H1: Introductie tot de bestuurskunde; sferen
in de samenleving
Inleiding
Bestuurskunde = de vormgeving van de samenleving en de rol die de
overheid hierin speelt
Vier sferen, vanuit het individu bekeken
Elk individu verhoudt zich op een bepaalde manier tot de 4 sferen in de
samenleving het geheel van de sferen en hun onderlinge relaties
bepaalt hoe een samenleving in elkaar zit en hoe burgers deze
samenleving ervaren
De sfeer van de gemeenschappen
Kenmerken:
- Deel van de private sfeer: hoe mensen met andere mensen
relaties aangaan, samenleven, deel zijn van families en van sociale
netwerken
Liefde
Vrijwilligheid
- Horizontale en machtsvrije relaties: mensen gaan vanuit vrije
keuze met elkaar relaties aan
- Wereld van rechten en vrijheden (wel al deels bepaald door
regels opgelegd door de overheid)
, - Afwezigheid van dwang (in theorie)
De sfeer van de staat
Kenmerken:
- Aanwezig op elk moment: we hebben voor nagenoeg alle
belangrijke zaken met de staat te maken
Staat = abstract begrip dat betrekking heeft op het geheel van
overheden en publieke instellingen die optreden voor het algemeen
belang en die ons kunnen verplichten, stimuleren, ondersteunen of
hinderen in wat we willen doen maar die we als burgers en als
samenleving ook mee vormgeven politiek debat: wat is de rol van
de staat
- Kan met legitiem gezag dwingend optreden: de staat neemt op
alle territoriale niveaus beslissingen
Overheden: het politieke systeem op alle niveaus (van gemeente tot
globaal), de administraties die beslissingen voorbereiden en
uitvoeren en de rechterlijke machten
- Stem van de burgers (voice): drukken hun voorkeuren uit via
verkiezingen, protest, brieven…
De sfeer van de markt
Kenmerken:
- Verhoudingen functioneren via vraag en aanbod
Belang ruilverhoudingen
Exit consumenten door geen producten meer te kopen (in sfeer
van de staat is geen exit mogelijk)
De sfeer van de civil society
= sfeer van het MAATSCHAPPELIJK MIDDENVELD
= organisaties opgericht door burgers waarin zij zich verenigen
= organisaties die maatschappelijke doelen nastreven door groepsvorming
Kenmerken:
- Verbonden met verzuilde organisaties (mutualiteiten,
vakorganisaties…)
- Grote hoeveelheid en sterk toegenomen variatie van initiatieven
waarbij burgers zich spontaan organiseren
- Steunt op vertrouwen van burgers sociaal kapitaal
- Meervoudig belang:
1. Mensen individueel sterker maken door samenwerking met
andere mensen
, 2. Druk uitoefenen op de markt
3. Eisen en verlangen van mensen bundelen
De staat en de andere sferen
Staat heeft grote impact op de private sfeer van de gemeenschappen
Bepaalt rechten en vrijheden
Maakt regels voor het samenwonen
Ook indirecte impact
… beperkt of verruimt de vrijheid van de mensen!
Staat heeft grote impact op de markt
Zorgt voor belangrijke omgevingsfactoren die kansen scheppen
voor bedrijven
Overheid en middenveld zijn sterk verweven
Overheid zorgt voor financiering
Middenveld voert publieke taken uit (onderwijs, sociale hulp…)
De markt en andere sferen
De markt heeft een grote impact op de private sfeer
Markt stuurt het patroon van ons dagelijks leven en keuzes die
we maken (bv. Door reclame, hoe werkorganisatie is geregeld…)
Bedrijven lobbyen voor eigen belang of voor algemeen belang en
zetten de staat zo onder druk
De markt oefent impact uit op het middenveld
Opkomen voor hun belangen
Tijd en ruimte: de context maakt en verklaart verschil
In elke politieke ruimte verschillen de verhoudingen tussen de sferen en
die verhoudingen zijn voorwerp van politieke keuzes en van de
machtsverhoudingen tussen de sferen.
Verschil in ruimte (hoe uitgebreid is het middenveld, hoe groot is
de staat, hoeveel ruimte krijgt de markt…)
Verschil in tijd (is er sprake van een evolutie)
Belang ideologieën
Basistermen
Publieke sfeer = de staat
Private sfeer = middenveld + de markt; samenwerkende individuen die
organisaties of bedrijven oprichten
,Wat is publiek en wat is privaat? veel organisaties hebben een hybride
karakter: mengvormen tussen het publieke en het private
Formele organisaties = organisaties die een juridisch statuut hebben
waardoor ze rechten en plichten hebben (bv. Een bedrijf heeft het statuut
NV) alle organisaties in de publieke sfeer zijn formele organisaties
Informele organisaties = natuurlijke personen die wel een bepaald
juridisch statuut hebben, maar ze vormen geen formeel erkend juridisch
organisatieverband
Profitorganisaties = organisaties die als doel hebben winst maken
Non-profitorganisaties = organisaties die als doel hebben bij te dragen
tot het algemeen belang / bijdragen tot het doel waarvoor de organisatie
is opgericht
Governance: arrangementen voor besturing
In beleidspraktijk: combinaties van sferen sferen zijn met elkaar
verweven, hebben elk hun taken, maar er is altijd een intense interactie
tussen de sferen
Besturing van een samenleving komt tot stand door wat we ‘governance-
arrangementen’ noemen = stelsels gevormd door combinaties van de
sferen, verbanden tussen organisaties in deze sferen, mensen die in
interactie staan en die samen vormgeven aan maatschappelijke domeinen
of aspecten van het dagelijks leven.
Governance geeft goed de evolutie van bestuurskunde weer
bestuurskunde kan zich niet beperken tot de overheid alleen
,H2: De bestuurskunde als discipline
Inleiding
Evolutie bestuurskunde: “van een kunde voor bestuurspraktijk naar
wetenschappelijke kunde in het opzetten van methodologisch verfijnd
onderzoek dat uitmondt in internationale publicaties”
Studieobject bestuurskunde = openbaar bestuur
Kennisobject bestuurskunde = de aandacht voor kennisintegratie en
kwaliteit van het openbaar bestuur
Definities van bestuurskunde
Vele definities in omloop, zijn doorheen de jaren ook ruimer geworden
Case: de opvang van asielzoekers
UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees) = VN
Vluchtelingenorganisatie
Het studieobject van de bestuurskunde
Openbaar bestuur = het geheel van organisaties en activiteiten die
primair zijn gericht op de besturing van de maatschappij
- Organisaties: organisaties die verbonden zijn met de uitvoerende
macht, semi-overheidsinstanties, particuliere organisaties die
publieke taken opnemen, middenveldorganisaties
- Inrichting en werking openbare besturen:
o Besturen = een aaneenschakeling van verschillende
activiteiten om binnen de samenleving gewenste
ontwikkelingen en effecten te bewerkstelligen
o Verschillende niveaus: lokaal, provinciaal, regionaal, federaal,
Europees en internationaal
o Goed bestuur = samenwerking over verschillende
bestuursniveaus heen
Besluit:
Openbaar bestuur heeft zowel een horizontale als een verticale dimensie
, Horizontaal: openbaar bestuur bestaat niet alleen uit de overheid
in strikte zin, maar ook uit andere organisaties die publieke taken
opnemen
Verticale dimensie: gelaagdheid van het openbaar bestuur op
verschillende bestuursniveaus
= multi-level governance (enorme verwevenheid tussen de
verschillende maatschappelijke sferen)
Toepassing: case asiel
Opvang
Uitspraak
Integratie
erkenning
Onderzoek
Instroom Aanvraag
ten gronde
Uitspraak
Beroep Terugkeer
afwijzing
= huidige asielprocedure
1. Indienen verzoek tot internationale bescherming
2. Dublin-onderzoek: is België verantwoordelijk voor de behandeling
van het verzoek en niet een andere Europese lidstaat
3. Na registratie verzoek wordt asielaanvrager toegewezen aan een
opvangcentrum
4. Onderzoek ten gronde door CGVS (Commissariaat-generaal voor de
Vluchtelingen en de Staatlozen) tijdens de volledige duur van dit
onderzoek krijgt de verzoeker een voorlopige verblijfsvergunning
5. Toewijzing of afwijzing van statuut door CGVS
6. Eventueel beroep aantekenen tegen beslissing CGVS
7. Uitspraak erkenning: asielzoeker krijgt bescherming + integratie in
samenleving wordt verder uitgebouwd
Uitspraak afwijzing: asielzoeker krijgt bevel om grondgebied te
verlaten (vrijwillig of gedwongen)
Fedasil = instantie die instaat voor de opvang van verzoekers om
internationale bescherming (samen met partnerorganisaties)
in de samenleving
Inleiding
Bestuurskunde = de vormgeving van de samenleving en de rol die de
overheid hierin speelt
Vier sferen, vanuit het individu bekeken
Elk individu verhoudt zich op een bepaalde manier tot de 4 sferen in de
samenleving het geheel van de sferen en hun onderlinge relaties
bepaalt hoe een samenleving in elkaar zit en hoe burgers deze
samenleving ervaren
De sfeer van de gemeenschappen
Kenmerken:
- Deel van de private sfeer: hoe mensen met andere mensen
relaties aangaan, samenleven, deel zijn van families en van sociale
netwerken
Liefde
Vrijwilligheid
- Horizontale en machtsvrije relaties: mensen gaan vanuit vrije
keuze met elkaar relaties aan
- Wereld van rechten en vrijheden (wel al deels bepaald door
regels opgelegd door de overheid)
, - Afwezigheid van dwang (in theorie)
De sfeer van de staat
Kenmerken:
- Aanwezig op elk moment: we hebben voor nagenoeg alle
belangrijke zaken met de staat te maken
Staat = abstract begrip dat betrekking heeft op het geheel van
overheden en publieke instellingen die optreden voor het algemeen
belang en die ons kunnen verplichten, stimuleren, ondersteunen of
hinderen in wat we willen doen maar die we als burgers en als
samenleving ook mee vormgeven politiek debat: wat is de rol van
de staat
- Kan met legitiem gezag dwingend optreden: de staat neemt op
alle territoriale niveaus beslissingen
Overheden: het politieke systeem op alle niveaus (van gemeente tot
globaal), de administraties die beslissingen voorbereiden en
uitvoeren en de rechterlijke machten
- Stem van de burgers (voice): drukken hun voorkeuren uit via
verkiezingen, protest, brieven…
De sfeer van de markt
Kenmerken:
- Verhoudingen functioneren via vraag en aanbod
Belang ruilverhoudingen
Exit consumenten door geen producten meer te kopen (in sfeer
van de staat is geen exit mogelijk)
De sfeer van de civil society
= sfeer van het MAATSCHAPPELIJK MIDDENVELD
= organisaties opgericht door burgers waarin zij zich verenigen
= organisaties die maatschappelijke doelen nastreven door groepsvorming
Kenmerken:
- Verbonden met verzuilde organisaties (mutualiteiten,
vakorganisaties…)
- Grote hoeveelheid en sterk toegenomen variatie van initiatieven
waarbij burgers zich spontaan organiseren
- Steunt op vertrouwen van burgers sociaal kapitaal
- Meervoudig belang:
1. Mensen individueel sterker maken door samenwerking met
andere mensen
, 2. Druk uitoefenen op de markt
3. Eisen en verlangen van mensen bundelen
De staat en de andere sferen
Staat heeft grote impact op de private sfeer van de gemeenschappen
Bepaalt rechten en vrijheden
Maakt regels voor het samenwonen
Ook indirecte impact
… beperkt of verruimt de vrijheid van de mensen!
Staat heeft grote impact op de markt
Zorgt voor belangrijke omgevingsfactoren die kansen scheppen
voor bedrijven
Overheid en middenveld zijn sterk verweven
Overheid zorgt voor financiering
Middenveld voert publieke taken uit (onderwijs, sociale hulp…)
De markt en andere sferen
De markt heeft een grote impact op de private sfeer
Markt stuurt het patroon van ons dagelijks leven en keuzes die
we maken (bv. Door reclame, hoe werkorganisatie is geregeld…)
Bedrijven lobbyen voor eigen belang of voor algemeen belang en
zetten de staat zo onder druk
De markt oefent impact uit op het middenveld
Opkomen voor hun belangen
Tijd en ruimte: de context maakt en verklaart verschil
In elke politieke ruimte verschillen de verhoudingen tussen de sferen en
die verhoudingen zijn voorwerp van politieke keuzes en van de
machtsverhoudingen tussen de sferen.
Verschil in ruimte (hoe uitgebreid is het middenveld, hoe groot is
de staat, hoeveel ruimte krijgt de markt…)
Verschil in tijd (is er sprake van een evolutie)
Belang ideologieën
Basistermen
Publieke sfeer = de staat
Private sfeer = middenveld + de markt; samenwerkende individuen die
organisaties of bedrijven oprichten
,Wat is publiek en wat is privaat? veel organisaties hebben een hybride
karakter: mengvormen tussen het publieke en het private
Formele organisaties = organisaties die een juridisch statuut hebben
waardoor ze rechten en plichten hebben (bv. Een bedrijf heeft het statuut
NV) alle organisaties in de publieke sfeer zijn formele organisaties
Informele organisaties = natuurlijke personen die wel een bepaald
juridisch statuut hebben, maar ze vormen geen formeel erkend juridisch
organisatieverband
Profitorganisaties = organisaties die als doel hebben winst maken
Non-profitorganisaties = organisaties die als doel hebben bij te dragen
tot het algemeen belang / bijdragen tot het doel waarvoor de organisatie
is opgericht
Governance: arrangementen voor besturing
In beleidspraktijk: combinaties van sferen sferen zijn met elkaar
verweven, hebben elk hun taken, maar er is altijd een intense interactie
tussen de sferen
Besturing van een samenleving komt tot stand door wat we ‘governance-
arrangementen’ noemen = stelsels gevormd door combinaties van de
sferen, verbanden tussen organisaties in deze sferen, mensen die in
interactie staan en die samen vormgeven aan maatschappelijke domeinen
of aspecten van het dagelijks leven.
Governance geeft goed de evolutie van bestuurskunde weer
bestuurskunde kan zich niet beperken tot de overheid alleen
,H2: De bestuurskunde als discipline
Inleiding
Evolutie bestuurskunde: “van een kunde voor bestuurspraktijk naar
wetenschappelijke kunde in het opzetten van methodologisch verfijnd
onderzoek dat uitmondt in internationale publicaties”
Studieobject bestuurskunde = openbaar bestuur
Kennisobject bestuurskunde = de aandacht voor kennisintegratie en
kwaliteit van het openbaar bestuur
Definities van bestuurskunde
Vele definities in omloop, zijn doorheen de jaren ook ruimer geworden
Case: de opvang van asielzoekers
UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees) = VN
Vluchtelingenorganisatie
Het studieobject van de bestuurskunde
Openbaar bestuur = het geheel van organisaties en activiteiten die
primair zijn gericht op de besturing van de maatschappij
- Organisaties: organisaties die verbonden zijn met de uitvoerende
macht, semi-overheidsinstanties, particuliere organisaties die
publieke taken opnemen, middenveldorganisaties
- Inrichting en werking openbare besturen:
o Besturen = een aaneenschakeling van verschillende
activiteiten om binnen de samenleving gewenste
ontwikkelingen en effecten te bewerkstelligen
o Verschillende niveaus: lokaal, provinciaal, regionaal, federaal,
Europees en internationaal
o Goed bestuur = samenwerking over verschillende
bestuursniveaus heen
Besluit:
Openbaar bestuur heeft zowel een horizontale als een verticale dimensie
, Horizontaal: openbaar bestuur bestaat niet alleen uit de overheid
in strikte zin, maar ook uit andere organisaties die publieke taken
opnemen
Verticale dimensie: gelaagdheid van het openbaar bestuur op
verschillende bestuursniveaus
= multi-level governance (enorme verwevenheid tussen de
verschillende maatschappelijke sferen)
Toepassing: case asiel
Opvang
Uitspraak
Integratie
erkenning
Onderzoek
Instroom Aanvraag
ten gronde
Uitspraak
Beroep Terugkeer
afwijzing
= huidige asielprocedure
1. Indienen verzoek tot internationale bescherming
2. Dublin-onderzoek: is België verantwoordelijk voor de behandeling
van het verzoek en niet een andere Europese lidstaat
3. Na registratie verzoek wordt asielaanvrager toegewezen aan een
opvangcentrum
4. Onderzoek ten gronde door CGVS (Commissariaat-generaal voor de
Vluchtelingen en de Staatlozen) tijdens de volledige duur van dit
onderzoek krijgt de verzoeker een voorlopige verblijfsvergunning
5. Toewijzing of afwijzing van statuut door CGVS
6. Eventueel beroep aantekenen tegen beslissing CGVS
7. Uitspraak erkenning: asielzoeker krijgt bescherming + integratie in
samenleving wordt verder uitgebouwd
Uitspraak afwijzing: asielzoeker krijgt bevel om grondgebied te
verlaten (vrijwillig of gedwongen)
Fedasil = instantie die instaat voor de opvang van verzoekers om
internationale bescherming (samen met partnerorganisaties)
