Vragen casussen Islamgeschiedenis
Les 1: Inleiding en Hoofdstuk 1:
CASUS 0 : DE BETEKENIS VAN DE KOMST VAN ISLAM IN DE LAATANTIEKE TIJD ?
Vraag: In welke mate is de stelling van H. Pirenne dat “sans Mahomet, Charlemagne serait
inconcevable” vandaag nog relevant in het beschouwen van de vroegislamitische geschiedenis?
Zijn these: komst en expansie Islam = begin ME => afsluiten van de hartlanden van de Franken. Er komt
een nieuwe grens EU en Middelandse zee: heruitvinding van Europese identiteit= Karolingsche
renaissance (Karel de Grote moet zich afzetten tov het zuiden, zonder M. zou dit niet nodig geweest zijn)
Echter: deze grensverandering was al bezig voor de komst van de Islam, daarom wordt de these nu niet
meer aanvaard. Ze wordt wel nog als knooppunt gebruikt. => Botsende beschavingen: populistische
theses: vb. Huntington
Nieuwe interpretaties:
A. Laatantieke wereld in Midden/Nabije-Oosten
Wansbrough: De oorsprong van Islam moet gezien worden in de apocalyptische christenen en joodse
bewegingen in het Midden-Oosten. Men creeërde een nieuwe identiteit als afzetting tegen het Byzantijnse
rijk. Arabië zelf was een vacuum en dus onmogelijk de wieg van de Islam.
Crone & Cook: Hagarism = Extremer: de bronnen van de regio zelf = onbetrouwbaar, ze zijn later
ontstaan. De koran zelf is ook pas ontstaan in de 8e eeuw => Muhammad bestond niet. Later hebben ze
hier afstand van genomen.
B. Laatantieke wereld in Arabië
Brown: Nieuwe bronnen duiken op in de jaren ’70. De grenzen van de Laatantieke wereld bevatten ook
Arabië. Muhammad zijn leven en de komst van de Islam zijn dus zeker een deel van het verhaal.
Hoyland: Gebruikt niet-Arabische bronnen: Geschiedenis van Armenië en wereldkroniek van Bar
Penkaye. Het is een movement met unclear nature: Jihad-state (niet enkel moslims, al deze monotheïsten
waren een deel van de grote expansie). Ze noemen zichzelf echter nog geen Arabieren maar Muhajirun.
Niet-arabische bronnen refereren naar hen als Ismaëlieten/Anti-christ
Donner: Het gaat om een geheel van gelovigen, koraangelovigen, Christenen en Joden in 1 apocalyptische
beweging tegen de Byzantijnen+ Militaire actie en succes + ruimere aantrekkingskracht: vorming centraal
controleerapparaat => gevolg van sneeuwbaleffect.
, Les 2: Hoofdstuk 2
CASUS 2: OP ZOEK NAAR DE HISTORISCHE MUHAMMAD
Vraag: Beoordeel de wijzen waarop in wetenschappelijk onderzoek de profeet Muhammad als
historische figuur benaderd is geworden..
Islamitische invalshoek: Hadith en Sira (Ibn Hisham, Ibn Ishaq)
- Al-Bukhari/Muslim: onderzoek over deze Hadith aan de hand van Isnad: keuze van de Sahih
- Al-Tabari: historiografie, een scheppingsverhaal van toen tot nu
- Grote diversiteit in vorm, methode en doel
Historisch wetenschappelijke invalshoek:
1. Goldziher – Lammens – Schacht-these: Hadith zijn onbruikbare bronnen, ze zijn ontstaan in de
8/9e eeuw in discussies over oa. Recht. Ze zijn later ontstaan om hun stellingen te onderbouwen.
Ongeloofwaardig tot het tegendeel is bewezen. (Proces van overlevering: te ingrijpend om
geloofwaardig te zijn)
2. Motngomery Watt: Geloofwaardig tot het tegendeel is bewezen. Hadith bevatten een kern van
waarheid.
3. Revisionisten: Morozov, Klimovich, Crone, Cook, Ibn warraq: Heeft M. zelfs bestaan? (Volgens
hen niet) Opzoek naar andere bronnen buiten de hadith: Koran, Armeense kronieken, Munten, …
Les 1: Inleiding en Hoofdstuk 1:
CASUS 0 : DE BETEKENIS VAN DE KOMST VAN ISLAM IN DE LAATANTIEKE TIJD ?
Vraag: In welke mate is de stelling van H. Pirenne dat “sans Mahomet, Charlemagne serait
inconcevable” vandaag nog relevant in het beschouwen van de vroegislamitische geschiedenis?
Zijn these: komst en expansie Islam = begin ME => afsluiten van de hartlanden van de Franken. Er komt
een nieuwe grens EU en Middelandse zee: heruitvinding van Europese identiteit= Karolingsche
renaissance (Karel de Grote moet zich afzetten tov het zuiden, zonder M. zou dit niet nodig geweest zijn)
Echter: deze grensverandering was al bezig voor de komst van de Islam, daarom wordt de these nu niet
meer aanvaard. Ze wordt wel nog als knooppunt gebruikt. => Botsende beschavingen: populistische
theses: vb. Huntington
Nieuwe interpretaties:
A. Laatantieke wereld in Midden/Nabije-Oosten
Wansbrough: De oorsprong van Islam moet gezien worden in de apocalyptische christenen en joodse
bewegingen in het Midden-Oosten. Men creeërde een nieuwe identiteit als afzetting tegen het Byzantijnse
rijk. Arabië zelf was een vacuum en dus onmogelijk de wieg van de Islam.
Crone & Cook: Hagarism = Extremer: de bronnen van de regio zelf = onbetrouwbaar, ze zijn later
ontstaan. De koran zelf is ook pas ontstaan in de 8e eeuw => Muhammad bestond niet. Later hebben ze
hier afstand van genomen.
B. Laatantieke wereld in Arabië
Brown: Nieuwe bronnen duiken op in de jaren ’70. De grenzen van de Laatantieke wereld bevatten ook
Arabië. Muhammad zijn leven en de komst van de Islam zijn dus zeker een deel van het verhaal.
Hoyland: Gebruikt niet-Arabische bronnen: Geschiedenis van Armenië en wereldkroniek van Bar
Penkaye. Het is een movement met unclear nature: Jihad-state (niet enkel moslims, al deze monotheïsten
waren een deel van de grote expansie). Ze noemen zichzelf echter nog geen Arabieren maar Muhajirun.
Niet-arabische bronnen refereren naar hen als Ismaëlieten/Anti-christ
Donner: Het gaat om een geheel van gelovigen, koraangelovigen, Christenen en Joden in 1 apocalyptische
beweging tegen de Byzantijnen+ Militaire actie en succes + ruimere aantrekkingskracht: vorming centraal
controleerapparaat => gevolg van sneeuwbaleffect.
, Les 2: Hoofdstuk 2
CASUS 2: OP ZOEK NAAR DE HISTORISCHE MUHAMMAD
Vraag: Beoordeel de wijzen waarop in wetenschappelijk onderzoek de profeet Muhammad als
historische figuur benaderd is geworden..
Islamitische invalshoek: Hadith en Sira (Ibn Hisham, Ibn Ishaq)
- Al-Bukhari/Muslim: onderzoek over deze Hadith aan de hand van Isnad: keuze van de Sahih
- Al-Tabari: historiografie, een scheppingsverhaal van toen tot nu
- Grote diversiteit in vorm, methode en doel
Historisch wetenschappelijke invalshoek:
1. Goldziher – Lammens – Schacht-these: Hadith zijn onbruikbare bronnen, ze zijn ontstaan in de
8/9e eeuw in discussies over oa. Recht. Ze zijn later ontstaan om hun stellingen te onderbouwen.
Ongeloofwaardig tot het tegendeel is bewezen. (Proces van overlevering: te ingrijpend om
geloofwaardig te zijn)
2. Motngomery Watt: Geloofwaardig tot het tegendeel is bewezen. Hadith bevatten een kern van
waarheid.
3. Revisionisten: Morozov, Klimovich, Crone, Cook, Ibn warraq: Heeft M. zelfs bestaan? (Volgens
hen niet) Opzoek naar andere bronnen buiten de hadith: Koran, Armeense kronieken, Munten, …
