Samenvatting - Psychologie Van Individuele Verschillen 1 (P0M07B)

Psychologie van individuele verschillen deel 1

Inleiding

- Er bestaan grote verschillen tussen mensen
 Iedereen is anders
o Qua fysiek, voorkomen = goed zichtbaar
o Maar ook psychologisch
 Spreken over de gemiddelde persoon (vaak in vakken) is spreken over iemand die niet
bestaat
 Als we echt menselijk gedrag, gedachten en gevoelens willen begrijpen, hebben we nood
aan een psychologie van individuele verschillen

- Psychologie van individuele verschillen?
 Onderzoek emoties
o Emoties = belangrijk onderdeel van onze persoonlijkheid, van ons leven
 Kleuren ons leven, bepalen onze voor-en afkeuren, ons gedrag, spelen
belangrijke rol in ons welzijn, etc.
 bv. als je naar een fuif wilt gaan, ga je nadenken of je het wel leuk gaat vinden =
je maakt mentale simulatie en uw emoties hebben impact op de beslissing die
je maakt

- Emoties = reacties op gebeurtenissen die voor ons van belang zijn
 Mensen verschillen sterk in de emoties die ze ervaren
o bv. sommigen steeds uitgelaten en enthousiast, anderen meer bedrukt en somber
o Er zijn relatief stabiele verschillen TUSSEN mensen in hoe ze zich doorgaans voelen =
interindividuele verschillen
 Mensen verschillen sterk in de emoties die ze ervaren in verschillende situaties of doorheen
de tijd
o bv. ene moment uitgelaten, ander moment triest, ander moment kwaad
o Mensen vertonen emotionele schommelingen over de tijd = intra-individuele
verschillen

- Er zijn grote verschillen
 TUSSEN mensen in de emoties die ze ervaren en BINNEN mensen van het ene moment op
het andere
 Dergelijke verschillen bestaan niet enkel op vlak van emoties, maar ook op vlak van
o Meer algemeen: persoonlijkheid, gedrag, gedachten en gevoelens
o Intelligentie
o Oplossen complexe taken
 Deze VERSCHILLEN zijn STUDIEOBJECT van de psychologie van individuele verschillen
o Beschrijven en verklaren




1

,Hoofdstuk 1: Doelstelling en geschiedenis
1.1 Doelstelling

- Verschillende takken uit psychologie: begaan met ontdekken van “algemene wetmatigheden”
 Functieleer: hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect
 Sociale psychologie: hoe is ons gedrag functie van sociale factoren?
 Biologische psychologie: hoe kunnen onze gedachten, gevoelens, en gedragingen verklaard
worden door onze biologie?
 Zoektocht naar algemene wetmatigheden is zeer belangrijk en waardevol,
o MAAR niet gehele plaatje
o WANT er zijn grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag, prestaties,
cognities, gevoelens, etc.
= onderwerp van psychologie van individuele verschillen

- PID = psychologie van verschillen tussen mensen:
↔ algemene psychologie (functieleer, sociale psychologie)

- DOEL:
 Beschrijven:
o Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar/zichzelf? Welke zijn
de belangrijkste verschillen?
 bv. agressie, intelligentie, persoonlijkheid
 bv. Belangrijk: lengte, haarkleur, niet belangrijk: kromme teen
o Van verbanden tussen verschillen: met wat hangen zulke verschillen samen?
 bv. Hoe hangt agressie samen met uw zelfwaarde? Positief of negatief verband
 Verklaren van verschillen:
o Wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
o Verschillende lagen van verklaringen: genetisch, opvoeding, biologisch, cultuur, etc

- PID is geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft implicaties voor alle
toepassingsgebieden van de psychologie
 Organisaties, bedrijven
o selectie/recrutering/promotie = manieren nodig om sollicitanten in te kunnen schatten
om ze in bepaalde functie te plaatsen
o wat maakt sommige mensen betere leiders? wat maakt sommige mensen gevoeliger
voor burn-out?
 School psychologie
o wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools presteren = welke factoren liggen
aan de basis van het feit dat sommige studenten het beter doen dan anderen?
Persoonlijkheid, motivatie, intelligentie, etc
o (hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen? wat onderscheidt goed van
minder goed functionerende individuen?




2

,  Klinische psychologie
o wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig? bv. COVID = hoe sterk verschillen
mensen in hun reactie op lockdown
o studie mentaal welzijn en COVID
 4 individuen met verschillende mentale problematieken
 Nagaan of je een episode (van bv depressie) op voorhand al kan zien aankomen
 Dagboek bijhouden met hoe ze zich op verschillende momenten voelen
 COVID + maatregelen kwamen op, nagaan hoe men reageerde
 Resultaat: Verschillende effecten bij de individuen
Bv. Bipolair reageerde sterk en blijheid nam af, depressie reageerde amper,
mensen met verslaving kregen enorme craving
 Theorie en Onderzoek

1.1.1 Wat?

- Beschrijven van verschillen
 Interindividuele verschillen
o Vergelijking tussen mensen
o Studie met verschillende condities als effect op emoties
 Condities: afleiden, geen instructie geven of doen focussen op emoties
 Algemeen = wat is de impact op de emoties van mensen in de verschillende
condities
 PID = hoe verschillen alle mensen van elkaar

 Intergroepsverschillen
o Vergelijking tussen groepen mensen obv agressie, cultuur, etc
o Groepen gemaakt obv cultuur, geslacht, etc
o Onderzoek Terraciano culturele stereotypes
 Bekeek de stereotypen die men heeft van bepaalde culturen en of deze correct
zijn
 Zelfbeschrijving: Hoe ben jij als Belg? en anderbeschrijving hoe zie jij een
Fransman?
 Resultaat: beschrijvingen kwamen niet overeen
o Studie met verschillende condities als effect op emoties
 Condities: afleiden, geen instructie geven of doen focussen op emoties
 bv. reageren vrouwen emotioneler dan mannen in de focus conditie?

 Intra-individuele verschillen
o Vergelijking binnen een persoon
o Profiel over situaties of tijdstippen
o bv. Agressie van bepaald persoon in ene situatie en in andere situatie (huishouden
en na belediging)




3

,  Interindividuele verschillen in intra-individuele verschillen = interindividuele verschillen in
profielen
o Vergelijken van ene persoon in verschillende situaties met andere persoon in
verschillende situaties
o Elks een eigen profiel (= vergelijking binnen persoon), vervolgens die profielen ook
vergelijken = verschillende types mensen

- Beschrijven van verschillen inzake
 Cognitief functioneren
o Intelligentie = product = prestatie cognitieve zaken, vermogen om complexe
cognitieve problemen op te lossen
o Cognitieve stijlen = proces = manier van verwerken
 Analytisch (probleem opdelen in deelproblemen) of holistisch (probleem als
één groot geheel aanpakken)
 Persoonlijkheid
o Affectieve en sociale domein bv. karakter, emoties, gedrag

- Beschrijven van verbanden tussen verschillen
 Verschillen op vlak van 1 variabele in verband brengen met verschillen op vlak van andere
variabele
 bv. agressie en intelligentie



1.1.2 Doel?

- Zicht te krijgen op structuur van verschillen tussen mensen en hoe verschillen op verschillende
vlakken onderling samenhangen

- Verschillen verklaren adhv de beschrijvingen en verbanden: wat ligt er aan de basis van deze
verschillen?
 Verschillende niveaus: genetisch, cultuur, etc
 bv. agressie: mogelijke oorzaken? Stress, opvoeding, alcohol

- Proximale verklaringen
 Factoren die in de tijd en ruimte min of meer samengaan met de te verklaren (verbanden
tussen) verschillen
 bv. Fysiologie en emoties; hitte en agressie
- Distale verklaringen
 Factoren die verderaf liggen in de tijd
 bv. Evolutionaire theorieën van geslachtsverschillen, genen, gebeurtenissen in vroege
levensfasen, bv. hechtingstheorieën




4