Schizofrenie-spectrum en andere stoornissen
Schizofrenie-spectrum en andere psychotische stoornissen
• Ziekte die enorm afwijkt van normaliteit
Psychotische stoornissen
• Medicamenteuze behandeling met anti psychotica
HISTORISCH OVERZICHT
1. ASPECIFIEKE BEWARING “PEST- EN DOLHUIZEN”
Doel = maatschappij beschermen
• 1539: “tot Eeuwige dagen in gevangenis geketent ende versekert te worden”
• 1593: wedde: 3 ponden en 20 schellingen “om miserabele crancksinnische” personen
onderdak te geven (+ per week 30 schellingen per patiënt)
Pest- en dolhuizen: mensen met pest en mensen die ‘dol’ waren werden daar
vastgehouden om ze uit de maatschappij te halen
• Iedereen die bereid was die die mensen in de kelder te steken werden betaald
2. SPECIFIEKE BEWARING: “ASYLUM”
Doel = maatschappij beschermen
• Dan maakten ze een onderscheid tussen de ziekten en de krankzinnigen en een van
die eerste asielen
Eerste instelling: “Bedlam” (St Bethlem’s Hospital London)
• aanvankelijk: straf voor “immoraliteit”
• Mensen die gek waren, waren immoreel
• later (1700): eerste keer de term “patients”
• organisatie (1734): 2 afdelingen curable (geneesbaar) /incurable (ongeneesbaar)
,“In the 18th century people used to go there to see the lunatics. For a penny one could
peer into their cells, view the freaks of the "show of Bethlehem" and laugh at their
antics, generally of a sexual nature or violent ghts. Entry was free on the rst
Tuesday of the month. Visitors were permitted to bring long sticks with which to poke
and enrage the inmates. In 1814 there were 96,000 such visits.
• Er waren behandelingen, maar men wist de ziekten niet, dus deed dat ad random
• Voorbeeld van een behandeling: mensen ronddraaien omdat ze dachten dat de
mensen verkeerd opgedraaid waren
3. PSYCHOSENZORG
Gebeurde altijd via residentieel verblijf men ging altijd naar gestichten zoals het
Guislain instituut. Mensen verloren hun gezonde mentale capaciteiten omdat je ze daar
niet gebruikte. De therapieën waren vooral om de patiënt bezig te houden (dia 13). Er
werd voor hen gezorgd, maar genezen zat er niet in. Meestal verbleven de patiënten er
levenslang. De instituten hadden veel bedden (veel meer dan nu) en werden opgedeeld
in afdelingen voor M/V.
• Schizofrenie eerste (erge) symptomen vanaf 18-20 jaar.
• De naam van psychiaters vroeger = alienisten.
• “Aangeleerde afhankelijkheid”
• Verlied aan gezonde mentale capaciteiten en coping skills
• Therapieën: oa koude baden, ergotherapie, bewegingstherapie: “bezig zijn”
4. ELEKTROSHOCK THERAPIE
• 1926: “insult is belangrijk”
• Ze hadden geobserveerd dat ze tijdens een stuipaanval minder psychotisch
waren, dus ze wouden dat uitlokken met een toestel
• 1937: Cerletti (toestel)
• Sinds 1940: “curariseren” (spierverslapping)
• Ze gaven spierverslapping vanaf dan
• Beroemde ECT patiënten:
• Ernest Heminghway
fi fi
, • Vladimir Horowitz (pianist)
• Lou Reed
• Nog steeds: belangrijke behandeling (ook voor andere aandoeningen: zie verder in
cursus)
• Word nog dagelijks gebruikt, maar in een operatiekwartier met mogelijke
voorzorgsmaatregelen
Het was voor het eerst dat ze iets konden doen tegen dat wanen
5. LOBOTOMIE (INGRIJPEN IN HET BREIN)
• Egas Moniz, Portugees neurochirurg
• Heeft Nobelprijs geneeskunde gewonnen (1941)
• Gebruikte speci ek leukotoom via boorgat
• Heen en terug bewegen, zodat de verbindingen van de
grijze stof in het witte kapot gemaakt werden.
• Effectief (men werd er rustiger van), maar bijwerkingen...
• In rug geschoten door één van zijn gelobotomiseerde patiënten
Ice-pick lobotomy
• Freeman, uitvinder van de “snelle lobotomie” (1945)
• Gebruikte een “Ice Pick” in plaats van een leukotoom
• Boven de oogbol is er een dun bot (oogkas) en wou met een
pick daar prikken en ook weer heen en weer gaan.
• Onder lokale anesthesie ingebracht met een hamer
• “this perforates skin, subcutaneous tissue, bone and meninges in a single
plunge”
• Maar je verloor natuurlijk een deel van de goede functies ook, maar je was
wel ‘braver’
SYMPTOMEN
Symptoom = kenmerk van iets (van een ziektebeeld) vb wanen
Stoornis = ziektebeeld vb schizofrenie
fi
, didactische opmerking:
• term “psychotische symptomen” versus “psychotische stoornissen”
• psychotische symptomen komen meestal voor bij psychotische stoornissen maar
kunnen ook voorkomen bij stemmingsstoornissen, middelenmisbruik,
persoonlijkheidsstoornissen, dementie,...
• de meest voorkomende en prototypische psychotische stoornis is schizofrenie
(hier verder besproken)
De hele groep schizofrenie
hebben altijd psychotische
symptomen, een aantal andere
stoornissen hebben soms
psychotische symptomen & zelfs
gezonde mensen kunnen
psychotische symptomen hebben.
Symptoomdomeinen
• Afwijkingen in een of meer van de volgende vijf symptoomdomeinen:
1. Wanen
2. Hallucinaties “ Positieve symptomen”
3. Gedesorganiseerde denken
4. Gedesorganiseerde of abnormale psychomotoriek
5. Negatieve symptomen
Begrip: Positieve Symptomen (de eerste 3 hierboven)
= symptomen die iemand anders niet heeft: “ze zijn erbij gekomen”
vb. Wanen, hallucinaties, gedesorganiseerd denken
• Gedrag + .... POSITIEVE SYMPTOMEN
• Biochemie: Teveel dopamine mesolimbisch
Schizofrenie-spectrum en andere psychotische stoornissen
• Ziekte die enorm afwijkt van normaliteit
Psychotische stoornissen
• Medicamenteuze behandeling met anti psychotica
HISTORISCH OVERZICHT
1. ASPECIFIEKE BEWARING “PEST- EN DOLHUIZEN”
Doel = maatschappij beschermen
• 1539: “tot Eeuwige dagen in gevangenis geketent ende versekert te worden”
• 1593: wedde: 3 ponden en 20 schellingen “om miserabele crancksinnische” personen
onderdak te geven (+ per week 30 schellingen per patiënt)
Pest- en dolhuizen: mensen met pest en mensen die ‘dol’ waren werden daar
vastgehouden om ze uit de maatschappij te halen
• Iedereen die bereid was die die mensen in de kelder te steken werden betaald
2. SPECIFIEKE BEWARING: “ASYLUM”
Doel = maatschappij beschermen
• Dan maakten ze een onderscheid tussen de ziekten en de krankzinnigen en een van
die eerste asielen
Eerste instelling: “Bedlam” (St Bethlem’s Hospital London)
• aanvankelijk: straf voor “immoraliteit”
• Mensen die gek waren, waren immoreel
• later (1700): eerste keer de term “patients”
• organisatie (1734): 2 afdelingen curable (geneesbaar) /incurable (ongeneesbaar)
,“In the 18th century people used to go there to see the lunatics. For a penny one could
peer into their cells, view the freaks of the "show of Bethlehem" and laugh at their
antics, generally of a sexual nature or violent ghts. Entry was free on the rst
Tuesday of the month. Visitors were permitted to bring long sticks with which to poke
and enrage the inmates. In 1814 there were 96,000 such visits.
• Er waren behandelingen, maar men wist de ziekten niet, dus deed dat ad random
• Voorbeeld van een behandeling: mensen ronddraaien omdat ze dachten dat de
mensen verkeerd opgedraaid waren
3. PSYCHOSENZORG
Gebeurde altijd via residentieel verblijf men ging altijd naar gestichten zoals het
Guislain instituut. Mensen verloren hun gezonde mentale capaciteiten omdat je ze daar
niet gebruikte. De therapieën waren vooral om de patiënt bezig te houden (dia 13). Er
werd voor hen gezorgd, maar genezen zat er niet in. Meestal verbleven de patiënten er
levenslang. De instituten hadden veel bedden (veel meer dan nu) en werden opgedeeld
in afdelingen voor M/V.
• Schizofrenie eerste (erge) symptomen vanaf 18-20 jaar.
• De naam van psychiaters vroeger = alienisten.
• “Aangeleerde afhankelijkheid”
• Verlied aan gezonde mentale capaciteiten en coping skills
• Therapieën: oa koude baden, ergotherapie, bewegingstherapie: “bezig zijn”
4. ELEKTROSHOCK THERAPIE
• 1926: “insult is belangrijk”
• Ze hadden geobserveerd dat ze tijdens een stuipaanval minder psychotisch
waren, dus ze wouden dat uitlokken met een toestel
• 1937: Cerletti (toestel)
• Sinds 1940: “curariseren” (spierverslapping)
• Ze gaven spierverslapping vanaf dan
• Beroemde ECT patiënten:
• Ernest Heminghway
fi fi
, • Vladimir Horowitz (pianist)
• Lou Reed
• Nog steeds: belangrijke behandeling (ook voor andere aandoeningen: zie verder in
cursus)
• Word nog dagelijks gebruikt, maar in een operatiekwartier met mogelijke
voorzorgsmaatregelen
Het was voor het eerst dat ze iets konden doen tegen dat wanen
5. LOBOTOMIE (INGRIJPEN IN HET BREIN)
• Egas Moniz, Portugees neurochirurg
• Heeft Nobelprijs geneeskunde gewonnen (1941)
• Gebruikte speci ek leukotoom via boorgat
• Heen en terug bewegen, zodat de verbindingen van de
grijze stof in het witte kapot gemaakt werden.
• Effectief (men werd er rustiger van), maar bijwerkingen...
• In rug geschoten door één van zijn gelobotomiseerde patiënten
Ice-pick lobotomy
• Freeman, uitvinder van de “snelle lobotomie” (1945)
• Gebruikte een “Ice Pick” in plaats van een leukotoom
• Boven de oogbol is er een dun bot (oogkas) en wou met een
pick daar prikken en ook weer heen en weer gaan.
• Onder lokale anesthesie ingebracht met een hamer
• “this perforates skin, subcutaneous tissue, bone and meninges in a single
plunge”
• Maar je verloor natuurlijk een deel van de goede functies ook, maar je was
wel ‘braver’
SYMPTOMEN
Symptoom = kenmerk van iets (van een ziektebeeld) vb wanen
Stoornis = ziektebeeld vb schizofrenie
fi
, didactische opmerking:
• term “psychotische symptomen” versus “psychotische stoornissen”
• psychotische symptomen komen meestal voor bij psychotische stoornissen maar
kunnen ook voorkomen bij stemmingsstoornissen, middelenmisbruik,
persoonlijkheidsstoornissen, dementie,...
• de meest voorkomende en prototypische psychotische stoornis is schizofrenie
(hier verder besproken)
De hele groep schizofrenie
hebben altijd psychotische
symptomen, een aantal andere
stoornissen hebben soms
psychotische symptomen & zelfs
gezonde mensen kunnen
psychotische symptomen hebben.
Symptoomdomeinen
• Afwijkingen in een of meer van de volgende vijf symptoomdomeinen:
1. Wanen
2. Hallucinaties “ Positieve symptomen”
3. Gedesorganiseerde denken
4. Gedesorganiseerde of abnormale psychomotoriek
5. Negatieve symptomen
Begrip: Positieve Symptomen (de eerste 3 hierboven)
= symptomen die iemand anders niet heeft: “ze zijn erbij gekomen”
vb. Wanen, hallucinaties, gedesorganiseerd denken
• Gedrag + .... POSITIEVE SYMPTOMEN
• Biochemie: Teveel dopamine mesolimbisch
