Gilles De Keyser
Statistiek
BASISCONCEPTEN
BEVOLKINGSGEGEVENS
• = Informatie over de gehele onderzoekspopulatie = beschrijvende statistiek
• Soort gegevens dat we gebruiken om wereld te beschrijven/verklaren/…
• Bv: verkiezingen (want verplicht)
• Percentages bekijken
• Weinig twijfels als gegevens valide en betrouwbaar zijn → beschrijvende statistiek
volstaat
GEGEVENS AFKOMSTIG UIT STEEKPROEF
• = Selectie van eenheden uit onze onderzoekspopulatie = steekproef = inductieve
statistiek
• Steekproef = deelverzameling van n eenheden uit populatie
• Bijkomende twijfel of steekproef goede afspiegeling vormt van volledige populatie;
uitkomsten kunnen verschillen naargelang de steekproef
• Inductieve statistiek = op basis van informatie uit steekproef uitspraken doen over
populatie
• Leren hoe we gegevens van steekproef kunnen veralgemenen naar volledige
populatie
STEEKPROEFGROOTHEID
• Cijfer dat we afleiden uit een steekproef (bv. gemiddelde, standaardafwijking,
modus…)
• De steekproefgrootheid op zich is minder belangrijk, wat ons interesseert is wat we
kunnen veralgemenen naar de bevolking → inductieve statistiek
• Populatieparameter wordt ingeschat a.d.h.v. de streekproefgrootheid (inschatten
van de grootte van de fout)
KWALITEIT VAN DE STEEKPROEF
• Voorbeelden van een niet-kwalitatieve en niet representatieve steekproef
o Selecte steekproef
▪ Mensen die zichzelf selecteren om deel te nemen, bv. omdat ze kans
maken op een cadeautje
▪ Bij deze voorbeelden kan je enkel uitspraken doen over die
geselecteerde mensen
▪ Deze voorbeelden kan je niet veralgemenen naar de gehele populatie
en geven dus vertekende cijfers en zijn geen goede weerspiegeling
voor de diversiteit van de bevolking
• Goede weerspiegeling van populatie door
o ENKELVOUDIGE ASELECTE STEEKPROEFTREKKING (EAS)
▪ = toevalssteekproef die aselect is
▪ Toevallige selectie uit bevolking
(in praktijk: aanvraag indienen bij privacycommissie, toevalsselectie
van bv. 5000 mensen en die mensen zullen steekproef uitvoeren)
Universiteit Gent Info STATISTIEK -1-
, Gilles De Keyser
▪ Enkelvoudig = in 1 stap = je hebt een lijst van de bevolking en daar ga
je in één stap mensen uit selecteren
▪ (Meestal werken we met tweevoudige steekproef omwille van
praktische redenen (als men te wijdverspreid is: Vlaanderen –
Wallonië, moeilijk om binnen een bepaald tijdsbestek iedereen te
interviewen bijvoorbeeld, die mensen zouden ver moeten rijden)
→ bijv. eerst toevalssteekproef van gemeentes, daarna
toevalssteekproef van de bevolking binnen die gemeente)
Meetniveaus
Soorten meetniveaus
• Nominaal meetniveau:
➢ Bij een nominaal meetniveau bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
geen verschil zit tussen beide. Er zijn dus verschillende categorieën aan te duiden,
maar er zijn geen verschillen tussen deze categorieën. Het gaat hier daarom
slechts om het benoemen van de bijbehorende waarde.
➢ Het eenvoudigste meetinveau is het nominale. Hierbij gaat het slechts om het
benoemen van het gemetene. Voorbeelden zijn kleur haar, merk tennisracket,
geslacht, bloedgroep... Eigenlijk worden bij een nominale schaal alleen nummers
toegekend aan objecten of eigenschappen om ze van elkaar te kunnen
onderscheiden. Het komt ook voor dat de eigenschap zelf al in getallen wordt
uitgedrukt, voorbeelden zijn telefoonnummers, rugnummers in een voetbalteam,
nummers van bankrekeningen…
▪ vrouw / man
▪ abonnee op de krant / geen abonnee op de krant
▪ provincies
• Ordinaal meetniveau:
➢ Bij een ordinaal meetniveau bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
wel verschil tussen beide zit. Er zijn verschillende categorieën aan te duiden, waar
verschillen tussen zitten. Deze verschillen zijn echter niet goed aan te duiden.
➢ Metingen op ordinaal niveau kennen een natuurlijke ordening. Een typisch
voorbeeld vormen de rangen in het leger of de onderverdeling tussen
opleidingsniveaus. Een ander voorbeeld is de veelgebruikte 5-puntsschaal bij
opiniepeilingen (zeer mee oneens - mee oneens - neutraal - mee eens - zeer mee
eens). Bij een ordinale schaal is de volgorde duidelijk, maar zijn de verschillen niet
interpreteerbaar: 'zeer mee eens' ligt niet noodzakelijk net zo ver boven 'mee
eens' als dat 'mee eens' boven 'neutraal' ligt.
▪ eens / neutraal / oneens
▪ goud / zilver / brons
• Interval meetniveau:
➢ Bij een interval meetniveau bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
wel verschil tussen de waarden zit. Het verschil tussen deze waarden is ook
duidelijk aan te geven. De waarde kan alleen nooit voor het nulpunt staan. Het
kan wel zijn dat een waarde op het intervalniveau '0' is, maar dit getal staat dan
niet voor afwezigheid. Denk aan temperatuur: de temperatuur kan 0 graden zijn,
maar dat betekent niet dat er geen temperatuur is.
➢ De intervalschaal geeft een rangordening weer, maar nu heeft het verschil tussen
de waarden wel een betekenis. Eén eenheid verschil verwijst altijd naar hetzelfde
verschil. Het nulpunt van de schaal is echter arbitrair. Een voorbeeld van een
Universiteit Gent Info STATISTIEK -2-
Statistiek
BASISCONCEPTEN
BEVOLKINGSGEGEVENS
• = Informatie over de gehele onderzoekspopulatie = beschrijvende statistiek
• Soort gegevens dat we gebruiken om wereld te beschrijven/verklaren/…
• Bv: verkiezingen (want verplicht)
• Percentages bekijken
• Weinig twijfels als gegevens valide en betrouwbaar zijn → beschrijvende statistiek
volstaat
GEGEVENS AFKOMSTIG UIT STEEKPROEF
• = Selectie van eenheden uit onze onderzoekspopulatie = steekproef = inductieve
statistiek
• Steekproef = deelverzameling van n eenheden uit populatie
• Bijkomende twijfel of steekproef goede afspiegeling vormt van volledige populatie;
uitkomsten kunnen verschillen naargelang de steekproef
• Inductieve statistiek = op basis van informatie uit steekproef uitspraken doen over
populatie
• Leren hoe we gegevens van steekproef kunnen veralgemenen naar volledige
populatie
STEEKPROEFGROOTHEID
• Cijfer dat we afleiden uit een steekproef (bv. gemiddelde, standaardafwijking,
modus…)
• De steekproefgrootheid op zich is minder belangrijk, wat ons interesseert is wat we
kunnen veralgemenen naar de bevolking → inductieve statistiek
• Populatieparameter wordt ingeschat a.d.h.v. de streekproefgrootheid (inschatten
van de grootte van de fout)
KWALITEIT VAN DE STEEKPROEF
• Voorbeelden van een niet-kwalitatieve en niet representatieve steekproef
o Selecte steekproef
▪ Mensen die zichzelf selecteren om deel te nemen, bv. omdat ze kans
maken op een cadeautje
▪ Bij deze voorbeelden kan je enkel uitspraken doen over die
geselecteerde mensen
▪ Deze voorbeelden kan je niet veralgemenen naar de gehele populatie
en geven dus vertekende cijfers en zijn geen goede weerspiegeling
voor de diversiteit van de bevolking
• Goede weerspiegeling van populatie door
o ENKELVOUDIGE ASELECTE STEEKPROEFTREKKING (EAS)
▪ = toevalssteekproef die aselect is
▪ Toevallige selectie uit bevolking
(in praktijk: aanvraag indienen bij privacycommissie, toevalsselectie
van bv. 5000 mensen en die mensen zullen steekproef uitvoeren)
Universiteit Gent Info STATISTIEK -1-
, Gilles De Keyser
▪ Enkelvoudig = in 1 stap = je hebt een lijst van de bevolking en daar ga
je in één stap mensen uit selecteren
▪ (Meestal werken we met tweevoudige steekproef omwille van
praktische redenen (als men te wijdverspreid is: Vlaanderen –
Wallonië, moeilijk om binnen een bepaald tijdsbestek iedereen te
interviewen bijvoorbeeld, die mensen zouden ver moeten rijden)
→ bijv. eerst toevalssteekproef van gemeentes, daarna
toevalssteekproef van de bevolking binnen die gemeente)
Meetniveaus
Soorten meetniveaus
• Nominaal meetniveau:
➢ Bij een nominaal meetniveau bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
geen verschil zit tussen beide. Er zijn dus verschillende categorieën aan te duiden,
maar er zijn geen verschillen tussen deze categorieën. Het gaat hier daarom
slechts om het benoemen van de bijbehorende waarde.
➢ Het eenvoudigste meetinveau is het nominale. Hierbij gaat het slechts om het
benoemen van het gemetene. Voorbeelden zijn kleur haar, merk tennisracket,
geslacht, bloedgroep... Eigenlijk worden bij een nominale schaal alleen nummers
toegekend aan objecten of eigenschappen om ze van elkaar te kunnen
onderscheiden. Het komt ook voor dat de eigenschap zelf al in getallen wordt
uitgedrukt, voorbeelden zijn telefoonnummers, rugnummers in een voetbalteam,
nummers van bankrekeningen…
▪ vrouw / man
▪ abonnee op de krant / geen abonnee op de krant
▪ provincies
• Ordinaal meetniveau:
➢ Bij een ordinaal meetniveau bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
wel verschil tussen beide zit. Er zijn verschillende categorieën aan te duiden, waar
verschillen tussen zitten. Deze verschillen zijn echter niet goed aan te duiden.
➢ Metingen op ordinaal niveau kennen een natuurlijke ordening. Een typisch
voorbeeld vormen de rangen in het leger of de onderverdeling tussen
opleidingsniveaus. Een ander voorbeeld is de veelgebruikte 5-puntsschaal bij
opiniepeilingen (zeer mee oneens - mee oneens - neutraal - mee eens - zeer mee
eens). Bij een ordinale schaal is de volgorde duidelijk, maar zijn de verschillen niet
interpreteerbaar: 'zeer mee eens' ligt niet noodzakelijk net zo ver boven 'mee
eens' als dat 'mee eens' boven 'neutraal' ligt.
▪ eens / neutraal / oneens
▪ goud / zilver / brons
• Interval meetniveau:
➢ Bij een interval meetniveau bestaat de variabele uit verschillende waarden waar
wel verschil tussen de waarden zit. Het verschil tussen deze waarden is ook
duidelijk aan te geven. De waarde kan alleen nooit voor het nulpunt staan. Het
kan wel zijn dat een waarde op het intervalniveau '0' is, maar dit getal staat dan
niet voor afwezigheid. Denk aan temperatuur: de temperatuur kan 0 graden zijn,
maar dat betekent niet dat er geen temperatuur is.
➢ De intervalschaal geeft een rangordening weer, maar nu heeft het verschil tussen
de waarden wel een betekenis. Eén eenheid verschil verwijst altijd naar hetzelfde
verschil. Het nulpunt van de schaal is echter arbitrair. Een voorbeeld van een
Universiteit Gent Info STATISTIEK -2-
