heel belangrijk, maar ook zacht contact is belangrijk
Huidige hechtingstheorie:
Bowbly:
 Eerste onderzoek bij mensen (na WOII, veel weeshuizen…)
 Weeskinderen hadden gebrek aan veiligheid, constant wisselen van
personeel
 Ze wisselden constant van personeel = geen hechting, geen band
 0-3 maanden: voorhechting: baby weent en iemand reageert
 3-6 maanden: beginnende hechting: specifieke mensen krijgen voorkeur
 6 maanden- 3jaar: feitelijke hechting: actieve aantrekking tot bepaalde
mensen


4