THEMA 1 : INLEIDING - SITUERING
BEGRIP EN SITUERING VAN HET GOEDERENRECHT
- Goederenrecht = regels over de rechten die personen (rechtssubjecten) kunnen hebben op goederen
(rechtsobjecten, die vatbaar zijn voor toe-eigening) = zakelijke rechten
- Onderdeel van het vermogensrecht = recht tot regeling van de patrimoniale rechten
o Patrimoniaal = in geld waardeerbaar
o 3 categorieën patrimoniale rechten
Vorderingsrechten
Intellectuele rechten
Zakelijke rechten
Vorderingsrechten (< verbintenissenrecht)
- Gaat over de verhouding (relatie) tussen rechtssubjecten
- Geven een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander rechtssubject
o Bv. Verhuurder heeft recht op de betaling van huur door de huurder
- Prestatie = iets (niet) doen , iets geven, iets garanderen
Intellectuele rechten (< intellectueel eigendomsrecht)
- Geven de auteur van een orginele creatie tijdelijk het exclusieve recht om die creatie te gebruiken en
te verhandelen.
Zakelijke rechten (< goederenrecht)
- Gaat over de verhouding (relatie) tussen een rechtssubject en een rechtsobject (een “goed”)
- Geven een rechtssubject een rechtstreekse zeggenschap (macht) over een goed OF de geldwaarde van
een goed
- Met variabele draagwijdte (geeft aan wat je wel/ niet mag doen met een recht of regel) in functie van
het soort van zakelijk recht
o Bv : als je een huis bezit , heb je het recht om het te gebruiken , te verhuren of te verkopen.
De draagwijdte bepaalt wat je met dat eigendom mag doen.
ZAKELIJKE RECHTEN : SOORTEN
Art. 3.3 , tweede tem vierde lid BW
Zakelijke hoofdrechten Zakelijke zekerheden
Betreffen het goed zelf Betreffen de geldwaarde van het goed
- Verlenen aan de titularis een rechtstreekse - Vormen een accessorium (bijzaak) van een
zeggenschap over het goed zelf schuldvordering
- Met variabele draagwijdte in functie van de - Waarborgen deze schuldvordering en
soorten van zakelijk hoofdrecht bieden voorrang op andere SEs
(schuldeisers) in ‘samenloopsituaties’
- Doorbreken het beginsel van de gelijkheid
van de SEs
- Eigendomsrecht = meest volkomen - Voorrechten
zakelijke recht (ruimste zeggenschap) art. - Pand
3.3, tweede lid BW - Hypotheek
- Mede-eigendom = variant van - Retentierecht
eigendomsrecht met eigen kenmerken art. Art. 3.3, vierde lid BW
3.3, tweede lid BW
, - Zakelijke gebruiksrechten = zakelijke
rechten met minder omvangrijke
zeggenschap (vruchtgebruik, opstalrecht,
erfpacht, erfdienstbaarheden) art. 3.3,
derde lid BW
RECHTSBRONNEN VAN HET GOEDERENRECHT
Voor 1 september 2021 Sinds 1 september 2021
- Oud BW (°1804) Boek 3 “Goederen” (nieuw) BW
- Afzonderlijke wetten
- Gedateerd - Eenmaking (integratie op één plaats)
- Gericht op landbouwsamenleving - Herstructurering
- Verspreid over diverse delen oud BW en - Modernisering
afzonderlijke wetten
BELANG VAN HET GOEDERENRECHT
Belangrijk voor de maatschappelijke welvaart
- Bepaalt omvang van het vermogen (alles wat iemand bezit en wat die persoon nog moet betalen)
belangrijk voor levenskwaliteit
- Bepaalt mate waarin krediet kan worden verkregen voor verdere investeringen belangrijk voor de
economie
Cruciaal onderdeel goederenrecht : publiciteitssysteem
- Systeem waaruit snel en met zekerheid blijkt wie welke zakelijke rechten bezit op welke goederen
- Nuttig in meerdere opzichten : voor medecontractanten , schuldeisers, investeerders, overheid , …
- In België : enkel een uitgewerkt publiciteitssysteem voor (rechten op) onroerende goederen (art. 3.30
– 3.34 BW – ‘Regime van de onroerende publiciteit’)
THEMA 1 : INLEIDING - INDELING VAN DE GOEDEREN
ALGEMEEN
Waarom indelen ?
- Elke categorie van goederen heeft eigen juridische statuut (= verzameling van juridische regels en
principes die de rechten , verplichtingen en het gebruik van een bepaald goed bepalen)
Soorten indelingen :
- Volgens de graad van toe-eigening : bv. goederen in vs buiten de handel (art. 5.48 BW)
o In de handel : kunnen het voorwerp zijn van private toe-eigening en verhandeling tussen
burgers
o Buiten de handel : komen in feite wel in aanmerking voor private toe-eigening en
verhandeling, maar niet in rechte
- Volgens het gebruik : bv. verbruikbare vs niet-verbruikbare goederen (art. 3.44, tweede lid BW)
- Volgens hun aard :
o lichamelijke vs onlichamelijke voorwerpen (art. 3.40 BW)
, o roerende vs onroerende goederen (art 3.46 – 3.49 BW)
VOLGENS HUN AARD (ROEREND VS ONROEREND)
Onroerende goederen Roerende goederen
- niet beweeglijk/ verplaatsbaar , minstens Art. 3.46 BW : “alles wat niet onroerend is” =
niet bedoeld om te worden verplaatst restcategorie
wegens nauwe band met een fysiek
onverplaatsbaar goed
- OG uit hun aard (art 3.47, eerste lid BW) - RG uit hun aard
grond Fysiek verplaatsbare goederen die niet
- Of door incorporatie (art. 3.47, tweede lid onroerend zijn
BW) - RG door hun voorwerp (onlichamelijke RG ,
Bouwwerken en beplantingen die in de dwz rechten mbt een RG)
grond geïncorporeerd zijn - Vervroegd roerende goederen (art. 3.48,
+ inherente bestanddelen van eerste lid BW)
geïncorporeerde bouwwerken en OG door incorporatie of bestemming,
beplantingen (= bestanddelen die waarvan partijen overeenkomen om
fysiek nauw zijn verbonden aan met het goed vervroegd als roerend te
een geïncorporeerd goed, dwz die niet beschouwen omdat het binnen een
kunnen worden verwijderd zonder redelijke termijn losgemaakt zal
schade aan te brengen of het nut van worden
het geïncorporeerde goed te
verminderen (art. 3.8, §2 BW)
- OG door bestemming (art. 3.47, vierde lid j°
3.9 BW)
Bijzaken die functioneel (bv
economisch of esthetisch) nauw zijn
verbonden met een OG
- OG door hun voorwerp (onlichamelijke OG,
dwz rechten mbt een OG) (art. 3.49 BW)
BELANG VAN HET ONDERSCHEID (ROEREND VS ONROEREND)
Praktisch belang in het goederenrecht :
- Tegenwerpelijkheid eigendomsrecht (= mate waarin derden jouw eigendomsrecht moeten
respecteren) : bezit (RG) vs publiciteit (OG)
- Eigendomsverkrijging door verjaring
- Zakelijke zekerheden : hypotheek (OG) vs pand (RG)
- Verkoop OG (bv. huis) : OG door incorporatie en bestemming zijn in de verkoop begrepen (art. 3.8, §2,
tweede lid en 3.9, laatste lid BW : art. 1615 oud BW)
- Hypotheek op een OG : treft ook de OG door incorporatie en bestemming (art. 45 Hyp.W.)
En andere rechtstakken :
- Beslagprocedures (gerechtelijk privaatrecht – insolventierecht)
- Schenkingsrecht (verbintenissenrecht – familiaal vermogensrecht)
BELANG VAN HET ONDERSCHEID (ROEREND VS ONROEREND) – TEGENWERPELIJKHEID
EIGENDOMSRECHT
BEGRIP EN SITUERING VAN HET GOEDERENRECHT
- Goederenrecht = regels over de rechten die personen (rechtssubjecten) kunnen hebben op goederen
(rechtsobjecten, die vatbaar zijn voor toe-eigening) = zakelijke rechten
- Onderdeel van het vermogensrecht = recht tot regeling van de patrimoniale rechten
o Patrimoniaal = in geld waardeerbaar
o 3 categorieën patrimoniale rechten
Vorderingsrechten
Intellectuele rechten
Zakelijke rechten
Vorderingsrechten (< verbintenissenrecht)
- Gaat over de verhouding (relatie) tussen rechtssubjecten
- Geven een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander rechtssubject
o Bv. Verhuurder heeft recht op de betaling van huur door de huurder
- Prestatie = iets (niet) doen , iets geven, iets garanderen
Intellectuele rechten (< intellectueel eigendomsrecht)
- Geven de auteur van een orginele creatie tijdelijk het exclusieve recht om die creatie te gebruiken en
te verhandelen.
Zakelijke rechten (< goederenrecht)
- Gaat over de verhouding (relatie) tussen een rechtssubject en een rechtsobject (een “goed”)
- Geven een rechtssubject een rechtstreekse zeggenschap (macht) over een goed OF de geldwaarde van
een goed
- Met variabele draagwijdte (geeft aan wat je wel/ niet mag doen met een recht of regel) in functie van
het soort van zakelijk recht
o Bv : als je een huis bezit , heb je het recht om het te gebruiken , te verhuren of te verkopen.
De draagwijdte bepaalt wat je met dat eigendom mag doen.
ZAKELIJKE RECHTEN : SOORTEN
Art. 3.3 , tweede tem vierde lid BW
Zakelijke hoofdrechten Zakelijke zekerheden
Betreffen het goed zelf Betreffen de geldwaarde van het goed
- Verlenen aan de titularis een rechtstreekse - Vormen een accessorium (bijzaak) van een
zeggenschap over het goed zelf schuldvordering
- Met variabele draagwijdte in functie van de - Waarborgen deze schuldvordering en
soorten van zakelijk hoofdrecht bieden voorrang op andere SEs
(schuldeisers) in ‘samenloopsituaties’
- Doorbreken het beginsel van de gelijkheid
van de SEs
- Eigendomsrecht = meest volkomen - Voorrechten
zakelijke recht (ruimste zeggenschap) art. - Pand
3.3, tweede lid BW - Hypotheek
- Mede-eigendom = variant van - Retentierecht
eigendomsrecht met eigen kenmerken art. Art. 3.3, vierde lid BW
3.3, tweede lid BW
, - Zakelijke gebruiksrechten = zakelijke
rechten met minder omvangrijke
zeggenschap (vruchtgebruik, opstalrecht,
erfpacht, erfdienstbaarheden) art. 3.3,
derde lid BW
RECHTSBRONNEN VAN HET GOEDERENRECHT
Voor 1 september 2021 Sinds 1 september 2021
- Oud BW (°1804) Boek 3 “Goederen” (nieuw) BW
- Afzonderlijke wetten
- Gedateerd - Eenmaking (integratie op één plaats)
- Gericht op landbouwsamenleving - Herstructurering
- Verspreid over diverse delen oud BW en - Modernisering
afzonderlijke wetten
BELANG VAN HET GOEDERENRECHT
Belangrijk voor de maatschappelijke welvaart
- Bepaalt omvang van het vermogen (alles wat iemand bezit en wat die persoon nog moet betalen)
belangrijk voor levenskwaliteit
- Bepaalt mate waarin krediet kan worden verkregen voor verdere investeringen belangrijk voor de
economie
Cruciaal onderdeel goederenrecht : publiciteitssysteem
- Systeem waaruit snel en met zekerheid blijkt wie welke zakelijke rechten bezit op welke goederen
- Nuttig in meerdere opzichten : voor medecontractanten , schuldeisers, investeerders, overheid , …
- In België : enkel een uitgewerkt publiciteitssysteem voor (rechten op) onroerende goederen (art. 3.30
– 3.34 BW – ‘Regime van de onroerende publiciteit’)
THEMA 1 : INLEIDING - INDELING VAN DE GOEDEREN
ALGEMEEN
Waarom indelen ?
- Elke categorie van goederen heeft eigen juridische statuut (= verzameling van juridische regels en
principes die de rechten , verplichtingen en het gebruik van een bepaald goed bepalen)
Soorten indelingen :
- Volgens de graad van toe-eigening : bv. goederen in vs buiten de handel (art. 5.48 BW)
o In de handel : kunnen het voorwerp zijn van private toe-eigening en verhandeling tussen
burgers
o Buiten de handel : komen in feite wel in aanmerking voor private toe-eigening en
verhandeling, maar niet in rechte
- Volgens het gebruik : bv. verbruikbare vs niet-verbruikbare goederen (art. 3.44, tweede lid BW)
- Volgens hun aard :
o lichamelijke vs onlichamelijke voorwerpen (art. 3.40 BW)
, o roerende vs onroerende goederen (art 3.46 – 3.49 BW)
VOLGENS HUN AARD (ROEREND VS ONROEREND)
Onroerende goederen Roerende goederen
- niet beweeglijk/ verplaatsbaar , minstens Art. 3.46 BW : “alles wat niet onroerend is” =
niet bedoeld om te worden verplaatst restcategorie
wegens nauwe band met een fysiek
onverplaatsbaar goed
- OG uit hun aard (art 3.47, eerste lid BW) - RG uit hun aard
grond Fysiek verplaatsbare goederen die niet
- Of door incorporatie (art. 3.47, tweede lid onroerend zijn
BW) - RG door hun voorwerp (onlichamelijke RG ,
Bouwwerken en beplantingen die in de dwz rechten mbt een RG)
grond geïncorporeerd zijn - Vervroegd roerende goederen (art. 3.48,
+ inherente bestanddelen van eerste lid BW)
geïncorporeerde bouwwerken en OG door incorporatie of bestemming,
beplantingen (= bestanddelen die waarvan partijen overeenkomen om
fysiek nauw zijn verbonden aan met het goed vervroegd als roerend te
een geïncorporeerd goed, dwz die niet beschouwen omdat het binnen een
kunnen worden verwijderd zonder redelijke termijn losgemaakt zal
schade aan te brengen of het nut van worden
het geïncorporeerde goed te
verminderen (art. 3.8, §2 BW)
- OG door bestemming (art. 3.47, vierde lid j°
3.9 BW)
Bijzaken die functioneel (bv
economisch of esthetisch) nauw zijn
verbonden met een OG
- OG door hun voorwerp (onlichamelijke OG,
dwz rechten mbt een OG) (art. 3.49 BW)
BELANG VAN HET ONDERSCHEID (ROEREND VS ONROEREND)
Praktisch belang in het goederenrecht :
- Tegenwerpelijkheid eigendomsrecht (= mate waarin derden jouw eigendomsrecht moeten
respecteren) : bezit (RG) vs publiciteit (OG)
- Eigendomsverkrijging door verjaring
- Zakelijke zekerheden : hypotheek (OG) vs pand (RG)
- Verkoop OG (bv. huis) : OG door incorporatie en bestemming zijn in de verkoop begrepen (art. 3.8, §2,
tweede lid en 3.9, laatste lid BW : art. 1615 oud BW)
- Hypotheek op een OG : treft ook de OG door incorporatie en bestemming (art. 45 Hyp.W.)
En andere rechtstakken :
- Beslagprocedures (gerechtelijk privaatrecht – insolventierecht)
- Schenkingsrecht (verbintenissenrecht – familiaal vermogensrecht)
BELANG VAN HET ONDERSCHEID (ROEREND VS ONROEREND) – TEGENWERPELIJKHEID
EIGENDOMSRECHT
