Psychopathologie - samenvatting
geschreven door
mirandaopstal
De website voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je de beste samenvattingen, notities en ander studiemateriaal. Voor alle toetsen,
examens en cursussen. Bekijk het aanbod op Stuvia.
www.stuvia.com
Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Psychopathologie – samenvatting 2022 - 2023
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING TOT DE PSYCHOPATHOLOGIE
1.1. PSYCHIATRIE EN MAATSCHAPPIJ
DEFINIËRING:
Psychopathologie = de leer der geestesziekten = psychiatrische ziekteleer = nosologie
‣ In de zuiverste betekenis: de studie/wetenschap van het geestelijk of psychisch lijden
‣ Het is een verzamelbegrip voor het geheel van psychische stoornissen
‣ Psychiatrie = de leer der behandeling der geestesziekten
PSYCHIATRISCHE STOORNIS:
‣ Opvattingen over ‘gek’ of ‘gestoord’ gedrag → tijds- en cultuur gebonden
‣ Een psychische stoornis moet aan 3 voorwaarden voldaan zijn:
1. Het is een abnormaal verschijnsel of gedrag dat afwijkt van een sociale norm
of van wat in de betreffende cultuur als normaal geldt
2. Het zorgt voor ongemak of lijden bij de betrokkenen en/of omgeving
3. Het is ook bij andere personen vastgesteld en valt binnen het gangbare
begrippenkader van de psychiatrie
WAT IS EEN ZIEKTE? (‼!)
‣ In strikt medische zin: ziekte als lichamelijke afwijking met een specifieke oorzaak, een duidelijke beloop
en een aangepaste therapie
‣ Bij psychische stoornissen: vaak niet zo afgelijnd als een lichamelijke ziekte
‣ Betekent niet dat een psychische stoornis minder ernstig is dan een lichamelijke ziekte!!
Psychologische inhoud van zieke Sociologische inhoud van ziekte
• Beleving van ziek-zijn • De rol van ziek-zijn als patiënt
• De subjectieve ervaring van onwelzijn, of • Behoefte aan erkenning als ziekte/patiënt
beperking in het lichamelijk, psychisch (aannemen van een maatschappelijk
en/of sociaal functioneren bepaalde en erkende patiëntrol)
• Verwachting te zoeken naar genezing door
raadpleging van een deskundige (rol van
hulpvrager)
WETENSCHAP EN PRAKTIJK:
→ Psychisch lijden is moeilijker objectief/wetenschappelijk te benaderen
‣ 1) Het persoonlijke en subjectieve aanvoelen door de hulpverlener speelt een grote rol
‣ 2) Wetenschappelijk onderbouwde kennis is nodig voor een deskundige behandeling van psychiatrische
patiënten
1
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Psychopathologie – samenvatting 2022 - 2023
Het medisch model:
→ Hedendaagse psychiatrie volgt een medisch model:
· Kenmerken / symptomen
1. Diagnose · Beschrijvend of descriptief
2. Verklaring · Oorzaken / etiologie
· Verloop van de aandoening
3. Prognose · Natuurlijk vs. onder invloed van een behandeling
· Interventie op basis van de diagnose, verklaring en
4. Therapie /behandeling prognose
· Doel: stoornis doen verdwijnen of verbeteren
· Actieplan op basis van diagnose, verklaring, prognose en
therapie
· Primair = voorkomen van stoornissen
5. Preventie · Secundair = zo snel en effectief mogelijk stoornissen
behandelen om resttoestanden te voorkomen
· Tertiair = nadelige gevolgen van stoornissen beperken
Voorzieningen binnen de psychiatrie:
‣ Intramurale of klinische zorg = psychiatrische instelling (vb. PAAZ, PC, PZ, …)
‣ Extramurale of ambulante zorg (outreachend werken over de vermaatschappelijking van de zorg) (vb.
CAW, JAC, CGGZ, Tejo, …)
‣ Semimurale zorg = tussenvoorzieningen = zorg tussen klinische en ambulante hulpverlening
Doelgroepen binnen de psychiatrie:
‣ Infantpsychiatrie → jonge kinderen t.e.m. 3 jaar
‣ Kinder- en jeugdpsychiatrie → kinderen van 3 jaar t.e.m. 18 jaar
‣ Volwassenpsychiatrie
‣ Psychogeriatrie → dementie en andere neurocognitieve stoornissen
‣ Gerontopsychiatrie → ouderen (60+) met acute psychiatrische problemen
Problematieken binnen de psychiatrie:
‣ Verslaafdenzorg
‣ Psychosenzorg
‣ Dubbeldiagnose (psychose en toxicomanie)
‣ Depressiekliniek
Beroepsgroepen
‣ Interdisciplinair en multidisciplinair werken (psychiater, psychotherapeut, maatschappelijk assistent,
ergotherapeut, verpleegkundige, etc)
2
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Psychopathologie – samenvatting 2022 - 2023
1.2. DIAGNOSEN (‼!)
Diagnosen = constructen die de klinische werkelijkheid beschrijvend benaderen
‣ Vallen NOOIT samen met de werkelijkheid!
‣ Psychische symptomen → altijd meervoudig bepaald
o Levensgeschiedenis, familiegeschiedenis en omgevingsfactoren van de patiënt
spelen steeds een grote rol!!
‣ Diagnosen hebben altijd een hypothetisch karakter
Psychiatrie is een wetenschap → kan niet zonder een algemeen aanvaarde indeling en omschrijving
van psychiatrische stoornissen → basis van beschrijvende diagnose
Beschrijvende (descriptieve) diagnose = syndroomdiagnose = het vaststellen en onderscheiden van
stoornissen zonder een uitspraak te doen over de oorzaak ervan (↔ verklarende diagnose)
‣ Betrouwbaarheid van de diagnostiek = de werkwijze om een diagnose te bereiken
→ hangt af van de classificatie en de gebruikte diagnostische methode
‣ Interbeoordelaarbetrouwbaarheid = verschillende beoordelaars komen onafhankelijk van
elkaar tot dezelfde diagnose
‣ Test-hertestbetrouwbaarheid = bij een herbeoordeling komt men opnieuw tot dezelfd
diagnose
‣ Validiteit = de bruikbaarheid van een classificatiesysteem → “Beoordeelt men effectief wat
men beweert te beoordelen?”
CLASSIFICATIE VAN STOORNISSEN:
Een classificatie = een systematische ordening van verworven kennis
‣ In dit geval: classificeren van stoornissen
‣ Naamgeven en ordenen → nood aan een gemeenschappelijke taal
o Een erkende wetenschapstaal
o Om communicatie te vergemakkelijken
‣ Middel om kennis te verwerven over de prevalentie, ontstaan, ontwikkeling, beloop en
behandeling van psychische stoornissen
‣ Niet te gebruiken als ‘catalogus’
‣ Gebaseerd op het medisch model
‣ Stoornissen worden geordend als syndromen
Een syndroom = een cluster/groep of geheel van symptomen in een puur beschrijvende vorm
Een symptoom = een uiting, signaal, kenmerk van een syndroom
Verwijzen naar grote waarschijnlijkheid naar
Hoofdsymptomen: kernsymptomen een specifieke stoornis
/basissymptomen of sleutelsymptomen vb. bij anorexia nervosa: overheersende wens om
mager te zijn
Bijsymptomen of facultatieve Zijn bijkomstig, maken het beeld van de
stoornis volledig, niet bepalend voor diagnose
symptomen vb. bij anorexia nervosa: uitblijven van menstruatie
! Belangrijk: 1 symptoom kan voorkomen bij verschillende syndromen!
3
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
geschreven door
mirandaopstal
De website voor het Kopen en Verkopen van je Samenvattingen
Op Stuvia vind je de beste samenvattingen, notities en ander studiemateriaal. Voor alle toetsen,
examens en cursussen. Bekijk het aanbod op Stuvia.
www.stuvia.com
Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Psychopathologie – samenvatting 2022 - 2023
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING TOT DE PSYCHOPATHOLOGIE
1.1. PSYCHIATRIE EN MAATSCHAPPIJ
DEFINIËRING:
Psychopathologie = de leer der geestesziekten = psychiatrische ziekteleer = nosologie
‣ In de zuiverste betekenis: de studie/wetenschap van het geestelijk of psychisch lijden
‣ Het is een verzamelbegrip voor het geheel van psychische stoornissen
‣ Psychiatrie = de leer der behandeling der geestesziekten
PSYCHIATRISCHE STOORNIS:
‣ Opvattingen over ‘gek’ of ‘gestoord’ gedrag → tijds- en cultuur gebonden
‣ Een psychische stoornis moet aan 3 voorwaarden voldaan zijn:
1. Het is een abnormaal verschijnsel of gedrag dat afwijkt van een sociale norm
of van wat in de betreffende cultuur als normaal geldt
2. Het zorgt voor ongemak of lijden bij de betrokkenen en/of omgeving
3. Het is ook bij andere personen vastgesteld en valt binnen het gangbare
begrippenkader van de psychiatrie
WAT IS EEN ZIEKTE? (‼!)
‣ In strikt medische zin: ziekte als lichamelijke afwijking met een specifieke oorzaak, een duidelijke beloop
en een aangepaste therapie
‣ Bij psychische stoornissen: vaak niet zo afgelijnd als een lichamelijke ziekte
‣ Betekent niet dat een psychische stoornis minder ernstig is dan een lichamelijke ziekte!!
Psychologische inhoud van zieke Sociologische inhoud van ziekte
• Beleving van ziek-zijn • De rol van ziek-zijn als patiënt
• De subjectieve ervaring van onwelzijn, of • Behoefte aan erkenning als ziekte/patiënt
beperking in het lichamelijk, psychisch (aannemen van een maatschappelijk
en/of sociaal functioneren bepaalde en erkende patiëntrol)
• Verwachting te zoeken naar genezing door
raadpleging van een deskundige (rol van
hulpvrager)
WETENSCHAP EN PRAKTIJK:
→ Psychisch lijden is moeilijker objectief/wetenschappelijk te benaderen
‣ 1) Het persoonlijke en subjectieve aanvoelen door de hulpverlener speelt een grote rol
‣ 2) Wetenschappelijk onderbouwde kennis is nodig voor een deskundige behandeling van psychiatrische
patiënten
1
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Psychopathologie – samenvatting 2022 - 2023
Het medisch model:
→ Hedendaagse psychiatrie volgt een medisch model:
· Kenmerken / symptomen
1. Diagnose · Beschrijvend of descriptief
2. Verklaring · Oorzaken / etiologie
· Verloop van de aandoening
3. Prognose · Natuurlijk vs. onder invloed van een behandeling
· Interventie op basis van de diagnose, verklaring en
4. Therapie /behandeling prognose
· Doel: stoornis doen verdwijnen of verbeteren
· Actieplan op basis van diagnose, verklaring, prognose en
therapie
· Primair = voorkomen van stoornissen
5. Preventie · Secundair = zo snel en effectief mogelijk stoornissen
behandelen om resttoestanden te voorkomen
· Tertiair = nadelige gevolgen van stoornissen beperken
Voorzieningen binnen de psychiatrie:
‣ Intramurale of klinische zorg = psychiatrische instelling (vb. PAAZ, PC, PZ, …)
‣ Extramurale of ambulante zorg (outreachend werken over de vermaatschappelijking van de zorg) (vb.
CAW, JAC, CGGZ, Tejo, …)
‣ Semimurale zorg = tussenvoorzieningen = zorg tussen klinische en ambulante hulpverlening
Doelgroepen binnen de psychiatrie:
‣ Infantpsychiatrie → jonge kinderen t.e.m. 3 jaar
‣ Kinder- en jeugdpsychiatrie → kinderen van 3 jaar t.e.m. 18 jaar
‣ Volwassenpsychiatrie
‣ Psychogeriatrie → dementie en andere neurocognitieve stoornissen
‣ Gerontopsychiatrie → ouderen (60+) met acute psychiatrische problemen
Problematieken binnen de psychiatrie:
‣ Verslaafdenzorg
‣ Psychosenzorg
‣ Dubbeldiagnose (psychose en toxicomanie)
‣ Depressiekliniek
Beroepsgroepen
‣ Interdisciplinair en multidisciplinair werken (psychiater, psychotherapeut, maatschappelijk assistent,
ergotherapeut, verpleegkundige, etc)
2
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
, Stuvia - Koop en Verkoop de Beste Samenvattingen
Psychopathologie – samenvatting 2022 - 2023
1.2. DIAGNOSEN (‼!)
Diagnosen = constructen die de klinische werkelijkheid beschrijvend benaderen
‣ Vallen NOOIT samen met de werkelijkheid!
‣ Psychische symptomen → altijd meervoudig bepaald
o Levensgeschiedenis, familiegeschiedenis en omgevingsfactoren van de patiënt
spelen steeds een grote rol!!
‣ Diagnosen hebben altijd een hypothetisch karakter
Psychiatrie is een wetenschap → kan niet zonder een algemeen aanvaarde indeling en omschrijving
van psychiatrische stoornissen → basis van beschrijvende diagnose
Beschrijvende (descriptieve) diagnose = syndroomdiagnose = het vaststellen en onderscheiden van
stoornissen zonder een uitspraak te doen over de oorzaak ervan (↔ verklarende diagnose)
‣ Betrouwbaarheid van de diagnostiek = de werkwijze om een diagnose te bereiken
→ hangt af van de classificatie en de gebruikte diagnostische methode
‣ Interbeoordelaarbetrouwbaarheid = verschillende beoordelaars komen onafhankelijk van
elkaar tot dezelfde diagnose
‣ Test-hertestbetrouwbaarheid = bij een herbeoordeling komt men opnieuw tot dezelfd
diagnose
‣ Validiteit = de bruikbaarheid van een classificatiesysteem → “Beoordeelt men effectief wat
men beweert te beoordelen?”
CLASSIFICATIE VAN STOORNISSEN:
Een classificatie = een systematische ordening van verworven kennis
‣ In dit geval: classificeren van stoornissen
‣ Naamgeven en ordenen → nood aan een gemeenschappelijke taal
o Een erkende wetenschapstaal
o Om communicatie te vergemakkelijken
‣ Middel om kennis te verwerven over de prevalentie, ontstaan, ontwikkeling, beloop en
behandeling van psychische stoornissen
‣ Niet te gebruiken als ‘catalogus’
‣ Gebaseerd op het medisch model
‣ Stoornissen worden geordend als syndromen
Een syndroom = een cluster/groep of geheel van symptomen in een puur beschrijvende vorm
Een symptoom = een uiting, signaal, kenmerk van een syndroom
Verwijzen naar grote waarschijnlijkheid naar
Hoofdsymptomen: kernsymptomen een specifieke stoornis
/basissymptomen of sleutelsymptomen vb. bij anorexia nervosa: overheersende wens om
mager te zijn
Bijsymptomen of facultatieve Zijn bijkomstig, maken het beeld van de
stoornis volledig, niet bepalend voor diagnose
symptomen vb. bij anorexia nervosa: uitblijven van menstruatie
! Belangrijk: 1 symptoom kan voorkomen bij verschillende syndromen!
3
Gedownload door: elinehubesch | Wil jij €76 per
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar. maand verdienen?
