1. Een inleiding in de ontwikkeling van het kind.
1.1. Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie.
Ontwikkelingspsychologie = de wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit
van conceptie tot ouderdom.
1.1.1. De reikwijdte van het vakgebied.
Fysieke ontwikkeling ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke opbouw
van het lichaam, zoals de hersenen, het zenuwstelsel, de
spieren, de zintuigen en de behoefte aan eten en slaap
Cognitieve ontwikkeling ontwikkeling die betrekking heeft op de manier waarop
het gedrag van mensen wordt beïnvloed door groei en
verandering in de eigenschappen die de ene persoon van
de andere onderscheiden.
Sociale en ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relaties en
persoonlijkheidsontwikkeling interacties met anderen en op duurzame eigenschappen
die de ene persoon van de andere onderscheiden.
2. De fysieke ontwikkeling in de babytijd
2.1. Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd.
2.1.1. 4 Principes van groei
Cefalocaudaal principe Het principe dat groei een patroon vormt dat begint met het hoofd en
de bovenste lichaamsdelen en zich vervolgens uitstrekt naar de rest
van het lichaam.
Het woord is afgeleid van het Grieks en het Latijn en betekent letterlijk
‘van hoofd tot staart’.
Hieruit volgt dat we onze visuele vermogens (die zich in ons hoofd
bevinden) veel eerder ontwikkelen dan ons vermogen om te lopen
(dichter bij het einde van het lichaam).
Proximodistaal principe Het principe dat de ontwikkeling zich vanuit het centrum van ons
lichaam naar buiten toe voltrekt.
Het is gebaseerd op de Latijnse woorden van ‘dichtbij’ en ‘ver weg’,
geeft aan dat de romp eerder groeit dan de armen en benen.
Principe van Het principe dat eenvoudige vaardigheden zich doorgaans afzonderlijk
hiërarchische integratie en onafhankelijk van elke ontwikkelen, en later geïntegreerd worden in
complexe vaardigheden.
Bv. Iets met de hand grijpen, een relatief complexe vaardigheid, is pas
uitvoerbaar als het kind heeft geleerd hoe het de bewegingen van de
individuele vingers moet beheersen en integreren.
, Principe van de Het principe dat verschillende lichaamssystemen een verschillend
onafhankelijkheid van groeitempo kennen.
systemen.
2.2.1 Reflexen: onze aangeboren fysieke vaardigheden.
Reflex Niet – aangeleerd, gestructureerde, onvrijwillige respons die automatisch optreedt in
de aanwezigheid van bepaalde stimuli.
- Reflexen worden niet aangeleerd, maar verdwijnen naarmate je ouder wordt.
- Reflexen vormen wellicht de basis voor toekomstige, complexere
gedragspatronen.
Als deze complexere gedragspatronen eenmaal goed zijn aangeleerd,
vervangen ze de eerdere reflexen.
Reflex Leeftijd van Omschrijving Mogelijke functie
verdwijnen
Zoekreflex 3 weken Neiging om het hoofd in de richting te Inname van voedsel
draaien van dingen die de wang
aanraken
Stapreflex 2 maanden Beweging van de benen wanneer de Voorbereiding op
baby rechtop wordt gehouden en zijn onafhankelijk
voeten de grond raken voortbewegen
Zwemreflex 4-6 maanden Neiging om zwembewegingen te Vermijding van
maken met de armen en de benen als gevaar
de baby met zijn gezicht naar beneden
in het water ligt
Moro – reflex 6 maanden Wordt geactiveerd als de Bescherming tegen
ondersteuning voor de nek en het vallen
hoofd plotseling verdwijnt. De armen
spreiden zich en lijken zich vervolgens
ergens aan vast te willen klampen
Babinski – 8 -12 maanden Spreiden van de tenen in reactie op Onbekend
reflex een aanraking van de buitenkant van
de voet
Schrikreflex Blijft in andere In reactie op een plotseling geluid Bescherming
vorm worden de armen en vingers gespreid
en de rug overstrekt.
Knipper – Blijft Snel sluiten en openen van de ogen bij Bescherming van het
reflex blootstelling aan direct licht netvlies
Zuigreflex Blijft Neiging om te zuigen aan dingen die Inname van voedsel
de lippen aanraken
Kokhalsreflex Blijft De keel vrijmaken Voorkomen van
stikken.
, 2.2.2 Motorische ontwikkeling bij baby’s: fysieke mijlpalen.
Grove motoriek
3 maanden Omrollen, een rammelaar vastpakken
5 maanden Zitten zonder ondersteuning
7 maanden Staan met houvast
8 maanden Grijpen met duim en wijsvinger
11 maanden Goed zelfstandig staan
12 maanden Los lopen
14 maanden Een toren bouwen van 2 blokken
16 maanden Plaatst stokjes in gaatjes, traplopen
23 maanden Springen op de plaats
33 maanden Een cirkel nateken
Fijne motoriek
3 maanden Opent hand duidelijk
3.5 maanden Grijpt rammelaar
8.5 maanden Grijpt met duim en wijsvinger
11 maanden Houdt potlood op de juiste manier vast
14 maanden Bouwt toren van 2 blokken
16 maanden Plaatst stokjes in gaatjes
24 maanden Imiteert lijnen op papier
33 maanden Kopieert cirkel
3. De cognitieve ontwikkeling in de babytijd.
3.1. Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget
Adaptatie De eigenschap van iemand om zich aan te passen aan zijn omgeving.
Bestaat uit 2 aparte processen:
- Assimilatie: - Het proces waarmee mensen ervaringen interpreteren aan de
hand van hun huidige cognitieve ontwikkelingsstadium en
denkwijze.
Dat doen we in eerste instantie door iets nieuwe te ‘plaatsen’
binnen wat we al weten en begrijpen van de wereld zoals die
ons bekend is.
Daarom maakt een jonge baby de wereld ‘grijpbaar’ door alles
binnen zijn bereik vast te pakken en zintuigelijk te
- Accommodatie: onderzoeken.
- Het proces waarmee mensen bestaande manieren van denken
of doen veranderen als reactie op ontmoetingen met nieuwe
stimuli of gebeurtenissen
Er komt echter een moment waarop de baby toe is aan
bijstelling van zijn denkkader. Dat gebeurt wanneer hij merkt
dat hij geen nieuwe informatie opdoet op deze manier.
1.1. Een oriëntatie op de ontwikkelingspsychologie.
Ontwikkelingspsychologie = de wetenschappelijke studie naar groei, verandering en stabiliteit
van conceptie tot ouderdom.
1.1.1. De reikwijdte van het vakgebied.
Fysieke ontwikkeling ontwikkeling die betrekking heeft op de fysieke opbouw
van het lichaam, zoals de hersenen, het zenuwstelsel, de
spieren, de zintuigen en de behoefte aan eten en slaap
Cognitieve ontwikkeling ontwikkeling die betrekking heeft op de manier waarop
het gedrag van mensen wordt beïnvloed door groei en
verandering in de eigenschappen die de ene persoon van
de andere onderscheiden.
Sociale en ontwikkeling die betrekking heeft op sociale relaties en
persoonlijkheidsontwikkeling interacties met anderen en op duurzame eigenschappen
die de ene persoon van de andere onderscheiden.
2. De fysieke ontwikkeling in de babytijd
2.1. Fysieke groei: de snelle schreden van de babytijd.
2.1.1. 4 Principes van groei
Cefalocaudaal principe Het principe dat groei een patroon vormt dat begint met het hoofd en
de bovenste lichaamsdelen en zich vervolgens uitstrekt naar de rest
van het lichaam.
Het woord is afgeleid van het Grieks en het Latijn en betekent letterlijk
‘van hoofd tot staart’.
Hieruit volgt dat we onze visuele vermogens (die zich in ons hoofd
bevinden) veel eerder ontwikkelen dan ons vermogen om te lopen
(dichter bij het einde van het lichaam).
Proximodistaal principe Het principe dat de ontwikkeling zich vanuit het centrum van ons
lichaam naar buiten toe voltrekt.
Het is gebaseerd op de Latijnse woorden van ‘dichtbij’ en ‘ver weg’,
geeft aan dat de romp eerder groeit dan de armen en benen.
Principe van Het principe dat eenvoudige vaardigheden zich doorgaans afzonderlijk
hiërarchische integratie en onafhankelijk van elke ontwikkelen, en later geïntegreerd worden in
complexe vaardigheden.
Bv. Iets met de hand grijpen, een relatief complexe vaardigheid, is pas
uitvoerbaar als het kind heeft geleerd hoe het de bewegingen van de
individuele vingers moet beheersen en integreren.
, Principe van de Het principe dat verschillende lichaamssystemen een verschillend
onafhankelijkheid van groeitempo kennen.
systemen.
2.2.1 Reflexen: onze aangeboren fysieke vaardigheden.
Reflex Niet – aangeleerd, gestructureerde, onvrijwillige respons die automatisch optreedt in
de aanwezigheid van bepaalde stimuli.
- Reflexen worden niet aangeleerd, maar verdwijnen naarmate je ouder wordt.
- Reflexen vormen wellicht de basis voor toekomstige, complexere
gedragspatronen.
Als deze complexere gedragspatronen eenmaal goed zijn aangeleerd,
vervangen ze de eerdere reflexen.
Reflex Leeftijd van Omschrijving Mogelijke functie
verdwijnen
Zoekreflex 3 weken Neiging om het hoofd in de richting te Inname van voedsel
draaien van dingen die de wang
aanraken
Stapreflex 2 maanden Beweging van de benen wanneer de Voorbereiding op
baby rechtop wordt gehouden en zijn onafhankelijk
voeten de grond raken voortbewegen
Zwemreflex 4-6 maanden Neiging om zwembewegingen te Vermijding van
maken met de armen en de benen als gevaar
de baby met zijn gezicht naar beneden
in het water ligt
Moro – reflex 6 maanden Wordt geactiveerd als de Bescherming tegen
ondersteuning voor de nek en het vallen
hoofd plotseling verdwijnt. De armen
spreiden zich en lijken zich vervolgens
ergens aan vast te willen klampen
Babinski – 8 -12 maanden Spreiden van de tenen in reactie op Onbekend
reflex een aanraking van de buitenkant van
de voet
Schrikreflex Blijft in andere In reactie op een plotseling geluid Bescherming
vorm worden de armen en vingers gespreid
en de rug overstrekt.
Knipper – Blijft Snel sluiten en openen van de ogen bij Bescherming van het
reflex blootstelling aan direct licht netvlies
Zuigreflex Blijft Neiging om te zuigen aan dingen die Inname van voedsel
de lippen aanraken
Kokhalsreflex Blijft De keel vrijmaken Voorkomen van
stikken.
, 2.2.2 Motorische ontwikkeling bij baby’s: fysieke mijlpalen.
Grove motoriek
3 maanden Omrollen, een rammelaar vastpakken
5 maanden Zitten zonder ondersteuning
7 maanden Staan met houvast
8 maanden Grijpen met duim en wijsvinger
11 maanden Goed zelfstandig staan
12 maanden Los lopen
14 maanden Een toren bouwen van 2 blokken
16 maanden Plaatst stokjes in gaatjes, traplopen
23 maanden Springen op de plaats
33 maanden Een cirkel nateken
Fijne motoriek
3 maanden Opent hand duidelijk
3.5 maanden Grijpt rammelaar
8.5 maanden Grijpt met duim en wijsvinger
11 maanden Houdt potlood op de juiste manier vast
14 maanden Bouwt toren van 2 blokken
16 maanden Plaatst stokjes in gaatjes
24 maanden Imiteert lijnen op papier
33 maanden Kopieert cirkel
3. De cognitieve ontwikkeling in de babytijd.
3.1. Cognitieve ontwikkeling volgens Piaget
Adaptatie De eigenschap van iemand om zich aan te passen aan zijn omgeving.
Bestaat uit 2 aparte processen:
- Assimilatie: - Het proces waarmee mensen ervaringen interpreteren aan de
hand van hun huidige cognitieve ontwikkelingsstadium en
denkwijze.
Dat doen we in eerste instantie door iets nieuwe te ‘plaatsen’
binnen wat we al weten en begrijpen van de wereld zoals die
ons bekend is.
Daarom maakt een jonge baby de wereld ‘grijpbaar’ door alles
binnen zijn bereik vast te pakken en zintuigelijk te
- Accommodatie: onderzoeken.
- Het proces waarmee mensen bestaande manieren van denken
of doen veranderen als reactie op ontmoetingen met nieuwe
stimuli of gebeurtenissen
Er komt echter een moment waarop de baby toe is aan
bijstelling van zijn denkkader. Dat gebeurt wanneer hij merkt
dat hij geen nieuwe informatie opdoet op deze manier.
