Samenvatting Vennootschapsrecht (prof. Hendrik Vanhees)

1 Introductie
1.1 Redenen om een vennootschap op te richten
- Fiscale redenen
o BV: slechts een deel van uw inkomen uitkeren als loon en de rest in de VS houden
- Het doorgeven van vermogens (aan volgende generaties):
o Door iets in te brengen in de VS kan je iets in het geheel overbrengen
- Samenwerken
o BV: je hebt een project maar geen geld en vindt iem die wil investeren dus ga je
samenwerken door een VS op te richten
- Juridische redenen:
o Samenwerken op voet van gelijkheid
 Als je later ergens gaat werken als WN door arbeidsovereenkomst te
tekenen -> gezag relatie ontstaat. Een VS biedt dan de mogelijkheid op
gelijke grond samen te werken
o Beperken van uw aansprakelijkheid
 Als je een bedrijfsactiviteit uitoefent als fysiek persoon en in de schulden
komt en failliet gaat, kan uw volledige vermogen w aangeslagen
 Bij sommige VS’en kan je een deel vh totaal vermogen in de VS brengen
waardoor je enkel dat deel kan verliezen -> je persoonlijk bezit is veilig

1.2 De bronnen van het vennootschapsrecht
Het vennootschapsrecht heeft een grote hervorming doorstaan in 2019:

- Totstandkoming van het Wetboek van Vennootschappen (WVV) door Koen Geens
- DOELEN:
o Minder regels van dwingend recht = regels waar je NIET van kan afwijken
 BV: vroeger kon je in BV moeilijk aandelen overdragen en nu kan dit wel
o Minder vennootschapstypes (Voor 2019 waren er 15)
o Afschaffing van kapitaalvereiste in BV
o Iedere VS is ON gew
 Voordien: onderscheid tss burgerlijke- en handelsvennootschappen:
 Handelsvennootschappen: gebruikt voor handel
 Burgerlijke vennootschappen: VS’en waar zaken ingebracht w
- Structuur WWV
o Ingedeeld in verschillende boeken (1-18), elk boek behandelt een ander topic
 Ieder boek heeft verschillende artikelen – BV: Artikel 1.1, …
o Eerste boeken: algemene beginselen
o Alle vennootschappen w apart behandeld volgens dezelfde structuur

De bronnen van vennootschapsrecht:

- Nationale regels
o WVV
o Overeenkomstenrecht
 Tot 2019: VS werd beschouwd als overeenkomst tss minstens 2 personen ->
men kon alleen geen vennootschap oprichten
 Na 2019: een VS is een rechtshandeling gew = handeling gesteld met als
bedoeling om juridische gevolgen te hebben

1

, - Europese regels
o Vrijheid van vestiging
 In VWEU zitten 4 vrijheden: vrijheid van G, D, vestiging en kapitaal
o Richtlijnen
 DOEL: nationaal recht één maken
o Verordeningen = Europese wet die onmiddellijk toepasselijk is
 Europees zijn er 2 vennootschapstypes ingevoerd via verordeningen voor ON
die actief willen zijn in meerdere lidstaten:
 Europese NV
 Europese CV
- Internationale regels
o Verdragen tot erkenning van vennootschappen

1.3 De mogelijkheden om een vennootschap op te richten
- Tot 2019: VS moest opgericht w met minstens 2 personen
- Na 2019: VS mag opgericht w met slechts 1 persoon
o Naamloze vennootschap (NV)
o Besloten vennootschap (BV)
 Deze kunnen met slechts 1 persoon MAAR het kan ook met 2 of meer
UITZ: de coöperatieve vennootschap (CV) moet opgericht w met minstens 3 personen
 Aan de basis van een vennootschap kan een overeenkomst liggen MAAR moet niet

1.4 Wat is een vennootschap?
Vennootschap = ~ artikel 1.1

- Opgericht bij rechtshandeling
- Door 1 of meerdere personen (vennoten) opgericht
- Inbreng door vennoten
o Je kan geen vennoot w zonder een inbreng te doen
- Heeft een vermogen
- Uitoefening van 1 of meer welbepaalde activiteiten
o Statuten = de regels die hanteert w binnen de VS, hierin staan ook de activiteiten
- DOEL: Rechtstreeks of onrechtstreeks vermogensvoordeel uit te keren of bezorgen
o Een VS moet winstoogmerk en winstuitkering hebben (doel dus is theoretisch)

Verschil tss vennootschap - vereniging (denk aan VZW) – stichting – onverdeeldheid - overeenkomst:

- Wat is een vereniging (~ Artikel 1.2)?
o Opgericht bij overeenkomst tss 2 of meer personen (= leden)
o In een vereniging moet een doelstelling belangeloos zijn
 Er kunnen wel commerciële activiteiten zijn ter ondersteuning ALS deze
gebruikt w voor de doelstelling
o Er mag (on)rechtstreeks GEEN winst uitgekeerd w
o Er moet GEEN inbreng zijn
- Wat is een stichting (~ Artikel 1.3)?
o Rechtspersoon zonder leden
o Opgericht bij rechtshandeling door 1 of meer personen
o Vermogen w gebruikt om een belangeloos doel na te streven in het kader van 1 of
meer welbepaalde activiteiten


2

, o Er mag (on)rechtstreeks GEEN winst uitgekeerd w
- Wat is een onverdeeldheid?
o Onverdeeldheid = een goed waar meerdere personen aanspraak op maken
 BV: ouder overlijd bij gezin met meerdere kinderen, kinderen komen in
onverdeeldheid met gezinswoning
o Hierbij heb je GEEN welbepaalde doelstelling
 MAAR een onverdeeldheid kan wel uitgroeien tot een VS als er in de
onverdeeldheid een doel w gebracht
- Wat is een overeenkomst?
o Bij een VS heb je 2 zaken die je NIET hebt bij een overeenkomst:
 Inbreng
 Winstoogmerk (WO) en winstverdeling
o Aan de basis van een VS kan wel een overeenkomst liggen

Deze zijn dus allemaal GEEN vennootschap

1.5 De 4 basistypes
- De maatschap met al zijn varianten:
o Zuivere maatschap
o Besloten maatschap
o Tijdelijke maatschap
o Vennootschap Onder Firma (VOF)
o Commanditaire vennootschap (CommV)
- Besloten vennootschap (BV)
o OPM: de wetgeving wil dat zoveel mogelijk mensen deze vennootschap oprichten
- Naamloze vennootschap (NV)
- Coöperatieve vennootschap (CV)

Je hebt er nog extra:

- Europees Economisch SamenwerkingsVerband (EESV)
- Europese NV
- Europese CV

1.6 Indeling van 4 basistypes
1.6.1 Rechtspersoonlijkheid
~ Artikel 1.5

- § 1: vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid (RP)
- § 2: vennootschappen met RP

RP = elk fysiek persoon heeft een naam, nationaliteit, woonplaats & vermogen en is volledig
handelingsbekwaam (= je kan alle rechtshandelingen stellen)

Wat is het verschil tss deze paragrafen?

- Vennootschap met RP = je creëert iets dat loskomt van de mensen die de VS oprichtten, je
creëert een identiteit die dezelfde eigenschappen heeft als u en dus ook een naam,
nationaliteit, woonplaats & vermogen (=inbreng) heeft en is volledig handelingsbekwaam
o De VS is dus gebonden maar de personen achter de VS NIET



3

, o Aansprakelijkheid van vennoten*: beperkt = je ben slechts aansprakelijk voor je
inbreng in de VS
- Vennootschap zonder RP = je creëert een identiteit die niet loskomt van de vennoten, er
ontstaat een onverdeeldheid doordat je een gemeenschappelijk bezit hebt met vennoten
o Aansprakelijkheid van vennoten*: onbeperkt = je bent aansprakelijk tot veel meer
dan enkel je inbreng in de VS

*Aansprakelijkheid van vennoten:

= het probleem dat een VS schulden maakt die ze niet kan terugbetalen nadat je iets in die
VS hebt gestoken. Wie is dan aansprakelijk voor de schulden?

REGEL: RP is niet automatisch beperkte aansprakelijkheid van de vennoten:

- Vennootschap zonder RP:
2 situaties:
o V1 maakt persoonlijke schulden: SE legt beslag op persoonlijk bezit van V1 MAAR
indien dit niet groot genoeg is, kan de persoonlijke SE niet aan inbreng van V1 in VS
o VS maakt schulden: SE kan aan hetgeen wat in gemeenschappelijke inbreng zit MAAR
indien dit niet groot genoeg is, zijn de vennoten ONBEPERKTE aansprakelijk en kan
de SE naar het vermogen van individuele vennoten gaan –
- Vennootschap met RP:
2 situaties:
o V1 maakt persoonlijke schulden: SE legt beslag op persoonlijk bezit van V1 MAAR
indien dit niet groot genoeg is, kan de persoonlijke SE geen beslag leggen op
vermogen van VS (want dit is hier een aparte entiteit)
o VS maakt schulden: SE legt beslag op gemeenschappelijke inbreng (= VSvermogen)
MAAR indien dit niet groot genoeg is, geldt de bovenstaande regel dat RP niet
automatisch beperkte aansprakelijkheid van de vennoten betekent
 Bij NV, BV en CV zit er een muur tss VS en vennoten -> beperkte
aansprakelijkheid
 MAAR hier moet je veel regels volgen
 Bij VOF geldt onbeperkte aansprakelijkheid
 Dit doe je dus enkel als je weinig risico loopt

1.6.2 Wanneer ontstaat rechtspersoonlijkheid?
Dit moet altijd via een geschrift dat je neerlegt bij de griffie van de ondernemingsrechtbank (9 in Bel)

- ~ Artikel 2.6 met verwijzing naar Artikel 2.8 §1 lid 1, 1°, 2°, 5° a) aangegeven stukken
o Uitgifte van AA/ dubbel van OA
o Uittreksel oprichtingsakte
o Uittreksel betreffende de benoeming en ambtsbeëdiging van de personen die
gemachtigd zijn de VS te besturen en te vertegenwoordigen

Iedere ON moet zich inschrijven in KBO (Kruispuntbank voor ON), in de KBO zit het register van
rechtspersonen. De Europese NV en Europese CV krijgen RP door zich hier in te schrijven dus ze
moeten niet alle andere stukken voorleggen.

1.7 Een aantal vennootschap rechterlijke begrippen
Vennootschapen zonder RP - Vennootschappen met RP



4