Levensbeschouwing:
College 1: introductie (30/9/24)
Humanisme:
- Openheid en tolerantie
- Geen oorlog voeren, andersdenkenden accepteren
- Brede opvoedingsideaal
- Levensbeschouwing ernstig nemen
Praktische afspraken:
- Ook gastcolleges zijn leerstof
- Lesopnames
- Inschrijven voor lezing -> extra punt
Perspectief:
Teaching into religion -> verder in de godsdienst geïntroduceerd
Dit vak -> teaching about religion
Le fait religieux -> aan de slag gaan met levensbeschouwelijke tradities
-> outsiders / academisch perspectief
Religie is vaak wat mensen er zelf van maken, hoe ze er zelf mee aan de slag gaan
Levensbeschouwing = altijd in beweging
-> sommigen hebben een duidelijke bron, kan voortvloeien in allerlei vormen
Jezus was een jood -> vieren Joodse paasfeest
-> christendom is vertakking van jodendom
Religie en levensbeschouwing = datgene wat mensen er zelf van maken
-> is nu niet hetzelfde als vroeger (tradities veranderen)
-> vroeger was het belangrijk rekening te houden met het einde van de wereld
-> doet nu niemand meer
Religie: ambivalente fenomenen
-> zowel goede als slechte kantjes
-> goed: mensen motiveren om dingen te doen (altruïsme, solidariteit)
-> slecht: aanslagen etc.
Wat is religie? Datgene dat de mens in verband brengt met hetgeen hem/haar overstijgt
-> wat de mens in verband brengt met bovennatuurlijke, transcendente
-> universeel aanwezig
In W-EU: in vrij geseculariseerde context
-> nooit eerder zo heftig geweest als nu
Ongeveer een derde van de wereldbevolking christen is
-> christen: paraplubegrip (heeft andere: zoals rooms-katholiek, protestantisme, orthodoxe
christenen etc.)
Een vierde v/d wereldbevolking is moslim -> islam is sterkst stijgende godsdienst
-> men verwacht dat dit in de toekomst gaat stijgen (even groot gaat worden als christenen)
-> door demografische evolutie (meer moslims geboren dan anderen)
Jodendom -> numeriek gezien zeer klein
-> vooral in Israël, …
,Unaffiliated = “ik behoor niet tot een klassieke godsdienst”
-> zitten atheïsten bij, maar is maar een erg kleine groep
Ietsisme = ik geloof in iets
Procentueel gezien: numeriek gestegen, procentueel gezakt -> unaffiliated
-> heeft te maken met die secularisering
-> heeft een soort sneeuwbaleffect
Groei van de islam is een geografische kwestie, terwijl bij het christendom -> secularisering +
evangelische kerk die sterk groeit
-> Midden- en Zuid-Amerika
Reden voor secularisering? Wat is de motor?
- Individualisering, meer eigenbelang, meer autonomistisch
o Anti-autoriteitsideeën
- Wetenschap, groei van de kennis, onderwijs
- Rijkdom, welvaart -> hoe rijker de landen, hoe minder religie aanwezig is
Waarom schiet de USA eruit?
- Mate waarin het een welvaartstaat is -> hoe meer het een welvaartstaat is, hoe moeilijker het
is voor religie om stand te houden (= hypothese)
o USA is geen welvaartstaat
o Overheid gaat veel op zich nemen, zoals ouderenzorg, ziekenzorg, etc. -> dan krijg je
een welvaartstaat
o Verklaart waarom Scandinavische landen sterkst geseculariseerd zijn -> zijn sterke
welvaartstaat
Grootste groep jongeren: levensbeschouwelijk onverschillig
-> gaat ook wel in de hand met levensbeschouwelijke ongeletterdheid
-> = niet weten wat er geschreven staat in de verhalen
Mensen die seculariseren worden niet meteen atheïst -> believing without belonging
-> ietsisme
Maar sommigen beschouwen zichzelf wel nog als onderdeel van de traditie = belonging without
believing
= cultuurchristendom (kinderen laten dopen, katholieke school, …)
-> verweeft zich met rechtse volgers
-> christelijk Europa beschermen tegen invasie van de ander
-> strategisch ingezet om identitair discours te versterken
Mensen die zich authentiek katholiek noemen -> opnemen voor de vluchtelingen etc.
-> niet zoals bepaalde identitair rechtse discours
Secularisering vooral in W-EU -> wat gebeurt er in andere delen van de wereld?
-> wat gebeurt er met islam etc.?
Wanneer het toch tot atheïsme leidt… In hoeverre is atheïsme een levensbeschouwing?
-> levensbeschouwingen hebben meestal richtlijnen, maar een atheïst heeft niks
Atheïst moet leven vormgeven vanuit zichzelf -> kan alle kanten op
-> zegt niet hoe je moet leven
-> is het dan niet eerder gewoon een negatie? (a-theïsme)
Hoe meer regio’s seculariseren -> hoe meer mensen belang hechten aan zelfexpressie etc.
-> normen en waarden verschuiven
,Christendom:
Op cultureel vlak -> meest afgebeelde persoon in de wereld is Jezus
Christendom is gestart als soort joodse sekte -> heeft zich verder ontwikkeld
De Hebreeuwse Bijbel = oude testament
De Evangelies = nieuwe testament
-> na overlijden van Christus geschreven, kan je niet als bron gebruiken om iets over
historische Jezus te zeggen
-> hebben we veel te weinig informatie voor
In het jodendom van die tijd -> leefde de messiaanse verwachting
= iemand komt het volk verlossen
-> een aantal mensen van toen zagen in hem de Messias
Jodendom gaat over gedachte dat één volk door God is uitgekozen
Diaspora = de joden hebben lang in Palestina geleefd; na een opstand tegen de Romeinen worden de
joden verbannen -> de verspreiding die er dan gebeurde (naar Noord-Afrika, Europa, Azië,
etc.) wordt diaspora genoemd
Joodse gemeenschap was niet uit op bekering (moet bijna via bloedverwantschap)
Christendom = missionaire religie
Nadruk op het hiernamaals -> minder regels dan in het klassieke jodendom over het leven nu
=> nu heb je joodse wetten etc.
Centraal in het christendom = verrijzenis
Ook in jodendom idee van verlossing = vrij universeel thema in religies
-> uittocht uit Egypte o.l.v. Mozes naar beloofde land (huidige Israël)
Is er iets wat religies met elkaar gemeen hebben?
-> knielen, offeren, vragen voor gezond leven, bedanken
-> als je kijkt hoe mensen religie beleven, niet zoveel verschil
-> wat mensen eigenlijk doen, kan gelijklopend zijn
-> vrij universele thema’s
In elke kerk de vier symbolen v/d evangelisten: leeuw, os, engel, adelaar
Persoon met twee sleutels in de hand: Petrus
-> stichter van de Kerk & sleutel van hiernamaals
Paulus altijd met groot zwaard afgebeeld
Johannes de Doper: heeft vaak lam bij zich, kluizenaarskledij
Tweede grootste religie is islam:
In islamitische landen -> groot percentage dat moslim is
-> deel van identiteit van land
-> hoe vrij is het land?
Samenleving geconfronteerd met secularisering
-> is snel verlopen -> hoe moet men dan nu omgaan met religie in
publieke ruimte?
Anderzijds komt er door migratie religie binnen -> die religie heeft geen ervaring met secularisatie
-> die religie heeft nog niet de mogelijkheid gehad zich aan te passen
-> beperkt zich ook niet tot private context
Met de komst van nieuwe religies -> manifesteert zich terug in publieke ruimte
-> enerzijds heb je een sl die geseculariseerd is, en anderzijds heb je een sl waarin religie
binnenkomt die secularisatie niet gewend is
, College 2: 7/10/24
We hebben deze les net de PWP van les 1 kunnen voltooien, dus nog steeds daarbij kijken
Terug bij waar we de vorige keer gebleven waren
-> verhoudingen op wereldvlak wel kennen
Islam -> later ook een derde v/d wereldbevolking
-> vanwege demografische factoren
Secularisatie: aanhang christelijk geloof dalende
Anderzijds wint christendom in Zuid-Afrika
Ondanks secularisering -> religie nog altijd een hot topic
-> is erg bijzonder, want niet in alle culturen
Door onze seculiere samenleving -> beetje vergeten wat die religieuze identiteit is
-> islam heeft bv geen ervaring met secularisatie
-> laten zich niet beperken tot private sfeer
Islam:
- Wereldgodsdienst
- Missionaire religie (anders dan jodendom (regels verzwakt))
- Vroege Christendom heeft zich verspreid via missionering
o Missionering ging niet gepaard met politiek project
o Men heeft het islamitische rijk proberen uitbreiden
o Tempelberg ligt in Jeruzalem -> zie je restanten van Klaagmuur, staan ook Al-Aqsa-
moskee en de Rotskoepel
o Vanuit islam soms joden en christenen getolereerd
Islam ontstaat in 7de eeuw na Christus -> Mohammed krijgt Koran geopenbaard
M sterft in 632 -> had opvolging niet goed geregeld
-> ruzie ontstaan: wie is legitieme opvolger? Kalief moet worden aangeduid
Splitsing ontstaat tussen sjiieten en soennieten:
Sjiieten -> Iran
- In Iran is het de staatsgodsdienst, in Irak is land verdeeld tussen de twee
- Gewelddadige groep: Hezbollah
- Ali was een bloedverwant van Mohammed – volgelingen van Ali zijn dus sjiieten
o Opvolger moet dus bloedverwant zijn
Onder soennieten ook strekkingen
- Abu Bakr was de baas van IS – was een naam die hij zichzelf heeft gegeven
o “ik trek een lijn naar de eerste opvolger van Mohammed” met zijn naam
- Zeggen van de ander dat ze geen echte moslims zijn en omgekeerd
- Zijn in de meerderheid
- Soennitische interpretaties:
o Wahhabisme (Saoedi-Arabië) -> ontstaan in 18de eeuw, conservatieve opvatting
o Al-Qaeda en IS
Islam ontstaat -> meteen politieke gegevenheid -> opeenvolging van kalifaten
Eerste opvolgers van M werden Kaliefen genoemd
Omajjaden en abbasiden, Ottomaanse rijk sneuvelt begin 20ste eeuw (1923)
Wie schaft laatste Kalifaat af? Attatürk -> Arabisch kreeg minder belangrijke plaats
-> ontstaan bewegingen die terug Kalifaat willen, bv. de Moslimbroeders
College 1: introductie (30/9/24)
Humanisme:
- Openheid en tolerantie
- Geen oorlog voeren, andersdenkenden accepteren
- Brede opvoedingsideaal
- Levensbeschouwing ernstig nemen
Praktische afspraken:
- Ook gastcolleges zijn leerstof
- Lesopnames
- Inschrijven voor lezing -> extra punt
Perspectief:
Teaching into religion -> verder in de godsdienst geïntroduceerd
Dit vak -> teaching about religion
Le fait religieux -> aan de slag gaan met levensbeschouwelijke tradities
-> outsiders / academisch perspectief
Religie is vaak wat mensen er zelf van maken, hoe ze er zelf mee aan de slag gaan
Levensbeschouwing = altijd in beweging
-> sommigen hebben een duidelijke bron, kan voortvloeien in allerlei vormen
Jezus was een jood -> vieren Joodse paasfeest
-> christendom is vertakking van jodendom
Religie en levensbeschouwing = datgene wat mensen er zelf van maken
-> is nu niet hetzelfde als vroeger (tradities veranderen)
-> vroeger was het belangrijk rekening te houden met het einde van de wereld
-> doet nu niemand meer
Religie: ambivalente fenomenen
-> zowel goede als slechte kantjes
-> goed: mensen motiveren om dingen te doen (altruïsme, solidariteit)
-> slecht: aanslagen etc.
Wat is religie? Datgene dat de mens in verband brengt met hetgeen hem/haar overstijgt
-> wat de mens in verband brengt met bovennatuurlijke, transcendente
-> universeel aanwezig
In W-EU: in vrij geseculariseerde context
-> nooit eerder zo heftig geweest als nu
Ongeveer een derde van de wereldbevolking christen is
-> christen: paraplubegrip (heeft andere: zoals rooms-katholiek, protestantisme, orthodoxe
christenen etc.)
Een vierde v/d wereldbevolking is moslim -> islam is sterkst stijgende godsdienst
-> men verwacht dat dit in de toekomst gaat stijgen (even groot gaat worden als christenen)
-> door demografische evolutie (meer moslims geboren dan anderen)
Jodendom -> numeriek gezien zeer klein
-> vooral in Israël, …
,Unaffiliated = “ik behoor niet tot een klassieke godsdienst”
-> zitten atheïsten bij, maar is maar een erg kleine groep
Ietsisme = ik geloof in iets
Procentueel gezien: numeriek gestegen, procentueel gezakt -> unaffiliated
-> heeft te maken met die secularisering
-> heeft een soort sneeuwbaleffect
Groei van de islam is een geografische kwestie, terwijl bij het christendom -> secularisering +
evangelische kerk die sterk groeit
-> Midden- en Zuid-Amerika
Reden voor secularisering? Wat is de motor?
- Individualisering, meer eigenbelang, meer autonomistisch
o Anti-autoriteitsideeën
- Wetenschap, groei van de kennis, onderwijs
- Rijkdom, welvaart -> hoe rijker de landen, hoe minder religie aanwezig is
Waarom schiet de USA eruit?
- Mate waarin het een welvaartstaat is -> hoe meer het een welvaartstaat is, hoe moeilijker het
is voor religie om stand te houden (= hypothese)
o USA is geen welvaartstaat
o Overheid gaat veel op zich nemen, zoals ouderenzorg, ziekenzorg, etc. -> dan krijg je
een welvaartstaat
o Verklaart waarom Scandinavische landen sterkst geseculariseerd zijn -> zijn sterke
welvaartstaat
Grootste groep jongeren: levensbeschouwelijk onverschillig
-> gaat ook wel in de hand met levensbeschouwelijke ongeletterdheid
-> = niet weten wat er geschreven staat in de verhalen
Mensen die seculariseren worden niet meteen atheïst -> believing without belonging
-> ietsisme
Maar sommigen beschouwen zichzelf wel nog als onderdeel van de traditie = belonging without
believing
= cultuurchristendom (kinderen laten dopen, katholieke school, …)
-> verweeft zich met rechtse volgers
-> christelijk Europa beschermen tegen invasie van de ander
-> strategisch ingezet om identitair discours te versterken
Mensen die zich authentiek katholiek noemen -> opnemen voor de vluchtelingen etc.
-> niet zoals bepaalde identitair rechtse discours
Secularisering vooral in W-EU -> wat gebeurt er in andere delen van de wereld?
-> wat gebeurt er met islam etc.?
Wanneer het toch tot atheïsme leidt… In hoeverre is atheïsme een levensbeschouwing?
-> levensbeschouwingen hebben meestal richtlijnen, maar een atheïst heeft niks
Atheïst moet leven vormgeven vanuit zichzelf -> kan alle kanten op
-> zegt niet hoe je moet leven
-> is het dan niet eerder gewoon een negatie? (a-theïsme)
Hoe meer regio’s seculariseren -> hoe meer mensen belang hechten aan zelfexpressie etc.
-> normen en waarden verschuiven
,Christendom:
Op cultureel vlak -> meest afgebeelde persoon in de wereld is Jezus
Christendom is gestart als soort joodse sekte -> heeft zich verder ontwikkeld
De Hebreeuwse Bijbel = oude testament
De Evangelies = nieuwe testament
-> na overlijden van Christus geschreven, kan je niet als bron gebruiken om iets over
historische Jezus te zeggen
-> hebben we veel te weinig informatie voor
In het jodendom van die tijd -> leefde de messiaanse verwachting
= iemand komt het volk verlossen
-> een aantal mensen van toen zagen in hem de Messias
Jodendom gaat over gedachte dat één volk door God is uitgekozen
Diaspora = de joden hebben lang in Palestina geleefd; na een opstand tegen de Romeinen worden de
joden verbannen -> de verspreiding die er dan gebeurde (naar Noord-Afrika, Europa, Azië,
etc.) wordt diaspora genoemd
Joodse gemeenschap was niet uit op bekering (moet bijna via bloedverwantschap)
Christendom = missionaire religie
Nadruk op het hiernamaals -> minder regels dan in het klassieke jodendom over het leven nu
=> nu heb je joodse wetten etc.
Centraal in het christendom = verrijzenis
Ook in jodendom idee van verlossing = vrij universeel thema in religies
-> uittocht uit Egypte o.l.v. Mozes naar beloofde land (huidige Israël)
Is er iets wat religies met elkaar gemeen hebben?
-> knielen, offeren, vragen voor gezond leven, bedanken
-> als je kijkt hoe mensen religie beleven, niet zoveel verschil
-> wat mensen eigenlijk doen, kan gelijklopend zijn
-> vrij universele thema’s
In elke kerk de vier symbolen v/d evangelisten: leeuw, os, engel, adelaar
Persoon met twee sleutels in de hand: Petrus
-> stichter van de Kerk & sleutel van hiernamaals
Paulus altijd met groot zwaard afgebeeld
Johannes de Doper: heeft vaak lam bij zich, kluizenaarskledij
Tweede grootste religie is islam:
In islamitische landen -> groot percentage dat moslim is
-> deel van identiteit van land
-> hoe vrij is het land?
Samenleving geconfronteerd met secularisering
-> is snel verlopen -> hoe moet men dan nu omgaan met religie in
publieke ruimte?
Anderzijds komt er door migratie religie binnen -> die religie heeft geen ervaring met secularisatie
-> die religie heeft nog niet de mogelijkheid gehad zich aan te passen
-> beperkt zich ook niet tot private context
Met de komst van nieuwe religies -> manifesteert zich terug in publieke ruimte
-> enerzijds heb je een sl die geseculariseerd is, en anderzijds heb je een sl waarin religie
binnenkomt die secularisatie niet gewend is
, College 2: 7/10/24
We hebben deze les net de PWP van les 1 kunnen voltooien, dus nog steeds daarbij kijken
Terug bij waar we de vorige keer gebleven waren
-> verhoudingen op wereldvlak wel kennen
Islam -> later ook een derde v/d wereldbevolking
-> vanwege demografische factoren
Secularisatie: aanhang christelijk geloof dalende
Anderzijds wint christendom in Zuid-Afrika
Ondanks secularisering -> religie nog altijd een hot topic
-> is erg bijzonder, want niet in alle culturen
Door onze seculiere samenleving -> beetje vergeten wat die religieuze identiteit is
-> islam heeft bv geen ervaring met secularisatie
-> laten zich niet beperken tot private sfeer
Islam:
- Wereldgodsdienst
- Missionaire religie (anders dan jodendom (regels verzwakt))
- Vroege Christendom heeft zich verspreid via missionering
o Missionering ging niet gepaard met politiek project
o Men heeft het islamitische rijk proberen uitbreiden
o Tempelberg ligt in Jeruzalem -> zie je restanten van Klaagmuur, staan ook Al-Aqsa-
moskee en de Rotskoepel
o Vanuit islam soms joden en christenen getolereerd
Islam ontstaat in 7de eeuw na Christus -> Mohammed krijgt Koran geopenbaard
M sterft in 632 -> had opvolging niet goed geregeld
-> ruzie ontstaan: wie is legitieme opvolger? Kalief moet worden aangeduid
Splitsing ontstaat tussen sjiieten en soennieten:
Sjiieten -> Iran
- In Iran is het de staatsgodsdienst, in Irak is land verdeeld tussen de twee
- Gewelddadige groep: Hezbollah
- Ali was een bloedverwant van Mohammed – volgelingen van Ali zijn dus sjiieten
o Opvolger moet dus bloedverwant zijn
Onder soennieten ook strekkingen
- Abu Bakr was de baas van IS – was een naam die hij zichzelf heeft gegeven
o “ik trek een lijn naar de eerste opvolger van Mohammed” met zijn naam
- Zeggen van de ander dat ze geen echte moslims zijn en omgekeerd
- Zijn in de meerderheid
- Soennitische interpretaties:
o Wahhabisme (Saoedi-Arabië) -> ontstaan in 18de eeuw, conservatieve opvatting
o Al-Qaeda en IS
Islam ontstaat -> meteen politieke gegevenheid -> opeenvolging van kalifaten
Eerste opvolgers van M werden Kaliefen genoemd
Omajjaden en abbasiden, Ottomaanse rijk sneuvelt begin 20ste eeuw (1923)
Wie schaft laatste Kalifaat af? Attatürk -> Arabisch kreeg minder belangrijke plaats
-> ontstaan bewegingen die terug Kalifaat willen, bv. de Moslimbroeders
