Samenvatting Gespreksvaardigheden

Gespreksvaardigheden
Je gaat een relatie aan met een ander  basishouding belangrijk

Basishouding van de sociaal werker
 Vertrekkend vanuit een mens- en maatschappijvisie gebaseerd op de
Internationale definitie van het sociaal werk
o Samen werken naar sociale verandering en sociale rechtvaardigheid
o Emancipatie en empowerment
o Mensenrechten



 Empathie
 Echtheid
 Respect
 Onvoorwaardelijke acceptatie

Empathie
 Het gezichtspunt (gedachtegang) van de ander kunnen innemen, je
verplaatsen in de ervaringswereld van de ander
 Niet oordelen
 Gevoelens bij anderen (h)erkennen en daarover communiceren
 Mee voelen
  actief luisteren

Echtheid/ eerlijkheid
 Je niet anders voordoen dan je bent
 Niets beloven dat je niet kan waarmaken
 Je niet boven iemand stellen

Respect en onvoorwaardelijke acceptatie
 Erkenning van de uniekheid van de ander
 Bevestiging van de eigenwaarde van de ander
 Vertrouwen schenken
 Afwezigheid van kritisch oordelen over de ander
 Accepteren van de ander

 zorgt voor vertrouwen en veiligheid, acceptatie van zichzelf, positieve
zelfwaardering
 Belangrijk dat je als sociaal werker jezelf respecteert en accepteert

 Werkalliantie
o Werkrelatie (jij bent brugfiguur tussen belanghebbende en de
oplossing)
o Samen bespreken wat het doel van jullie werkrelatie is
o Samen manier van werken afspreken
o Samen doelen afspreken


1

,Belanghebbende zoveel mogelijk eigenaar laten zijn van het proces
(empoweren).


1. Wat zijn gespreksvaardigheden?
1.1 Het zender- ontvangermodel
 Shannon en Weaver
 Zender probeert een bepaalde boodschap over te brengen aan ontvanger
o Boodschap in bepaalde symbolen (vaak taal, kan verbaal en non-
verbaal zijn) = coderen van de boodschap
 Wordt overgebracht via een communicatiekanaal (vb telefoon)
o = de manier waarop de boodschap wordt overgebracht
 Ontvanger: boodschap decoderen: boodschap op zo’n manier vertalen dat
die voor hem duidelijk wordt, betekenis geven
o Wordt beïnvloed door:
 Objectiviteit of neutraliteit
 Mens kan eig niet objectief waarnemen
 Wel neutraal waarnemen: vb aantal belanghebbenden,
maar niet neutraal interpreteren
 Subjectiviteit
 Intersubjectiviteit
 = interpretaties van mensen vergelijken, decoderen
met verschillende personen en uitwisselen om tot
gezamenlijke mening te komen
 Er ontstaat een effect: de interpretatie van de ontvangen boodschap door
de ontvanger




Codering vertaling
Zender van de kanaal ontvanger van de effect
boodschap boodschap

Ruis


 Kritiek: heel eenvoudige voorstelling
o Eenrichtingsverkeer
o Persoon B geeft geen feedback?
o Houdt geen rekening met de context en situatie waarin
gecommuniceerd wordt
o Ook geen rekening met de inhoud van de communicatie
o Ook geen rekening met non- verbale communicatie

(zie 2de tekening in boek)


2

,Waar komt het woord communicatie vandaan?
 Communis=gemeenschappelijk.
 Comm is eigenlijk alles wat tussen 2 of meer mensen gebeurt, gevolg veel
verwarring…..zie advertenties “communicatiemedewerker” …vaak
“manipulator nl reclame maken/verkopen, of in een organisatie: de
communverantw wordt verantw voor alles, website, dossiers opmaken,
vrijwilligers werven, onthaal doen,…..…..Alles IS communicatie.

1.1.1Ruis in de communicatie
 Vaak beoordelen we het gedrag of de boodschap van de ander vanuit ons
eigen referentiekader
Factoren in de context
 Tijdstip, plaats, aan- of afwezigheid van derden
Factoren bij het communicatiekanaal/ medium
 Dialect spreken, slecht articuleren
 Technische gebreken: slechte kopieën, slechte verbinding,…
 Verkeerd medium inzetten (vb gevoelige informatie via email)
Factoren bij jezelf
 Onvoldoende voorbereid, bewust of onbewust informatie achterhouden,
tegenstrijdige boodschappen uitzenden doordat verbale communicatie niet
in overeenstemming is met non- verbale
 Taal: nooit helemaal exact wat we bedoelen… woorden vallen nooit
helemaal samen met wat ze omschrijven
Factoren bij de ander
 Humeur van de ontvanger
 Het oordelen over jou
 Normen en waarden
 De aandacht die die persoon heeft op dat moment
 Bepaalde informatie niet kunnen plaatsen

1.2 De communicatietheorie van Watzlawick
 De pragmatische aspecten die van invloed zijn op de menselijke
communicatie
 Vooral aspecten die het gedrag belichten
 Focust zich niet alleen op de taal, maar ook op de interpretatie ervan, de
interpretatie van de taal bepaalt de betekenis
 Axioma’s: stellingen die niet bewezen zijn maar wel door de meeste
mensen voor waar worden aangenomen

Axioma 1: De onmogelijkheid om niet te communiceren- alle
gedrag is communicatie
 Men beseft niet dat men communiceert ook als men niets doet, of met
kledij, ruimte,…



3

,  Wat niet zichtbaar is in ons gedrag= de binnenkant (heeft geen invloed op
anderen)
 Wat wel zichtbaar is= de buitenkant: kunnen we waarnemen via onze
zintuigen
 De communicatie wordt afgewezen
 De communicatie wordt eenzijdig beëindigd

Axioma 2: als ik wat zeg, zeg ik iets over hoe ik wil dat de ander
met mij omgaat
Iedere communicatie heeft ook een relationeel aspect
 Elke communicatie heeft een gelaagdheid: een inhoudsniveau en een
betrekkingsniveau + een context
o Inhoudsniveau: wat er gezegd wordt
o Betrekkingsniveau: de aard van de relatie  hoe moet de ander met
de inhoud of de boodschap omgaan
 Expressieve boodschap: iemand toont al communicerend iets
over zichzelf en hoe hij wil dat de ander hem ziet
 De relationele boodschap: al communicerend toont iemand
hoe hij de ander ervaart
 De appellerende boodschap ( al communicerend toont iemand
wat hij verwacht van de ander)

 Een slechte relatie geeft ruis op de communicatie
 Onenigheid over de inhoud heeft effect op de relatie
 Men probeert de relatie uit de communicatie te houden.
 Men wil graag gezien worden (pleasen)
 Men wil verbonden zijn met anderen.
 De vraag achter de vraag (hou van mij, vind mij tof)

Axioma 3: Wat waar is voor mij, is dat nog niet voor een ander
 Men ziet of hoort de waarheid van de ander niet. Omdat men niet kan of
niet wil of niet luistert. (referentiekader!)
 Men verwacht iets (negatief) van de ander, en neemt zo een luisterhouding
aan waardoor het negatieve net uitgelokt wordt. Of het positieve: “het is
zo erg niet”….”Het is toch makkelijk om te….
 Als ik vb heel ordelijk ben kan ik iemand anders ervaren als een chaoot,
maar niet iedereen gaat dat vinden
 Een ander kan dus jou boodschap helemaal anders opvatten dan wat je
bedoelde

Axioma 4: mensen beïnvloeden met woorden en vooral zonder
woorden
 Mensen communiceren digitaal en analoog (non-verbaal)
 Er is verschil tussen verbaal en non-verbaal
 Iemand verstaat het non-verbale niet.
 Er is geen non-verbale (telefoon)
 Non-verbale taalverschillen (cf Italië, andere talen?)



4